ARMAN-OZARBAYJON MOJAROSI: TARIX VA HAQIQAT
##article.subject##:
Ozarbayjon hududi, Arman masalasi,##article.abstract##
Armanlarning Kavkazga koʻchishi Yevropa davlatlarining tarixan koʻp qirrali siyosati bilan bogʻliq. Vaqti-vaqti bilan arman masalasini ko’targan davlatlar sharoitga qarab, uni amalga oshirish uchun urushlardan, diplomatik va iqtisodiy bosimlardan foydalandi. Arman masalasidan foydalanishga harakat qilgan davlatlarning harakatlari orasida Usmonlilar imperiyasidagi milliy ozchiliklardan samarali foydalanish va nasroniylik ichidagi mazhabiy farqlar ham muhim rol o'ynadi. Shu nuqtai nazardan qaraganda, Armaniston masalasini ko‘p qirrali xalqaro siyosat sifatida baholash mumkin. Armanlarning Turkiya va Ozarbayjondagi ayanchli ahvoli, turli tazyiqlar bilan arman masalasining paydo bo‘lishini “oqlashga” urinayotgan qarashlar va pozitsiyalar tubdan noto‘g‘ri.
Shu bilan birga, Armanistonning hozirgi da'volari XVIII asrning oxiridan beri xalqaro munosabatlar tizimining bir qismi bo'lgan "Sharqiy masala" bilan chambarchas bog'liq. Sharqiy masalasining asosiy maqsadi sifatida Usmonli imperiyasi tanlandi. XIX asrda turli omillar taʼsirida Usmonli imperiyasining parchalanish jarayoni tezlashdi. “Sharq muammosi”ni yaratgan davlatlar bu muammoni “hal qilish”ning turli uslub va vositalarini belgilab, yuqori darajaga ko‘tardilar.
Библиографические ссылки
Emin Arif Şıxəliyev Geosiyasi maraqların toqquşması kontekstində Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi Naxçıvan 2018. 78-100, 382 s.
Emin Arif Şıxəliyev Müasir Səlib yürüşlərinin hədəfi: Terrorizm yoxsa İslam?! Naxçıvan 2017. 47-49, 167 s.
Musa Gasimli from "the Armenian issue" to ''the armenian genocide'': in search of historical truth (1724-1920). Baku-2015. p.10-11,390 p.
Emin Arif (Şixəliyev) İngiltərənin geosiyasi maraqlarında “Erməni məsələsi”nin yeri vəAzərbaycana təsiri (1917-1920) (Böyük Britaniyanin arxiv materiallari əsasinda) Naxçıvan-2016. S.9-12, 144 s.
Nazim Mustafa Ermenilerin 1905-1906 Yıllarında Güney Kafkasya’da Yaptıkları Katliamlar https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/26215
Əhmədov Elçin Ermənistanın azərbaycanlılara qarşı soyqırımı və təcavüzkarlıq siyasətinin mərhələləri http://www.anl.az/down/meqale/xalqqazeti/2011/mart/164967.htm
Hacıyeva A. Beynəlxalq Münasibətlər Tarixi (1871-1919) Bakı-2003, 608 s.
Musayev İ. Böyük dövlətlər və “Erməni məsələsi” (XIX) Bakı 2003 s.18, 237s.
Musayev İ. “Böyük dövlətlər və erməni məsələsi” Bakı-2003, s.24.
İsmayıl Hacıyev, Elnur Kəlbizadə Naxçıvanlı diplomatlar. Naxçıvan-2017. S.69-70. 128 s.
İBRAHİM ETHEM ATNUROSMANLI İDARƏÇ İLİYİNDƏN SOVET İDARƏÇ İLİYİNƏ QƏDƏR NAXÇIVAN(1918 -1921) Naxçıvan 2013 s.36-42, 496 s. http://www.90il.nmr.az/muxtariyat%2090/kitab_brosurler/004.pdf
İsmayıl Hacıyev, Elnur Kəlbizadə Naxçıvanlı diplomatlar. Naxçıvan-2017. S.22-26. 128 s.
Svante E. Cornell, Autonomy and Conflict: Ethnoterritoriality and Separatism in the South Caucasus, Uppsala: Department of Peace and Conflict Research, 2002, pp. 196-213.
Musa Gasimli from "the Armenian issue" to ''the armenian genocide'': in search of historical truth (1724-1920). Baku-2015. p.10-11,390 p.
