РОССИЯ ИМПЕРИЯСИНИНГ ТУРКИСТОНДА АМАЛГА ОШИРГАН АҲОЛИНИ КЎЧИРИШ СИЁСАТИ (XIX асрнинг иккинчи ярми ва XX асрнинг бошлари)
##article.subject##:
Россия империяси, Туркистон, мустамлака, Марказий Осиё, истило, ҳарбий, сиёсат, давлат, руслаштириш, маҳаллий, чегара##article.abstract##
Мазкур мақолада Россия империяси томонидан Туркистонни мустамлакага айлантирилишида амалга оширилган аҳолини кўчириб келтириш сиёсатининг ўрни, бу жараённинг тадқиқ этилиши билан чоризмнинг ўлкада амалга оширмоқчи бўлган стратегик мақсадлари ва кўчирувчилик сиёсатининг мустамлакачилик тарихшунослиги очиб берилган. Шунингдек, кўп сонли архив материаллари асосида чоризмнинг Англия ва бир қатор ғарбий давлатларининг Россиянинг Марказий Осиёни истило қилишига, айниқса, Бухоро, Хива ва Афғонистон чегараларига қараб илгарилашига қарши муқаррар равишда салбий муносабатини ҳисобга олиб, ўзининг ҳарбий ва сиёсий мақсадлардaги интилишларини пухта яширганлиги очиб берилган. Тадқиқот материаллари шуни кўрсатадики, руслаштириш сиёсатининг маънавий соҳадаги қатор йўналишларида мустамлакачилик маъмурияти белгиланган вазифаларни қисман ҳал қила олган. Миллий менталитетнинг кучлилиги, маҳаллий халқларнинг маънавий-ахлоқий қадриятларга қатъий содиқлиги туфайли маҳаллий аҳоли чор Россиясининг мустамлакачилик интилишларига фаол қарши турдилар.
Библиографические ссылки
Пален К.К. Приложение к отчету ревизии Туркестанского края. Материалы к характеристике народного хозяйства Туркестана. Ч. 1, отд. 4. – СПб., 1911. – С. 408, 504. (Palen K.K. Appendix to the audit report of the Turkestan Territory. Materials for the characterization of the national economy of Turkestan. Part 1, dep. 4. - SPb., 1911. – Р. 408, 504.)
Пален К.К. Приложение к отчету ревизии... С. 496. .( Palen K.K. Appendix to the audit report ... p. 496.)
Проект положения об управлении в Семиреченской и Сырдарьинской областях. – СПб., 1867. (Draft regulation on management in Semirechensk and Syrdarya regions. - SPb., 1867.)
Гинзбург А.И. Русское население в Туркестане. – М., 1991. – С. 30. (Ginzburg A.I. Russian population in Turkestan. - M., 1991. - Р. 30.)
Национальный Архив Республики Узбекистан, Ф. И.-16, оп. 1, д. 711, лл. 1-2 об. (National Archives of the Republic of Uzbekistan, F.I.-16, op. 1, d.711, ll. 1-2 vol.)
Закон Правительствующего Сената Российской империи от 10 июля 1903 года. – СПб., 1903. (Law of the Governing Senate of the Russian Empire dated July 10, 1903. - SPb., 1903.)
Исхаков Ф. Национальная политика царизма в Туркестане. – Т., 1997. – С. 117. (Iskhakov F. National policy of tsarism in Turkestan. - T., 1997. - P. 117.)
Национальный Архив Республики Узбекистан, ф. И-1, оп. 9, д. 604, л. 17-18. National Archives of the Republic of Uzbekistan, f. I-1, op. 9, d. 604, l. 17-18.
Там же, л. 19 (на немцев из России и мусульманских беженцев из Восточного Туркестана никакие льготы не распространялись). Ibid, fol. 19 (no benefits were extended to Germans from Russia and Muslim refugees from East Turkestan).
Кауфман К.П. Проект всеподданнейшего отчета генерал-адъютанта К.П.Кауфмана 1-го по гражданскому управлению и устройству областях Туркестанского-генерал-губернаторства. 7 ноября 1867 – 25 марта 1881 г.- Спб., 1885. - С. 186. (Kaufman K.P. Draft of the most submissive report of Adjutant General KP Kaufman 1st on civil administration and organization of the regions of the Turkestan-General Governorship. November 7, 1867 - March 25, 1881 - St. Petersburg, 1885. - P. 186.)
Национальный Архив Республики Узбекистан, ф. И-1, оп. 11, д. 703, л. 161-163. (National Archives of the Republic of Uzbekistan, f. I-1, op. 11, d. 703, l. 161-163.)
Там же, оп. 13, д. 504, л. 17-20. (. Ibid, op. 13, d.504, l. 17-20.)
Полное собрание законов Российской империи. Собр. 3-е, Т. XXIII. – СПб., 1905. – С. 742-743. (Complete collection of laws of the Russian Empire. Sobr. 3rd, T. XXIII. - SPb., 1905. - Р. 742-743).
Там же, л. 115. (Ibid, fol. 115.)
Государственный архив Ферганского вилоята. Ф. 276, оп. 1, д. 131, л. 19-20. (State archive of the Fergana region. F. 276, op. 1, d. 131, l. 19-20.)
Национальный Архив Республики Узбекистан, ф. И-18, оп. 2, д. 118, л. 114. (National Archives of the Republic of Uzbekistan, f. I-18, op. 2, d.118, l. 114.)