ИСТОРИЯ ИНОСТРАННЫХ ШКОЛЬНИКОВ И СТУДЕНТОВ БХСР – В ИНТЕРПРЕТАЦИИ ИССЛЕДОВАТЕЛЕЙ

Авторы

  • Рахматов Мирожон Мизропович

Ключевые слова:

студент, ученый, научная работа, статья, Германия, Турция, образование за рубежом, узбеки за рубежом, пресса, ассоциация, поддержка, родина, историческая реальность, историческая судьба, спонсорство

Аннотация

 В статье анализируются труды и статьи, написанные по истории учащихся и студентов Бухарской Народной Советской Республики, отправленных на учебу за границу в 1920-е годы. Также обозначены будущие научные задачи по проведению исторических исследований в этой области.

Библиографические ссылки

. Ҳасанов М. Файзулла Хўжаев. Т.:Ўзбекистон, 1990.-206 бет.

. Турдиев Ш. “Улар Германиягка ўқиган эдилар” Т.: Фан; 1991.-78 бет.

. Турдиев Ш. Узбекстанские невозвращенца // «Звезда Вастока» ; 1993.-№8 Турдиев Ш. “Улар Берлинда ўқиган”.

. Нусраттило Наимов. Мен яшашни истайман! (ромай-хроника).-Бухоро: “Бухоро” нашриёти; 1994.-326 бет; Шу муаллиф Бухоро жадидлари (тарихий очерклар, ҳужжатли қисса).-Т:. Фан; 2000.-47-бет. Шу муаллиф Nusratillo Naimov Fitrat fojiasi.-Toshkent. Fan; (Tarixiy qissa). 2005.-164 bet; Шу муаллиф Маърифатга бахшида умр (тарихий қисса).-Бухоро: “Дурдона” нашриёти, 2018.-236 бет; (изоҳ) Н. Наимовнинг “Бухоронома” рўзномасининг БХСР тарихига оид 1995-1997 йилларда босилган туркум мақолаларида ҳам Гермаания ва Туркиядаги БХСР ўқувчи ҳамда архив маълумотлари келтирилгаан.

. Қаранг. Нусраатилло Наимов. Бухоро жадидлаари...-Б. 36-47 бет.

. Ҳайитов Ш. Раҳмонов К. Бухоронинг хориждаги талабалари (ХХ асрнинг 20-йиллари).-Бухоро-2003.-26 бет. Шу муаллифлардан. Бухоро Халқ Совет Республикаси ва Шарқ мамлакатлари.-Бухоро-2004. 78 бет. Шу муаллифлар. Бухоро Халқ Республикаси ва Германия: ҳамкорликнинг тарихий лавҳалари (1920-1924 йиллар).-Т.:Фан; 2004.-103 бет; Шу муаллифлар. Бухоро Халқ Совет Республикаси: иқтисодий, ижтимоий-сиёсий, маданий ҳаёт. Бухоро: “Бухоро” нашриёти:2005.-154 бет; Ҳайитов Ш. Бадриддинов С. Ватан дея Ватансиз қолганлар қисмати. Бухоро: «Бухоро» нашриёти: 2005.-160 бет; Раҳмонов К. Бухоро Халқ Совет Республикаси тарихи матбуот саҳифаларида(1920-1924 йилар).-Т.: АВV MATBUOT-KONSALT; 2012.-176 бет. Ирзаев Б. Ўзбек ёшлари ва хорижий таълим.-Т.:Akadem nashr, 2018.-208 бет; Аҳмадов О. Ш. ХIХ аср охири -ХХ аср биринчи чорагида Бухорода таълим-тарбия.-Бухоро: “Дурдона” нашриёти; 2021.-128 бет; Нуриддинов Т. Бухоро Халқ Совеет Республикасининг ташқи алоқалари (1920-19924 йиллар). Фарғона-2023.-167 бет; Муҳаммеджонова Л. П; Нуриддинов З. З. ХIХ аср охири -ХХ аср бошларида Бухорода демократик ҳаракат.-Бухоро: “Камолот”; 2024.-160 б.

. Маҳмудов М. Барҳаёт сиймолар (Қатағон қурбонлари ҳақида лавҳалар).-Т.:Ўзбекистон; 1990.-200 бет. Тоҳир Қаҳҳор. Ҳур Туркистон учун (мақолалар).-Т.:Чўлпон; 1994.-112 бет. Наим Каримов Истиқлолни уйғотган шоир.-Т.:Маънавият; 2000.-88 бет; Ражабов Қ. Бекмуротов Х. Ўзбекистон билан Туркия ўртасидаги иқтисодий ва маданий ҳамкорликтарихидан.-Т.: “Tafakkur”, 2017.-168 бет; Жамолова Д. Туркистон ва Шарқ мамлакатлари тараққийпарварларнинг ўзаро алоқалари (XIX аср охири XX асрнинг биринчи чораги).-Т.:Фан; 2023.-240 бет; Ҳайитов Ш. Ўзбек муҳожирлиги тарихи (1917-1991 йиллар).-Т.:”ABV-MATBUOT-KONSALT”; 2008.-208 бет, шу муаллиф Истанбул сафари хотиралари. (Лотин имлосида)-Бухоро-2024.-100 бет. Аҳад Андижон. Туркистон учун кураш. Биринчи жилд; Илмий-оммабоп(Туркчадан Тоҳир Қаҳҳор таржимаси).-Т.: “Tafakkur”, 2017.-512 бет.

. Ҳайитов Ш. А; Рахмонов К. Ж. Бухоронинг хориждаги талабалари // Жамият ва бошқарув; 2003.-Б. 48-52; шу муаллиф. Бухоро Республикасининг Германиядаги ўқувчилари // Педагогик махорат (Бухоро); 2004.-№2. Б. 40-42. шу муаллиф. Аҳмад Найим Ўктам ким эди? // Бухоро мавжлари (Бухоро), 2005,-№2,-Б, 30-31; шу муаллиф, Хориждаги ўзбек зиёлилари // Жамият ва бошқарув; 2005.-№2.-Б. 84-87; шу муаллиф. Хориждаги ўзбек маъданшунос олими // Бухоро давлат университети илмий ахбороти. (Бухоро); 2013.-№3(51).-Б. 67-70; шу муаллифлар Туркия Республикасидаги Туркистонликлар матбуоти (1920-1960 йиллар). БухДУ илмий ахбороти; 2019.-№2.-Б. 217-221;

. Ҳайитов Ш. А. Хориждаги ўзбек маъданшунос олими (Аҳмаджон Иброҳим Ўқай ҳақида) // Ўрта Осиё тоғ кон саноати тарихи; ”Ўтмиш ва бугун” мавзусидаги Республика илмий-амалий анжумани материаллари. Навоий. 2007.-Б. 161-164; шу муаллиф. Соҳибқирон сағанаси олдидаги қасамёдга содиқ қолдик... // Миллатнинг дардига дармон бўлиб... (Йигирма бирини кикоб) Амир Темур таваллудининг 677 йиллигига бағишланган анъанавий илмий-маърифий конфренция материаллари; -Навоий; 2013.-Б. 43-45; Ҳайитов Ш. А; Жалилова О. Р; Хориждаги ўзбекларнинг ҳалоскори ва мададкори // “Тарихий хотира маънавият асоси” мавзусида Республика илмий-назарий анжуманиматериаллари.-Бухоро. 2010.-Б. 93-95; Ҳайитов Ш. А; Элова Д. А. Вали Қаюмхон шахсияти:тарихий ҳақиқат ва уйдурма. Ўша тўпламда.-Б. 98-101. Hayitov Sh. A. Fayzulla Xo‘jaev va Abdurauf Fitrat // «Istiqlol va Fitrat ijodi» Respublika ilmiy nazariy anjumani materiallari; 2016 yil 21 aprel; Buxoro-2016.-Б. 138-144; шу муаллиф Абдурауф Фитрат Бухоро ёшларини хориджа ўқитишнинг ташаббускори ва ташкилотчиси “Истиқлол ва Фитрат” мавзусидаги анъанавий Республика илмий анжумани материаллари, 2017 йил 6-7 апрель, Бухоро-2017. Б. 111-113.

ю Турдиев Ш. Германияга ўқишга борган талабаларва уларнинг кейинги тақдири/Тарихининг ноъмалум саҳифалари(Илмий мақолалар, ҳужжат ва мақолалар, хотиралар). Иккинчи китоб.-Т.:Ўқитувчи, 2010.-Б 45-52. Жўраев Ҳ ХХ аср бошларида Бухорода таълим тизимини ислоҳ қилиш учун кураш // “ХIХ аср охири ХХ аср бошларида Бухоро” Республика илмий назарий анжумани материаллари. Бухоро-2010.-Б. 60-62; Элова Д. Д. БХСР ҳукуматининг Германиядаги ваколатхонаси ва унинг фаолияти // Ўша анжуман; Бухоро-2016.-Б. 177-179. Рахмонов К. Ж. Бухородаги пул тизимининг даврий матбуотдаги талқини (“Бухоро ахбори” ва “Озод Бухоро” газеталари асосида) // Ўша анжуман.-Бухоро.-2010.-Б. 105-107; Йўлдошев А. Туркистон, Бухоро ва Хоразм Республикаларида ёшларни ўқишга юборилиш тарихидан // Ўзбекистон давлатчилиги тарихининг очерклари. Том 2. ЎэРФА Тарих институти.-Тошкент: “NAVRO‘Z”; 2019.-Б. 259-268; шу муаллиф. БХСР нинг Киёслинг гимназиясидаги ўқувчилари тарихидан // Бухоро тарихи масалалари (Энг қадимги замонлардан ҳозиргача) мавзусидаги илмий амалий анжуман материаддари. Бухоро.-2024.-Б. 380-383. Нуриддинов Т. Бухоро Халқ Совет Республикасининг Германияга юборилган талабалари // ILMIY XABARNOMA (AnDU)2017. Maxsus Son.-Б. 58-60; Ражабов Қ. Нуритдинов Т; Buxoroning xorijga yuborilgan talabalari/ “Jadid namoyondalari ilmiy -ma’naviy merosining bugungi kundagi o‘rni va ahamiyati” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konfrensiya materiallari toplami. Navoiy-2024.-Б. 379-383.

. Раҳмонов К. Ж. «Бухоро ахбори» ва «Озод Бухоро» газеталари Бухоро Халқ Совет Республикаси тарихини ўрганиш манбаси.-Тарих фанлари номзоди диссертация авторефарати.-Тошкент-2009.-32 бет. Ҳайитов Ш. А. История Узбекский эмиграции ХХ века. Автор. дисс. канд. ист. наук; Тошкент-2009.-50 стр; Орзиев М. З. ХIХ аср охири ХХ аср биринчи чорагида Бухорода босмахона нашрий ва матбуот иши. PhD диссертацияси авторефарати, Термиз-2021.-48 бет; Нуриддинов Т. Қ. Бухоро Халқ Совет Республикасининг ташқи алоқалари (1920-1924йй) PhD диссертация авторефарати. Фарғонв-2021.-54 бет. Жунаев З. Б. Бухоро Халқ Совет Республикасидаги ижтимоий-иқтисодий ва маданий муносабатлар. PhD дисс. авторефарат. Бухоро. 2022.-57 бет; Аҳмадов О. Ш. ХIХ аср охири ХХ аср биринчи чорагида Бухоро таълим ва тарбия. Педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори(PhD) диссертация авторефарати, Термиз-2022.-50 бет. Йўлдошев А. А. ХIХ аср охири ХХ асрнинг 20 йилларида Туркистон ёшларининг хорижда таълим олиш масалалари. PhD диссертация авторефарати.-Тошкент-2022.-53 бет. Муродов Д. Ш. Бухоро вилоят давлат архиви тарихи ва унинг таълим муассасалари фаолиятига оид фондлари PhD диссертация авторефарати. Бухоро-2023.-51 бет; Аҳмедова З. Ш. Абдурауф Фитратнинг Бухородаги ижтимой-сиёсий жараёнларда тутган ўрни. PhD диссертация авторефарати, Бухоро-2023.-54 бет; Жўраев Қ. А. Бухоро Халқ Совет Республикасидаги маданий ҳаёт ва ундаги ўзгаришлар (1920-1924). PhD диссертация автореферат; Бухоро -2023.-49 бет; Алланазаров М. М. Бухоро Халқ Совет Республикасида миллий раҳбар арбоблари кадрлар фаолияти. PhD диссертация авторефарати Термиз-2022.-54 бет.

. Varshevskiy B. Bukhara Stadentsin Germaniy 1922-1925/ unversits and lands bibliotek Saksen Anhelt Digitale bibliotek dessander sammelge betes. Vovdever Ovielt bamberger Jentlas kesen Student Bolavit. (Ingebord): Berlin; 1994-356 p. Jeki Velid Togan Bugunki Turkile (Turkiston) ve yakin Tarixi. Istanbul 1981-354S; Gadafay Rocav Atayurttan Anayurala Turkistonlilar. Adana. 2009.-198S; Mehmet Safay. Milli Mucadele yillavinda Buhara Gumhuriyatinin Turkiey sandari. 1900-1924-Istambul, 2001.-442S. Turkistonda yenilik Hareketlri ve Ixtileler. 1900-1924. Osman Hoca Anisina Incelemeler. Hazirlayan Edited byTimur Kocaoglu-Ikince Baski Harlem, Holbanda, 2001.-506S; Ahat Andicham. Cedidizmdan bag`imsizliga harecte, Turkiston muzedelesi , Istambul, Birinchi Baski; 2003.-942S;. Adib Khalid The politiks of Muslim cultural veforms: jadiduski in central Asia -Berkley; 1998.-358P.

. Абдуллаев К. Н. От Синь Цзяня до Хоросана. Из истории среднеазиатиский эмиграции ХХ века. Душанбе: «Ирфон»; 2009.-572 стр.

. Қаранг. Абдуллаев К. Н. От Синь Цзяня до Хоросана....-С. 491-502.

. Қаранг. Istanbuldagi Turkiston tekkelari (Atayurtli Anayurt avasindaki ko‘pvuler) Istanbul 2017.-294; Ibrahim Varkin. Koca Og’lu Osman // Turk kultiri Sayi Z (Avgustus, 1968).-S. 122-124; Osman Kozaog’lu. Turkiston turk genchleri birligini ucuncu seneıdereıesı // venı Turkıston )1927-1931) soyı 29 -Sayı 29-Sç20-22çAçNaım O»ktem Osman koça oglu // Turk kultuvı sayı 71, (Eylıl 1968) -S 52-55 (Изоҳ. Ушбу мақола туркиядаги “Turk olunyasi” мажмуасини 1968-йили август 10-сонида “Ҳур Туркистон учун” Истиқлолчи газетаси 1976-йил 30-сонида Истанбулда чоп этилган) ; Veni Kavkasiy Otevgesinde Jdil Uval Turkistan turk -rus munosobetrlari (1923-1927) (inchele metin). Hozinleyin Merve uzbakir. Istanbul; S. 44-46; S. 48-51; S. 72-75. (Изоҳ. Кўрсатилган саҳифаларда БХСР талабалари Аҳмад Наим, Иброҳим Ёрқин, Аҳмад Шукрий кабиларнинг мақолалари жой олган).

Загрузки

Опубликован

2025-07-25