“YOMG‘IR” RAMZI BILAN BOG‘LIQ XALQ QARASHLARI

##article.authors##

  • Baxtiyor Rejavalievich Xalmuratov

##article.subject##:

Tabiat, tabiat kulti, yomg‘ir, suv, yer, Osmon, urf-odatlar, marosimlar, o‘zbek xalqi, Farg‘ona vodiysi, sug‘orma dehqonchilik, lalmikor dehqonchilik, do‘l, sel, suv toshqinlari, qurg‘oqchilik

##article.abstract##

Maqolada o‘zbek xalqining “Yomg‘ir” kulti bilan bog‘liq qarashlar tarixiy-etnografik jihatdan tahlil qilingan. Unda ushbu timsol bilan bog‘liq qarashlar diniy, tarixiy, falsafiy va etnografik materiallar o‘zbek xalqi misolida yoritib berilgan. Chunki, hozirgi kunda sodir bo‘layotgan ekologik inqirozlar va suv tanqisligi sharoitida qadimiy an'analarning tobora unutilib borayotganligini anglatadi. Mana shu jarayonda yomg‘ir ramzi bilan bog‘liq xalq qarashlarini tahlil qilish va unga doir etnografik xulosalar berish orqali yoshlarni tabiat, uning muhim tarkibiy qismi bo‘lgan suvga bo‘lgan ijobiy munosabatning shakllanishiga zamin yaratadi

Библиографические ссылки

https://qomus.info/encyclopedia/cat-yo/yomgir-uz.

Dala yozuvlari. Namangan viloyati Pop tumani Xonobod qishlog’i. 2025- yil.

Dala yozuvlari. Farg’ona viloyati Dang’ara tumani Tumor ва Boybuchcha qishloqlari. 2024-yil.

Мингбоева Д. Тимсоллар тилсими. – Тошкент: Adabiyot, 2022. – Б. 74.

Yuqoridagi asar... – B. 73.

Дугаров Б. С. Тэнгритская мифология: пантеон божеств и эпическая интерпретация / MONGOLICA-XIV. Сборник научных статей по монголоведению посвящается 130-летию монголоведа, публициста, дипломата, академика АН СССР Ивана Михайловича Майского (1884 – 1975). – Санкт-Петербург, 2015. – С. 49.

Тернер В. Символ и ритуал. – М., 1982. – С. 36.

Халмуратов Б. Р. Farg’ona водийси ўзбекларининг анъанавий турмуш тарзи ва маросимлар тизимида рамзий атрибутлар (Шомонлик эътиқоди материаллари асосида) // ЎзМУ хабарлари. – 2011. – №1. – Б. 156.

Қуръони Карим. “Ҳаж” сураси, 5-оят.

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф. Қуръон ва суннатдаги илмий мўъжизалар.

Қуръони Карим. “Бақара” сураси, 22-оят.

Қуръони Каримнинг изоҳли таржимаси. – Тошкент, 2004. – Б. 324.

Абу Довуд ва Насафий ривояти.

Абу Довуд ва Муслим ривояти.

Dala yozuvlari. Namangan viloyati To’raqo’rg’on shahri. 2025 yil.

Dala yozuvlari. Namangan viloyati Pop tumani Chodak qishlog’i. 2025- yil.

Dala yozuvlari. Namangan viloyati Pop tumani Qo’shtepa qishlog’i. 2024- yil.

Усмонов М. Ш. Жанубий Ўзбекистон қўнғиротлари (XIX аср охири – ХХ асрнинг биринчи ярми, тарихий-этнологик таҳлил). Тарих фан. бўй. фалс. докт (PhD) дисс. – Тошкент, 2018. – Б. 119.

Губаева С. С. Население Ферганской долины в конце XIX – начале XX вв. – Ташкент: Фан, 1991. – С. 15.

Dala yozuvlari. Jizzax viloyati Zomin tumani Kultepa qishlog’i. 2025- yil.

Аширов А. А. Ўзбек маданиятида сув. – Тошкент: Akademnashr, 2020. – Б. 61.

Ремпель Л. И. Цепь времен: вековые образы и бродячие сюжеты в традиционном искусстве Средней Азии. – Ташкент, 1987. – С. 37.

Жўраев М. Ўзбек халқи самовий афсоналари. – Тошкент, 1995. – Б. 226.

Евсюков В. В. Мифология китайского неолита. – Новосибирск, 1989. – С. 94–95; Халилов Х. М. Историческая общность и национальное своеобразие обрядовой поэзии народов Дагестана и Северного Кавказа / Дагестанский фольклор во взаимосвязи с иноэтническим фольклором. – Махачкала, 1985. – С. 19; Календарные обычаи и обряды народов восточной Азии. Годовой цикл. – М., 1988. – С. 276.

Сўфиев Ў. М. Сўх тожикларининг сув культи билан боғлиқ урф-одатлари / Farg’ona водийси тарихининг долзарб муаммолари. Республика илмий-амалий конференцияси материаллари. – Farg’ona, 2014. – Б. 120.

O’sha joyda.

Файзиева Д. Ўзбек фольклорида илон образи. – Тошкент: Фан, 2010. – Б. 15.

Андрианов Б. В. Земледелие наших предков. – Москва: Наука, 1979. – С. 66.

Басилов В. О туркменском “пире” дождя Буркут-Баба // Советская этнография. – 1963. – №5. – С. 15 – 18.

Жалилов И. “Суст хотин” – ёмғир чақириш маросими // Ижтимоий фикр. Инсон ҳуқуқлари. – 2010. – №2. – Б. 94.

Dala yozuvlari. Jizzax viloyati Zomin tumani Achchi qishlog’i. 2023- yil.

Dala yozuvlari. Namangan viloyati Chust tumani Kaklikqo’rg’on qishlog’i. 2025- yil.

Dala yozuvlari. Farg’ona viloyati Buvayda tumani Ing’irchoq qishlog’i. 2024- yil.

https://ru.wikipedia.org/wiki.

O’sha joyda.

Саримсоқов Б. Ўзбек маросим фольклори. – Тошкент: Фан, 1986. – Б. 109.

Yuqoridagi asar... – Б. 121.

Шаниязов К. Ш. К этнического история уўбекского народа. – Ташкент, 1964. – С. 52.

Саримсоқов А. А. Ўзбекларнинг тақвимий маросимлари (Farg’ona водийси материаллари асосида). Тарих фанлари номз... дисс. – Тошкент, 2010. – Б. 70.

Yuqoridagi asar... – Б. 70.

Беруний А. Р. Қадимги халқлардан қолган ёдгорликлар / Танланган asarлар. – Тошкент: Фан, 1968. – Б. 268.

Абрамзон С. А. Этнографические исследования С. Е. Малова / Тюркологический сборник. – М., 1978 . – С. 18; Агаджанов С. А. Очерки истории огузов и туркмен Средней Азии IX–XIII вв. – Ашхабад, 1969. – С. 122; Бар¬тольд В. В. Сочинения. Т. 8. – М., 1973. – С. 41 – 42; Заҳириддин Муҳаммад Бобур. Бобурнома. – Тошкент, 1969. – Б. 98; Гумилев Л. Н. Қадимги турк¬лар. – Тошкент, 2007. – Б. 94 – 95; Жўраев М. “Яда тошига қон етгач” // Ёшлик. – 1990. – №1. – Б. 60 – 62; Маҳмуд Қошғарий. Девону луғотит турк. – Тошкент, 1963. 3. ж. – Б. 8.

Dala yozuvlari. Farg’ona viloyati Qo’qon ва Namangan viloyati To’raqo’rg’on shaharlari. 2024- yil.

Dala yozuvlari. Andijon viloyati Qo’rg’ontepa tumani Xidirsha qishlog’i. 2023- yil.

Dala yozuvlari. Farg’ona viloyati Qo’qon, Rishton ва Namangan viloyati To’raqo’rg’on shaharlari. 2024- yil.

Dala yozuvlari. Namangan viloyati Pop tumani To’da qishlog’i. 2025- yil.

Загрузки

##submissions.published##

2025-10-08

##issue.issue##

##section.section##

Статьи