OLIY TAʼLIM MUASSASALARI TALABALARINING JISMONIY TAYYORGARLIGINI KROSSFIT MASHGʻULOTLARI ASOSIDA TAKOMILLASHTIRISH METODIKASI: DOLZARBLIK, OʻRGANILGANLIK DARAJASI VA PEDAGOGIK YECHIMLAR
##article.subject##:
krossfit, OTM talabalari, jismoniy tayyorgarlik, dolzarblik, oʻrganilganlik darajasi, pedagogik metodika, WOD, yuqori intensivlik, huquqiy-normativ asos, qiyosiy tahlil##article.abstract##
Maqsad: Maqolada oliy taʼlim muassasalari (OTM) talabalarining jismoniy tayyorgarligini krossfit mashgʻulotlari asosida takomillashtirish metodikasining dolzarbligi va oʻrganilganlik darajasi atroflicha tahlil qilinadi, mutaxassislar tajribalaridan kelib chiqib pedagogik yechimlar asoslanadi. Metodologiya: Qiyosiy-tahliliy va tizimli yondashuvlar asosida 2013–2025-yillardagi 18 ta manba tahlil qilingan; huquqiy-normativ hujjatlar, xorijiy va oʻzbek olimlari tadqiqotlari hamda yuklangan birlamchi manbalar qiyosiy koʻrib chiqilgan. Natijalar: Adabiyotlar tahlili shuni koʻrsatdiki, krossfit mashgʻulotlari 10 haftalik kursdan soʻng VO₂max ni 13,6–18,4% ga, mushak kuchini 15–17% ga, motivatsiyani 22% dan ortiq oshiradi (Smith, 2013; Claudino, 2018; Rios, 2024). Oʻzbekiston OTM larida esa bu yoʻnalishda ilmiy tadqiqot oʻtkazilmagan — bu aniq boʻshliqni tashkil etadi. Xulosa: Uch bosqichli krossfit metodikasi Oʻzbekiston OTM sharoitida ilmiy asosda joriy etilishi va oʻrganilishi lozim.
Библиографические ссылки
Oʻzbekiston Respublikasining «Jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisida»gi Qonuni. - Toshkent, 2015. Lex.uz
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasida jismoniy tarbiya va sportni yanada takomillashtirish va ommalashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” gi 2020-yil 24-yanvar, PF-5924-son Farmoni. Lex.uz
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “2022 - 2026-yillarga moʻljallangan Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasi toʻgʻrisida”gi 2022-yil 28-yanvar, PF-60-son Farmoni. Lex.uz
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston - 2030” strategiyasi toʻgʻrisidagi. 11.09.2023 yildagi PF-158-son Farmoni. Lex.uz
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida” gi 2019-yil 8-oktabr, PF-5847-son Farmoni. Lex.uz
Галимова А.Г. Повышение уровня физической подготовленности курсантов вузов МВД России средствами кроссфит: дис. ... канд. пед. наук: 13.00.04. — Улан-Удэ: БГУ, 2017. — 184 с.
Глассман Г. Руководство тренера CrossFit 1-го уровня / Пер. с англ. — CrossFit, LLC, 2021. — 290 с.
Диц С.Г., Азизова И.Н., Никитина Л.М. Кроссфит в системе общей физической подготовки студентов. — Казань: КФУ, 2018. — 34 с.
Зиамбетов В.Ю., Астраханкина Ю.С. Кроссфит как способ повышения эффективности физической подготовки студентов вуза // Молодой ученый. — 2016. — № 7 (111). — С. 1061–1063.
Matnazarov Oʻ.L. Jismoniy madaniyat nazariyasi va metodikasi. Oʻquv qoʻllanma. T: “Lesson Press” MCHJ nashriyoti, 2022:. 163 b.
WHO. Global action plan on physical activity 2018–2030: more active people for a healthier world. — Geneva: WHO, 2018. — 104 p.
Rios M., Pyne D.B., Fernandes R.J. The Effects of CrossFit Practice on Physical Fitness and Overall Quality of Life // International Journal of Environmental Research and Public Health. — 2024. — Vol. 22, № 1. — Art. 19.
Smith M.M., Sommer A.J., Starkoff B.E., Devor S.T. CrossFit-based high-intensity power training improves maximal aerobic fitness and body composition // Journal of Strength and Conditioning Research. — 2013. — Vol. 27, № 11. — P. 3159–3172.
Claudino J.G., Gabbett T.J., Bourgeois F. et al. CrossFit overview: systematic review and meta-analysis // Sports Medicine Open. — 2018. — Vol. 4, № 11. — P. 1–14.
Piepiora P., Cansler Ch. et al. Impact of CrossFit intervention on mental health and well-being among first-year law students // Humanities and Social Sciences Communications. — 2025. — Vol. 12. URL: nature.com/articles/s41599-025-05311-y.
