СУРХОН ВОҲАСИДА РУС КАПИТАЛИНИНГ ФАОЛИЯТИ ВА УНИНГ НАТИЖАЛАРИ
##article.subject##:
Термиз, Паттакесар, Навшаҳар, Амударё флотилияси, «Шеробод» акционерлик жамияти, А.Г.Ананьев, С.П.Максимов##article.abstract##
Бухоро амирлиги Россия империясининг вассалига айланганидан кейин, мамлакатда русларнинг мавқеи ҳар томонлама мустаҳкамланди. Ўлкадан мумкин қадар кўпроқ даромад олишни интилган рус капитали йирик пахтачилик плантацияларини ташкил этишга киришди. Ўзлаштирилган бойликларни арзон ва қулай ташиб кетиш мақсадида янги темир йўллар қурилди. Эски йўллар ўрнида почта-телеграф йўллари барпо этилди. Амударёга замонавий пароходлар олиб келиниши натижасида юк ташиш ҳажми кескин кўпайтирилди. Ушбу мақолада рус капиталининг Сурхон воҳасидаги фаолияти ва унинг натижалари ёритилади.
Библиографические ссылки
Турсунов С.Н., Қобилов Э.О., Пардаев Т.Р., Муртазаев З.М. Сурхондарё тарих кўзгусида. –Тошкент: Шарқ, 2001. –Б.216. (Tursunov S.N., Kabilov E.O., Pardaev T.R., Murtazaev Z.M. Surkhandarya is in the mirror of history. -Tashkent: Sharq, 2001. –P.216).
Кабулов Э.А. Развитие хлопководства в Сурханской долине // Вопросы науки и образования. 2019 год. № 32 (82). –С.18-19. (Kabulov E.A. Development of cotton growing in the Surkhan Valley // Voprosy nauki i obrazovaniya. 2019 No. 32 (82). –P.18-19).
Снесарев А.Е. Авганистан. –Москва, 1921. –С. 31-32. (Snesarev A.E. Afghanistan. – Moscow, 1921. –P.31-32).
Сборник действуюших трактатов, конвенций и соглашений. Том 1. СПб., 1902. –С. 421- 425. (Collection of current treatises, conventions and agreements. Volume 1. –SPb, 1902. –P. 421-425).
Логофет Д. Н. Страна безправия. Бухарское ханство и его современное состояние. –СПб, 1909. –С. 14. (Logofet D.N. Country of lawlessness. Bukhara Khanate and its current state. – SPb, 1909. –P.14).
Умаров И. Тарихий демографик жараёнларда Термиз шаҳрининг ўрни // Сурхондарё: илм ва тафаккур. Илмий мақолалар журнали. №1, 2020. –Б. 75. (Umarov I. The role of the city of Termiz in historical demographic processes // Surkhandarya: science and thought. Journal of scientific articles. No. 1, 2020. –P. 75).
Термиз. Буюк йўллар чорраҳасидаги кўҳна ва янги шаҳар. –Тошкент, 2001. –Б.37 (We sweat. Old and new city at the intersection of great roads. -Tashkent, 2001. –P.37).
Рожевиц Р.Ю. Поездка в Южную и Среднюю Бухару. Изв. РОГ. Том 44, вып. 9. 1908 г. – С. 598 (Rozhevits R.Yu. Trip to South and Middle Bukhara. Izv. HORN. Volume 44, no. 9. 1908 –P. 598).
Умаров И. Влияние материальной культуры на этнокультурные процессы в Сурханском оазисе // Анвори илм тафаккури таърих. Нашри муштарак. –Панжикент, 2022, № 1. –Б. 199 (Umarov I. Influence of material culture on ethno-cultural processes in the Surkhan oasis // Anvori ilm tafakkuri ta'rix. Nashri mushtarak. –Panjikent, 2022, № 1. –P. 199).
Логофет Д. Н. Бухарское ханство под русским протекторатом. Том I. Спб, 1911. –С. 37 (Logofet D.N. Bukhara Khanate under the Russian protectorate. Volume I. St. Petersburg, 1911. –P. 37).
Ремез И. А. Внешняя торговля Бухары до мировой войны. –Ташкент, 1922. –С. 37 (Remez I. A. Foreign trade of Bukhara before the World War. -Tashkent, 1922. –P. 37).
Кабулов Э.А. Место долины Сурхан в торговых сношениях России с восточными странами // Universum: общественные науки: электронный научный журнал. 2015. № 1-2 (12). –С. 9 (Kabulov E.A. The Place of the Surkhan Valley in Russia's Trade Relations with Eastern Countries // Universum: obщestvenniye nauki: elektronniy nauchniy jurnal. 2015. № 1-2 (12). –P. 9).
Ремез И. А. Внешняя торговля Бухары до мировой войны. –С. 8 (Remez I. A. Foreign trade of Bukhara before the World War. –P. 8).
Гаевский И. Курган-Тюбинское бекство //Известия Русского географического общества. Т.LV. 1919-1923 гг. Вып.II. М., Пг., 1924. –С. 44 (Gaevsky I. Kurgan-Tyube Bekstvo // Izvestiya of the Russian Geographical Society. T.LV. 1919-1923 Issue II. M., Pg., 1924. –P. 44.)
Хидиров Х.Д. Ўзбекистонда транспорт соҳаси: натижалар ва муаммолар (ХХ асрда Сурхон воҳаси мисолида). Тарих фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси. –Термиз, 2021. –Б. 18 (Khidirov Kh. D. Transport sector in Uzbekistan: results and problems (On the example of Surkhan oasis in the XX century). Doctor of Philosophy (PhD) Dissertation in History. –Termiz, 2021. –P. 18).
Турсунов С., Қобилов Э., Муртазоев Б., Пардаев Т. Сурхондарё тарихи. –Тошкент: Шарқ, 2004. – Б. 426 (Tursunov S., Qabilov E., Murtazoev B., Pardaev T. History of Surkhandarya. - Tashkent: Sharq, 2004. – P. 426).
Холиқова Р. Россия-Бухоро: тарих чорраҳасида. – Тошкент: O’qituvchi, 2005. –Б. 214-215 (Kholikova R. Russia-Bukhara: at the crossroads of history. - Tashkent: O’qituvchi, 2005. –P. 214-215).
Ахмеджанова З.К. История строительства железных дорог в Средней Азии. (1881-1917 гг).– Ташкент, 1965. – С.83 (Akhmedzhanova Z.K. History of railway construction in Central Asia. (1881-1917). – Tashkent, 1965. – P. 83).
Турсунов С Н.Саидов Б. Термиз йилномаси. – Тошкент: Шарқ, 2001. – Б.26 (Tursunov S. N. Saidov B. Yearbook of Termiz.– Tashkent:Sharq, 2001. – P. 26).
Логофет Д.И. Страна безправия. Бухарское ханство и его современное состояние. –СПб., 1909. – С. 88 (Logofet D.I. A land of lawlessness. Bukhara Khanate and its current state. –SPb., 1909. – P. 88).
Ботиров И.Т. Эски Термиз тарихий манбаларда (XIX - XX аср бошлари). –Тошкент: Фан, 2010. – Б. 18 (Botirov I.T. Old Termiz in historical sources (XIX - early XX centuries). – Tashkent: Fan, 2010. – P. 18).
Логофет Д.Н. Бухарское ханство под русским протекторатом. Том 2. СПб, 1911. –С. 91 (Logofet D.N. Bukhara Khanate under Russian protectorate. Volume 2. St. Petersburg, 1911. – P. 91).
Мирза Салимбек. Тарихи Салими (источник по истории Бухарского эмирата). – Ташкент: Akademiya, 2009. –С.122-124 (Mirza Salimbek. Tarihi Salimi (source on the history of the Emirate of Bukhara). – Tashkent: Akademiya, 2009. – P. 122-124).
Рябинский А. Царская Россия и Бухара в эпоху империализма // Историк-марксист. –№ 4, 1941. – C.7-8 (Ryabinsky A. Tsarist Russia and Bukhara in the era of imperialism // Historian-Marxist. –№ 4, 1941. – P. 7-8).
Логофет Д.Н. Страна безправия. Бухарское ханство и его современное состояние.– СПб.,1909. –С.174-176 (Logofet D.N. Country of lawlessness. Bukhara Khanate and its current state. –SPb, 1909. –P. 174-176).
Кабулов Э.А. Развитие хлопководства в Сурханской долине //Вопросы науки и образования.2019. № 32 (82). –С. 18-19 (Kabulov E.A. Development of cotton growing in the Surkhan Valley // Issues of science and education. 2019. № 32 (82). –P. 18-19).
Мирза Салимбек. Тарихи Салими. –С.117-120 (Mirza Salimbek. Tarihi Salimi. –P.117-120).
Турсунов С.Н. ХХ аср бошларида Сурхон воҳасида суғориш тизимининг ривожланиши // Ўтмишга назар, махсус сон, 2021. –Б. 26 (Tursunov S.N. The development of the irrigation system in the Surkhan oasis at the beginning of the 20th century // Look to the past, special issue, 2021. –P. 26).
Турапова М.Т. Ўзбекистон жанубий ҳудудларида демографик жараёнлар (ХIХ асрнинг II ярмидан– ХХ асрнинг I ярмигача). Тарих фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси.–Термиз, 2021. –Б.56. (Turapova M.T. Demographic processes in the southern regions of Uzbekistan (the second half of the XIX century – the first half of the XX century). Doctor of Philosophy (PhD) Dissertation in History. -Termiz, 2021. –P. 56).
Сурхондарё вилоят давлат архиви, 377-фонд, 1- ёзув, 2-иш, 7-варақ (State archive of Surkhandarya region, fund 377, register 1, file 2, sheet 7).
Рябинский А. Царская Россия и Бухара в эпоху империализма // Историк-марксист, № 4, 1941. –C.8. (Ryabinsky A. Tsarist Russia and Bukhara in the era of imperialism // Historian- Marxist. –№ 4, 1941. – P.8).
Сурхондарё вилоят давлат архиви, 377-фонд, 1- ёзув, 3-иш, 73-варақ (State archive of Surkhandarya region, fund 377, register 1, file 3, sheet 73).
Сурхондарё вилоят давлат архиви, 377-фонд, 1- ёзув, 2-иш, 30-варақ (State archive of Surkhandarya region, fund 377, register 1, file 2, sheet 30).
Сурхондарё вилоят давлат архиви, 377-фонд, 1- ёзув, 2-иш, 31-варақ (State archive of Surkhandarya region, fund 377, register 1, file 2, sheet 31).
Сурхондарё вилоят давлат архиви, 377-фонд, 1- ёзув, 8-иш, 20-варақ (State archive of Surkhandarya region, fund 377, register 1, file 8, sheet 20).
Сурхондарё вилоят давлат архиви, 377-фонд, 1- ёзув, 3-иш, 33-варақ (State archive of Surkhandarya region, fund 377, register 1, file 3, sheet 33).
Сурхондарё вилоят давлат архиви, 377-фонд, 1-ёзув, 3-иш, 11-13-варақлар (State archive of Surkhandarya region, fund 377, register 1, file 3, sheets 11-13).
Сурхондарё вилоят давлат архиви, 377-фонд, 1- ёзув, 3-иш, 27-варақ (State archive of Surkhandarya region, fund 377, register 1, file 3, sheet 27).
Сурхондарё вилоят давлат архиви, 377-фонд, 1- ёзув, 3-иш, 16-варақ (State archive of Surkhandarya region, fund 377, register 1, file 3, sheet 16).
Моложавенко В. Жаркое солнце Сурхана. Москва: Мысль,1982. –С. 58 (Molozhavenko V. The hot sun of Surkhan. Moscow: Misl, 1982. –P. 58).
Сурхондарё вилоят давлат архиви, 377-фонд, 1- ёзув, 3-иш, 11, 27-28-варақлар (State archive of Surkhandarya region, fund 377, register 1, file 3, sheets 27-28).
Сурхондарё вилоят давлат архиви, 377-фонд, 1- ёзув, 3-иш, 12-варақ (State archive of Surkhandarya region, fund 377, register 1, file 3, sheet 12).
Сурхондарё вилоят давлат архиви, 377-фонд, 1-ёзув, 3-иш, 35-варақ (State archive of Surkhandarya region, fund 377, register 1, file 3, sheet 35).
Сурхондарё вилоят давлат архиви, 377-фонд, 1-ёзув, 2-иш, 31-варақ (State archive of Surkhandarya region, fund 377, register 1, file 2, sheet 31).
Сурхондарё вилоят давлат архиви, 377-фонд, 1-ёзув, 3-иш, 6-варақ (State archive of Surkhandarya region, fund 377, register 1, file 3, sheet 6).
Сурхондарё вилоят давлат архиви, 377-фонд, 1-ёзув, 1-иш, 10-варақ (State archive of Surkhandarya region, fund 377, register 1, file 1, sheet 10).
Сурхондарё вилоят давлат архиви, 377-фонд, 1-ёзув, 1-иш, 11-варақ (State archive of Surkhandarya region, fund 377, register 1, file 1, sheet 11).
Сурхондарё вилоят давлат архиви, 377-фонд, 1-ёзув, 3-иш, 19-варақ (State archive of Surkhandarya region, fund 377, register 1, file 3, sheet 19).
Сурхондарё вилоят давлат архиви, 377-фонд, 1-ёзув, 3-иш, 20-варақ (State archive of Surkhandarya region, fund 377, register 1, file 3, sheet 20).
Сурхондарё вилоят давлат архиви, 377-фонд, 1-ёзув, 3-иш, 40-варақ (State archive of Surkhandarya region, fund 377, register 1, file 3, sheet 40).
Сурхондарё вилоят давлат архиви, 377-фонд, 1-ёзув, 3-иш, 41-варақ (State archive of Surkhandarya region, fund 377, register 1, file 3, sheet 41).
Сурхондарё вилоят давлат архиви, 377-фонд, 1-ёзув, 2-иш, 58-варақ (State archive of Surkhandarya region, fund 377, register 1, file 2, sheet 58).
Кондрашев С.К. Водопользование Ширабадской и Сурханской долин Бухарского ханства с 7 чертежами // Материалы работ гидромодульной части Отдела Земельных улучшений. Выпуск 14. –Москва, 1918. –С. 19-25-28 (Kondrashev S.K. Water use of the Shirabad and Surkhan valleys of the Bukhara Khanate with 7 drawings // Materials of the hydromodule part of the Land Improvement Department. Issue 14. –Moscow, 1918. –P. 19-25-28).
Сурхондарё вилоят давлат архиви, 377-фонд, 1-ёзув, 2-иш, 79-варақ (State archive of Surkhandarya region, fund 377, register 1, file 2, sheet 79).
Сурхондарё вилоят давлат архиви, 377-фонд, 1-ёзув, 2-иш, 54-57-варақлар (State archive of Surkhandarya region, fund 377, register 1, file 2, sheets 54-57).
Сурхондарё вилоят давлат архиви, 377-фонд, 1-ёзув, 3-иш, 80-85-варақлар (State archive of Surkhandarya region, fund 377, register 1, file 3, sheets 80-85).
Қобилов Х.Х. Совет ҳокимиятининг Ўзбекистонда амалга оширган ер-сув ислоҳотлари ва унинг натижалари (1920-1940 йилларда Сурхондарё мисолида). Тарих фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси. –Термиз, 2023. –Б. 49 (Kabilov H.Kh. Land and water reforms carried out by the Soviet government in Uzbekistan and their results (on the example of Surkhandarya in 1920-1940). Doctor of Philosophy (PhD) Dissertation in History. –Termiz, 2023. –P.49).
Умаров И., Раҳмонов Ҳ., Худойбердиев Э. Сурхон воҳасида этник тарих ва этномаданий жараёнлар (хатакилар уруғи мисолида). –Тошкент. «Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонаси нашриёти». 2014. –Б.268. (Umarov I., Rahmonov H., Khudoiberdiev E. Ethnic history and ethnocultural processes in the Surkhan oasis (on the example of the xataks seed). –Tashkent: Publishing House of the National Library of Uzbekistan named after Alisher Navoi, 2014. –P. 268).