O‘Z VAZNINING ORTISHI VA KAMAYISHI TARIXI SEMIZLIKKA CHALINGAN ODAMLARGA BO‘LGAN MUNOSABATGA TA’SIRI
##article.subject##:
semizlik, stigma, tana pozitivligi, shifokorlar, talabalar##article.abstract##
Kirish: Shifokorlarning ortiqcha vazn va semizlikka bo‘lgan munosabati (ijobiy yoki salbiy) ularning ortiqcha vaznli va semiz bemorlarga bo‘lgan yondashuviga, ularga vazn tashlash bo‘yicha tavsiyalar berish ehtimoliga, bunday bemorlarni davolash usullarini aniqlash va ularning samaradorligiga ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Maqsad: 6-kurs tibbiyot universiteti talabalarining o‘z vaznining ortishi va kamayishi tarixining ortiqcha vazn va semizlikka chalingan odamlarga bo‘lgan munosabatiga ta’sirini o‘rganish. Materiallar va usullar: 6-kurs tibbiyot universiteti talabalarining rozilik asosida kesma tadqiqoti. Tadqiqotning asosiy parametrlari: jins, yosh, ishtirokchining shaxsiy vazn orttirish yoki kamaytirish tajribasi, ortiqcha vazn bilan bog‘liq oilaviy tarix, semizlikka qarshi munosabatlar so‘rognomasi (AFA), o‘z tanasining turli qismlaridan qoniqish darajasi shkalasi. Natijalar: BMI qancha yuqori bo‘lsa, odamlar o‘z tanasidan shunchalik norozi bo‘ladi. Tanadan norozilik darajasiga ta’sir qiluvchi qo‘shimcha omillar – hayot davomida vazn kamaytirish uchun qo‘llangan strategiyalar soni va ortiqcha vazn yoki semizlik tufayli zo‘ravonlikka uchrash tajribasi. Ortiqcha vaznli qarindoshlari bo‘lgan, hayot davomida semizlik tufayli zo‘ravonlikka uchragan va hozirda o‘z tanasidan norozi bo‘lgan shaxslar semiz odamlarga nisbatan kamroq nafratni his qiladilar va o‘zlari ham kamroq jismoniy mashqlar bilan shug‘ullanadilar. Erkaklar hamda istalgan parhezga rioya qiladigan odamlar semiz odamlarga nisbatan ko‘proq salbiy munosabatda bo‘lib, bunday odamlar semiz bo‘lishiga o‘zlari sababchi deb hisoblaydilar. Xulosa: Shaxsning o‘z vazni ortishi va kamayishi tarixi hamda o‘z tanasiga bo‘lgan munosabati ortiqcha vaznli va semiz odamlarga bo‘lgan munosabatga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi.
Библиографические ссылки
Тарасова И.В. Эпидемия ожирения в России и мире: обзор текущей ситуации и перспективы регулирования. // Государственное управление. Электронный вестник. —2024. №102. — C. 222-233 [Tarasova I.V. The obesity epidemic in Russia and the world: an overview of the current situation and prospects for regulation. // Public administration. Electronic bulletin. —2024;102: 222-233 (in Russia)]
Лерман О. В., Лукина Ю. В., Кутишенко Н. П., Марцевич С. Ю., Драпкина О. М. Проблема ожирения глазами пациентов (по результатам анкетирования больных амбулаторного регистра) // РФК. — 2022. №5. — С.578-584 [Lerman O.V., Lukina Yu.V., Kutishenko N.P., Marcevich S.Yu., Drapkina O.M. The problem of obesity through the eyes of patients (based on the results of a survey of outpatient patients)// RPC.—2022; 5: 578-584 (in Russia)]
Мелехина А.С. Стигматизация ожирения//Вопросы питания. — 2018. №5 приложение. — С. 101-102. DOI: 10.24411/0042-8833-2018-10194 [Melekhina A.S. Stigmatization of obesity// Nutrition issues. — 2018; 5: 101-102. DOI: 10.24411/0042-8833-2018-10194 (in Russia)]
Хайдарова Ф. А., Латипова М. А. Результаты оценки расстройств пищевого поведения с помощью голландского опросника пищевого поведения (DEBQ) и шкалы тревоги Занга у пациентов с ожирением // ORIENSS. — 2023. №11. [Khaidarova F.A., Latipova M.A. The results of the assessment of eating disorders using the Dutch Eating Behavior Questionnaire (DEBQ) and the Zang anxiety scale in obese patients // ORIENSS. — 2023; 11 (in Russia)]
Flint SW, Reale S. Obesity stigmatisation from obesity researchers. // Lancet. — 2014 — V. 29. — № 384(9958) — P. 1925-6. doi: 10.1016/S0140-6736(14)62276-5.
Andreassen P, Gribsholt SB, Ladekjær E, Bruun JM. Obesity stigma. // Ugeskr Laeger. — 2022 — V. 17;184(42):V03220223.
Jung FU, Luck-Sikorski C, Stroh C, Riedel-Heller SG. Zuweisungsverhalten der Hausärzte bei Patienten mit Adipositas [Referral behavior of general physicians for patients with obesity].// Chirurg. — 2018 — V. 89 — № 8— P. 577-582. German. doi: 10.1007/s00104-018-0616-3. PMID: 29500694.
Sharma A, Vallakati A, Einstein AJ, Lavie CJ, Arbab-Zadeh A, Lopez-Jimenez F, Mukherjee D, Lichstein E. Relationship of body mass index with total mortality, cardiovascular mortality, and myocardial infarction after coronary revascularization: evidence from a meta-analysis.// Mayo Clin Proc. — 2014 — V.89— № 8 — P. 1080-100. doi: 10.1016/j.mayocp.2014.04.020.
Ким О.Т., Дадаева В.А., Елиашевич С.О., Драпкина О.М. Социальная стигматизация ожирения. // Профилактическая медицина. — 2022; Т — 25. №7. — С.116‑120. [Kim O.T., Dadaeva V.A., Eliashevich S.O., Drapkina O.M. Social stigmatization of obesity. // Preventive medicine. —2022;25 (7): 116-120 (in Russia)]
Puhl RM, Andreyeva T, Brownell KD. Perceptions of weight discrimination: prevalence and comparison to race and gender discrimination in America. // International Journal of Obesity. — 2008. —V.32. №6— P. 992-1000. https://doi.org/10.1038/ijo.2008.22
ánchez E, Ciudin A, Sánchez A, Gutiérrez-Medina S, Valdés N, Flores L, Marí-Sanchis A, Goñi F, Sánchez M, Nicolau J, Muñoz C, Díaz-Trastoy O, Cuatrecasas G, Cañizares S, Comas M, López-Cano C, Lecube A. Assessment of obesity stigma and discrimination among Spanish subjects with a wide weight range: the OBESTIGMA study. // Front Psychol. — 2023 — V.18;14:1209245. doi: 10.3389/fpsyg.2023.1209245.