XIX ASRNING IKKINCHI YARIMI – XX ASR BOSHLARIDA SIBIR SHAHARLARI
##article.subject##:
tarix, shahar, urbanizatsiya, Rossiya, Sibir, iqtisodiyot, XIX asr##article.abstract##
Sibir shaharlari XIX asrning 2-yarmi va XX asr boshlarida jadal rivojlandi. Ozod qilingandan so'ng Sibirga ommaviy migratsiya natijasida kelib chiqqan aholi soni keskin ko'paydi. Sanoat, savdo-sotiqning jadal o'sishi, madaniyatning rivojlanishi, siyosiy hayotning tiklanishi sodir bo'ldi.
Sibir temir yo'li shahar tarmog'ining shakllanishiga ta'sir ko'rsatdi. Temir yo‘l bo‘yidagi eski shaharlar va ayrim qishloqlar ham o‘z taraqqiyotida yangi sur’at oldi. Eng muvaffaqiyatli rivojlanganlar ko'p funksiyali va nafaqat transport, balki sanoat va savdoni ham rivojlantirgan markazlar edi, masalan, Novonikolaevsk tezda eng yirik shaharlardan biriga aylandi.
Sibir shaharlari rivojlanishining asosiy xususiyati shundan iboratki, bu davrda Sibir intensiv qishloq xoʻjaligi mustamlakasi hududiga aylanadi. Shu bilan birga, shaharlar g'alla savdosi, boshqa qishloq xo'jaligi mahsulotlari savdosi, qishloq xo'jaligi texnikasini sotish markazlari va ko'chirishni tashkil etish markazlari sifatida kerak edi.
Библиографические ссылки
Рашин А.Г. Население России за 100 лет (1811–1913 гг.): Статистические очерки. -М., 1956 // (Rashin A.G. Population of Russia for 100 years (1811–1913): Statistical essays. -M., 1956).
Пронин В.И. Население Сибири за 50 лет (1863-1913 гг.) // История СССР. 1981. -№ 4 // (Pronin V.I. Population of Siberia for 50 years (1863-1913) // History of the USSR. 1981. -No. 4).
Первая всеобщая перепись населения Российской империи 1897 г. Т. 73: Енисейская губерния. СПб., 1904; Т. 74: Забайкальская область. СПб., 1904; Т. 75: Иркутская губерния. СПб., 1904; Т. 78: Тобольская губерния. СПб., 1905, Т 79: Томская губерния. СПб., 1904; Т. 80: Якутская область. СПб., 1904, Т. 81: Акмолинская область. СПб., 1904 // (The first general census of the population of the Russian Empire in 1897. T. 73: Yenisei province. St. Petersburg, 1904; T. 74: Transbaikal region. St. Petersburg, 1904; T. 75: Irkutsk province. St. Petersburg, 1904; T. 78: Tobolsk province. SPb., 1905, T 79: Tomsk province. St. Petersburg, 1904; T. 80: Yakutsk region. SPb., 1904, T. 81: Akmola region. SPb., 1904).
Россия: Энциклопедический словарь. Ленинград, 1991 // (Russia: Encyclopedic Dictionary. Leningrad, 1991).
Списки населенных мест Российской империи. Т. 60. СПб., 1871. С. CXXI, Голодников К.М. Тобольская губерния накануне 300-летней годовщины завоевания Сибири. Тобольск, 1881 // (Lists of populated places in the Russian Empire. T. 60. St. Petersburg, 1871. S. CXXI, Golodnikov K.M. Tobolsk province on the eve of the 300th anniversary of the conquest of Siberia. To-bolsk, 1881).
Иванов Л.М. О сословно-классовой структуре городов капиталистической России // Проблемы социально-экономической истории России. -М., 1971 // (Ivanov L.M. On the estate-class structure of cities in capitalist Russia // Problems of the socio-economic history of Russia. -M., 1971).
Миронов Б.Н. Социальная история России периода империи (XVIII–начало XX в.). Т. 1. СПб., 2000 // (Mironov B.N. Social history of Russia in the period of the empire (XVIII – early XX century). T. 1. St. Petersburg, 2000).
Орлов П.А. Указатель фабрик и заводов окраин России: Царства Польского, Кавказа Сибири и Средне-Азиатских владений. СПб., 1895// (Orlov P.A. Index of factories and factories in the outskirts of Russia: the Kingdom of Poland, the Caucasus, Siberia and the Central Asian possessions. SPb., 1895.).
Тобольский филиал государственного архива Тюменской области. Ф. 417. Оп. 1. Д. 357// (Tobolsk branch of the state archive of the Tyumen region. F. 417. Op. 1. D. 357.).
Россия. Полное географическое описание нашего отечества. Т. 16. СПб., 1907 // (Russia. A complete geographical description of our fatherland. T. 16. St. Petersburg, 1907).
Экономическое состояние городских поселений Сибири. -СПб., 1882 // (Economic condition of urban settlements in Siberia. -SPb., 1882.).
Сибирская советская энциклопедия. Т. 1–3. Новосибирск, 1929–1932, Города России: Энциклопедия. -М., 1994, Краев Ф.М. География Томской губернии. Томск, 1916 // (Siberian Soviet Encyclopedia. T. 1–3. Novosibirsk, 1929–1932, Cities of Russia: Encyclopedia. -M., 1994, Kraev F.M. Geography of the Tomsk province. Tomsk, 1916).
Рашин А.Г. Население России за 100 лет. -М., 1956 // (Rashin A.G. Population of Russia for 100 years. -M., 1956.).
Горюшкин Л.М., Бочанова Г.А., Цепляев Л.Н. Новосибирск в историческом прошлом (конец XIX – начало XX в.). Новосибирск, 1978 // (L.M. Goryushkin, G.A. Bochanova, L.N. Tseplyaev, Novosibirsk in the historical past (the end of the 19th – the beginning of the 20th century). Novosibirsk, 1978.).
Дмитриенко Н.М. Сибирский город Томск в XIX – первой трети XX века: управление, экономика, население. -Томск, 2000 // (Dmitrienko N.M. The Siberian city of Tomsk in the 19th–first third of the 20th century: management, economy, population. -Tomsk, 2000).
Акционерно-паевые предприятия России. Составлено по офиц. данным. СПб, 1914 // (Joint stock companies in Russia. Compiled according to official data. St. Petersburg, 1914).
Список фабрик и заводов России. СПб., 1912 // (List of factories and plants in Russia. SPb., 1912).
Ремесленники и ремесленное управление в России. Петроград, 1916 // (Artisans and handicraft management in Russia. Petrograd, 1916.).
Мукомольное дело в России. Одесса, 1912 // (Milling business in Russia. Odessa, 1912).
Рабочий класс Сибири в дооктябрьский период. Новосибирск, 1982 // (The working class of Siberia in the pre-October period. Novosibirsk, 1982).
Рабинович Г.Х. Крупная буржуазия и монополистический капитал в экономике Сибири конца XIX - начала XX вв. Томск, 1975 // (Rabinovich G.Kh. The big bourgeoisie and monopoly capital in the economy of Siberia in the late 19th - early 20th centuries. Tomsk, 1975.).
Говорков А.А., Мосина И.Г., Рабинович Г.Х. «Представительские» организации буржуазии в Сибири конец XIX в. –1914 г.) // Вопросы истории Сибири. Вып. 6. Томск, 1972 // (Govorkov A.A., Mosina I.G., Rabinovich G.Kh. "Representative" organizations of the bourgeoisie in Siberia, late 19th century – 1914) // Problems of the history of Siberia. Issue. 6. Tomsk, 1972).
Городское дело. 1911. № 4 // (City business. 1911. No. 4).
Из истории земли Томской: Сборник документов и материалов. Вып. 1. Томск, 1978 // (From the history of the land of Tomsk: Collection of documents and materials. Issue. 1. Tomsk, 1978).
Коновалов П.С. Строительная промышленность Сибири второй половины XIX–XX вв. // Проблемы истории дореволюционной Сибири. Томск, 1989 // (Konovalov P.S. Construction industry of Siberia in the second half of the 19th–20th centuries. // Problems of the history of pre-revolutionary Siberia. Tomsk, 1989).