HOFIZ XORAZMIY “DEVON”IDAGI KO‘P MA’NOLI LEKSIK BIRLIKLARNING ASARDAGI O‘RNI
##article.subject##:
Hofiz Xorazmiy, “Devon”, polisemiya, ko‘p ma’nolilik, leksik birlik, fe’l, ot, metafora, metonimiya, sinekdoxa, semantik tahlil, tarixiy tilshunoslik##article.abstract##
Mazkur maqolada Hofiz Xorazmiyning “Devon” asarida uchraydigan ko‘p ma’noli leksik birliklarning tahlili amalga oshirilgan. Tilshunoslikda “polisemiya” deb ataladigan bu hodisa asar tilida juda boy tarzda namoyon bo‘lgan bo‘lib, u shoirning uslubiy mahoratini ifodalovchi muhim vosita sifatida ko‘riladi. Muallif tomonidan “Devon”dagi 520 ta ko‘p ma’noli so‘z aniqlanib, ularning turkiy, arabiy va fors-tojikcha qatlamlarga mansubligi tahlil qilinadi. Ayniqsa, fe’l va ot so‘z turkumidagi polisemiya misollar asosida chuqur o‘rganilib, semantik, genealogik va leksik-grammatik jihatlari yoritilgan. Maqolada metafora, metonimiya va sinekdoxa kabi semantik usullar orqali ma’no ko‘chishi holatlari ham keng yoritilgan. Ushbu tadqiqot “Devon” tilining boy leksik qatlamini va tarixiy o‘zbek adabiy tilining taraqqiyot bosqichlarini chuqurroq anglash imkonini beradi.
Библиографические ссылки
Миртожиев М. Ўзбек тилида полисемия. – Тошкент: Фан, 1975. – Б. 47.
Abdushukurov B.B. Eski turkiy adabiy til leksikasi. – Toshkent: Tafakkur bo‘stoni, 2015. – B. 106-108.
Абдуллаев Ф.А. Ўзбек тилининг ўғуз лаҳжаси. – Тошкент: Фан, 1978. – Б. 96.
Абдураҳмонов Ғ., Шукуров Ш. Ўзбек тилининг тарихий грамматикаси. – Тошкент: Ўқитувчи, 1973. – Б. 170, 171.
Рабғузий Н.Б. Қисаси Рабғузий. 1 - китоб. – Тошкент: “Ёзувчи”, 1990. – Б. 45.
Юсуф Б. Навоий тили луғати. 5 жилдли. 2 - жилд. – Тошкент, 2020. – Б. 4, 5.
Yusuf Xos Hojib. Qutadg‘u bilig. – Toshkent: “Cho‘lpon”, 2007. – Б. 13.
Ҳожиев А. Тилшунослик терминларининг изоҳли луғати. – Тошкент: “Ўзбекистон миллий энциклопедияси”, 2002. – Б. 63.
Ўзбек шевалари лексикаси (Масъул муҳаррирлар: Ф.Абдуллаев, А.Ишаев). – Тошкент: Фан, 1966. – Б. 65.
Yusuf Xos Hojib. Qutadg‘u bilig. – Toshkent: “Cho‘lpon”, 2007. – Б.124; Рабғузий Н.Б. Қисаси Рабғузий. 1- китоб. – Тошкент: “Ёзувчи”, 1990. – Б. 21.
Ҳожиев А. Тилшунослик терминларининг изоҳли луғати. – Тошкент: “Ўзбекистон миллий энциклопедияси”, 2002. – Б. 88.
