MIGRANT OILALARDA TARBIYALANAYOTGAN O‘SMIRLARDA PROSOTSIAL XULQ-ATVOR VA EMPATIYA MUNOSABATI
##article.subject##:
migrant oila, o‘smirlik davri, prosotsial xulq-atvor, empatiya, hamdardlik, mehr-shafqat, ijtimoiylashuv, oilaviy munosabatlar, emotsional rivojlanish, ijtimoiy moslashuv, kommunikativ kompetensiya, psixologik omillar, shaxs rivojlanishi, altruizm, ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash##article.abstract##
Mazkur maqolada migrant oilalarda tarbiyalanayotgan o‘smirlarda prosotsial xulq-atvor va empatiya o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikning ijtimoiy-psixologik jihatlari tahlil qilingan. Globallashuv va migratsiya jarayonlarining jadallashuvi natijasida ko‘plab oilalarda ota-onalarning uzoq muddatli mehnat migratsiyasida bo‘lishi o‘smirlarning shaxsiy rivojlanishi, emotsional holati va ijtimoiy munosabatlariga sezilarli ta’sir ko‘rsatmoqda. Tadqiqotda empatiya prosotsial xulq-atvorning muhim psixologik omili sifatida ko‘rib chiqilib, uning boshqalarning hissiy holatini tushunish, hamdardlik bildirish va ijtimoiy qo‘llab-quvvatlashga yo‘naltirilgan xatti-harakatlarni shakllantirishdagi o‘rni yoritilgan. Shuningdek, migrant oilalarda voyaga yetayotgan o‘smirlarning oilaviy munosabatlari, emotsional yaqinlik darajasi, kommunikativ tajribasi hamda ijtimoiylashuv jarayonlari prosotsial xulq-atvor rivojlanishiga qanday ta’sir etishi ilmiy manbalar asosida tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari empatiya darajasi yuqori bo‘lgan o‘smirlarda yordam ko‘rsatish, hamkorlik qilish, mehr-shafqat namoyon etish va ijtimoiy mas’uliyat hissining kuchliroq shakllanishini ko‘rsatadi. Aksincha, ota-onadan uzoqlashish, emotsional qo‘llab-quvvatlashning yetishmasligi va oilaviy munosabatlarning sustligi empatiya hamda prosotsial xulq-atvor ko‘rsatkichlarining pasayishiga sabab bo‘lishi mumkinligi aniqlangan. Maqolada migrant oilalardagi o‘smirlarda empatiya va prosotsial xulq-atvorni rivojlantirishning psixologik-pedagogik imkoniyatlari, oilaviy tarbiya, ta’lim muassasalari va psixologik xizmatlar faoliyatini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan. Olingan natijalar migrant oilalarda tarbiyalanayotgan o‘smirlarning ijtimoiy moslashuvi va shaxslararo munosabatlarini optimallashtirishga xizmat qiladi.
Библиографические ссылки
Karimova V. M. Psixologiya. — Toshkent: O‘zbekiston Faylasuflari Milliy jamiyati nashriyoti, 2010. — 312 b.
G‘oziev E. G‘. Ontogenez psixologiyasi. — Toshkent: O‘qituvchi, 2012. — 352 b.
Qodirov B. R. Rivojlanish psixologiyasi. — Toshkent: O‘qituvchi, 2014. — 320 b.
To‘xtasinov A. A. O‘smirlar psixologiyasi. — Toshkent: Fan va texnologiya, 2016. — 264 b.
Ergashev M. M. Ijtimoiy psixologiya asoslari. — Toshkent: Fan, 2019. — 300 b.
Shodiyev Sh. R. Pedagogik psixologiya. — Toshkent: Fan, 2013. — 296 b.
Выготский Л. С. Педагогическая психология. — Москва: Педагогика, 1991. — 480 с.
Кон И. С. Психология ранней юности. — Москва: Просвещение, 1989. — 256 с.
Bandura A. Social Learning Theory. — Englewood Cliffs: Prentice Hall, 1977. — 247 p.
Hoffman M. L. Empathy and Moral Development. — Cambridge: Cambridge University Press, 2000. — 304 p.
Eisenberg N., Spinrad T. L. Empathy-related responding and prosocial behavior // Annual Review of Psychology. — 2015. — Vol. 66. — P. 517–545.
Batson C. D. The Altruism Question. — Hillsdale: Erlbaum, 1991. — 496 p.