XVIII ASRNING IKKINCHI YARMI VA XIX ASR BOSHLARIDA QORAQALPOQLARNING OROL BO‘YIGA KO‘CHIB JOYLASHISHI
##article.subject##:
qoraqalpoqlar, XVIII asr, XIX asr, Amudaryo havzasi, Orol, qozoqlar, turkmanlar, Xiva xonligi, Quyi Amudaryo, siyosiy va iqtisodiy aloqalar##article.abstract##
Maqolada tadqiq etilganidek, qoraqalpoqlarning aksariyat qismi XVII-XVIII asrning o‘rtalarida Sirdaryoning o‘rta va quyi oqimlarida yashagan. XVIII asrning o‘rtalarida siyosiy voqealar, ya’ni qozoq xoni Abulxayrxon qoraqalpoq yerlariga hujum qilishi oqibatida ular Sirdaryo deltasidagi g‘arbiy tarmog‘i – Janadaryo bo‘ylariga ko‘chib o‘tdilar va Amudaryoning quyi oqimida yashovchi qoraqalpoqlar Orol o‘zbeklari bilan birlashib, markazi dastlab Qo‘ng‘irot, so‘ngra Shohtemir (hozirgi Chimboy) bo‘lgan davlat (Orol mulkini) tuzdilar. Qoraqalpoklar asosan, chorvachilik, dehqonchilik va baliq ovlash bilan shug‘ullanganlar. 1811-yilda qoraqalpoqlar Xiva xonligiga tobe bo‘ldi. 1873-yilda rus podsho qo‘shinlarining Xivaga qilgan yurishidan so‘ng va Gandimiyon shartnomasi tuzilgach, Amudaryoning o‘ng sohilidagi qoraqalpoqlar yashaydigan hudud Rossiyaga qo‘shib olingan va bu yerda Turkiston general-gubernatorligining Sirdaryo viloyati Amudaryo bo‘limi tashkil etilgan.
Shuningdek, maqolada XVIII asrning ikkinchi yarmi va XIX asr boshlarida qoraqalpoqlarning orol bo‘yiga ko‘chib joylashishing ahamiyati va mohiyati ilmiy tahlil etilgan.
Библиографические ссылки
Shalekenov.U.X. Kazaxi nizove Amudarii. – Tashkent: Fan, 1966. 182 bet.
Kamolov S.K. Karakalpaki v XYIII -XIX vekah. – Tashkent: Fan, 1968. 52 bet.
Vyatkin.M. Ocherki po istorii Kazakoy SSR. L.1941 . 158 bet.
Ivanov Sh . Ocherki po istorii Karakalpakov.Materiali po istorii Karakalpakov. M-L 1935 71 bet.
Munis Ogahi. Firdaus ul-iqbol. Materiali istorii Karakalpakov. – L. 1935 . 182 bet.
Tolstov S.P. Xorezmskaya erxeologo etnograficheskaya ekspeditsiya 1946 g. Izv. AN SSSR. t 4 M.1947. 181 bet.
Kamalov S.K. Karakalpaki v XYIII-XIX vekax. – Tashkent: Fan, 1968. 66 bet.
Kamalov S.K. Karakalpaki v XYIII -XIX vekax. – Tashkent: Fan, 1968. 66 bet
Kamalov. O.K Karakalpaki v XYIII –XIX vekax . – Tashkent: Fan, 1968. 63 bet.
Oʻsha joyda
Ivanov P.P. Materiali po istorii Karakalpaka. 78 bet
Kamalov S.K. Karalalpaki v XYIII -XIX vekax. – Tashkent: Fan, 1968. 70 bet.
Materiali po istorii Karakalpakov. 174 bet.
Materiali po istorii Karalalpakov.178 bet
Kamalov S.K. Karakalpaki v XYIII -XIX vekax. – Tashkent: Fan,1968. 76 bet.
Shalekenov U.X. Kazaki nizoviey Amydarii. Tashkent FAN 1966 yil 78 bet.
Andrianov. B. V. Arxiv A.L.Kuna. Sovetskoya etnogtafiya. 1951 . № 4.
Andrianov B.V. Etnicheskaya territoriya karakalpakov v severnom Xorezme ( XYIII-XIX ) – M.: 1958.
Andrianov B.V. Izucheniya karakalpokoy irrigatsii v basseyne Janni-Dari v 1956-1957 gg. Material. X. E. vip.4. –M.:1960.
Appolova N. G. Prisoideneniye Kazaxstana k Rossii v 30 godax XYIII veka. –Alma –Ata, 1948.
Appolova N.G. Ekonomicheskiye i politicheskiye svyazi Kazaxstana s Rossiey v XYIII- nach. XIX v. –M.: 1960.
Bakishlov S. K. Vzaimootnosheniya Kazaxstana s xanstvami Sredney Azii v pervoy polovine XIX veka. – M.:1951.
Berg L.S, Butakov A.I .- issledovatel Aralskogo moray v kn. «Ocherki po istorii russkix geograficheskix otkritiy». – M-L.: 1949.
Birze K. Istorii Karakalpakov XYIII v Krasniy arxiv. 6 (91). 1938.
Bregel Yu. E. Xorezmskiye turkmeni v XIX v. –M.: 1961
Bregel Yu. E. Arxiv xivinskiy xanov. Navodi AZII I Afriki. – M.: 1966.
Vainberg K. Istorii turkmenskiy poseleniy v XIX v Xorezme. Sovetskaya etnografiya. 1954. № 5
Vainberg K. Ocherki Sredney Azii. – M.: 1960.
Vneshnaya politika Rossii XIX I nachalo XX veka. Seriya pervaya 1801-1915 gg. –M.:1963.
Vyatnik M. P. Ocherkii po istirii Kazaxskoy SSSR. –L.:1941.
Gulyamov. Ya. G. Istorii orasheniya Xorezma s drevneyshix vremen do nashiy dney. –Tashkent: FAN, 1957.
Jalilov A. Qoraqalpoqlar tarixiga oid muhim hujjatlar. – Toshkent: FAN, 1987.
Jsanko T. A. Rodopleniya struktura i rasseleniya karakalpakov v nizovyax Amu-Darii v XIX- nach. XX vv . KSI .E. t. IU. –M.: 1949.
Jsanko T.A. Karakalpaki Xorezmskogo oazisa. T.X.E. T. I – M.:1952.
Jsanko T.A. Karakalpaki (osnovniye probemi etnicheskoy istorii I etnografii). – M.:1964.
Jien Tagay uli. –Nukus, 1959.
Ivanov P. P. Ocherki istorii karakalpakov. – M-L.:1935.
Ivanov P. P. Arxiv xivinskix xanov XIX v. – L.:1940.
Iskandarov B. I. Iz istorii buxarskogo Emirata. – M.: 1958.
Kamalov S. K. Karakalpaki v XYIII-XIX vekax. –Tashkent: FAN, 1968.
Kamalov S. K. Zavoyevaniye karakalpakov xivinskimi xanami v kinse XYIII- nachalo XIX v. – Nukus, 1958.
Kosbergenov R. Polojeniye karakalpakskogo naseleniya v Xivinskom xanstve. T.X.E tom Z.M. 1958.
Mambetov K. Qoraqalpoqlar tarixi. – Nukus, 1991.
Materiali i isssledovaniya po etnografii karakalpakov. – M.: 1958.
Materiali po istorii karakalpakov. – M-L.: 1935.
Munirov K. Munis Ogahiy va Bayanining tarixiy asarlari. – Toshkent, 1950.
Tolstov S.P. Itogi dvadsati let raboti Xorezmskoy arxelogo - etnograficheskoy ekspeditsii. (1937-1956) S.E 1957. № 4Ю
Xiva davlat hujjatalri. T. 2. 1960.
Shalekenoy U. X. Kazaxi nizobey Amudari. – Tashkent: FAN, 1966.
Yuldashev M.Yu. Materiali po istorii karakalpakov ONU. 1965. № 1.
