ҲОМИЛАГА ОНА ОРГАНИЗМИ ОРҚАЛИ ПЕСТИЦИДЛАР ТАЪСИР ҚИЛИШ ШАРОИТИДА КАЛАМУШЛАР ҲОМИЛАСИ БУЙРАК УСТИ БЕЗИ ПЎСТЛОҚ ҚИСМИНИНГ МОРФОЛОГИК ХУСУСИЯТЛАРИ (АДАБИЁТЛАР ШАРҲИ)

##article.authors##

  • САБИРОВА Дилноза Шухратовна
  • ОРИПОВ Фирдавс Суръатович

##article.subject##:

пестицидлар, пиретроидлар, буйрак усти бези пўстлоқ қисми, стресс, туғруқдан кейинги ривожланиш

##article.abstract##

Ушбу тадқиқот иши репродуктив соғлик кесимидаги ва  атроф муҳитнинг авлод эндокрин тизими шаклланишига таъсири каби муҳим муаммоларга қаратилган. Тадқиқотнинг асосий мақсади буйрак усти без пўстлоқ қисми ривожланиши ва шаклланишига онанинг организми орқали пестицидлар таъсирини ўрганишдан иборатдир. Мақсадга эришиш учун тажриба ҳайвонларига онанинг организми орқали хомиладорлик вақтида ҳар хил дозадаги пестицидлар юбориш тажрибаси ўтказилди. Ҳомила туғилгандан сўнг буйрак усти бези пўстлоқ моддасининг структураси ва функционал ҳолати тахлил қилинди. Олинган натижалар хомиладорлик вақтида она организми орқали пестицидларнинг таъсири натижасида буйрак усти бези пустлоқ моддасида труктуравий ўзгаришларни кўрсатади. Бу ўзгаришлар авлодларда метаболик жараёнларга ва гормонал балансга салбий таъсир кўрсатиб, узоқ йиллар давомида организм соғлигида ҳар хил асоратлар шаклида намоён бўлиши мумкин. Олинган натижалар ташқи салбий муҳитнинг авлодлар эндокрин тизимининг ривожланишга таъсирини тушунтириб беришда аҳамият касб этиб хомиладор аёллар ва уларнинг авлодини пестицидларнинг салбий таъсиридан ҳимоя қилиш чора-тадбирларини ишлаб чиқишга ёрдам беради.

Библиографические ссылки

Алешин Б.В. Гистофизиология гипоталямо-гипофизарной системы.1. М.: Медицина,1971. 440 с.

Алешин Б.В. Строение надпочечников и их значение. В кн.: Руководство по эндокринологии. М.: Медицина,1973, с.224-231.

Алешин Б.В. Эндокринная система и гомеостаз. В кн.: Гомеостаз под ред. П.Д.Горизонтова. 2-е изд. М.: Медицина, 1981, с.77-113.

Баркалая А. И. Изменение ритма кортикостерона плазмы и гликемии у крыс при стрессовых и гормональных влияниях //Проблемы эндокринологии. – 1971. – №. 2. – С. 75.

Бойко Р.Т., Ирьянов Ю.М. Влияние гипоксии на ультраструктурумитохондрий коры надпочечников новорожденных. В кн.: Клеточное дыхание в норме и в условиях гипоксии. - Горький, 1973, с.39.

Бойко Р.Т., Ирьянов Ю.М. Иммуногистохимическая характеристика клеток аденогипофиза, продуцирующих адренокортикотропныегормоны^. Арх.анат.,1977, т.73, № 8, с.32-34.

Бойко Р.Т., Кунгурова В.В., Бажова Т.Н., Кузнецова В.М., Харина В.В., Соловьев A.A., Баженов Е.Л. Влияние острой гипоксии на нейро-эндокринную систему новорожденного организма. В кн.: Биохимия экстремальных состояний. - Челябинск, 1977, с.93-94.

Верхотин М. А., Баркалая А. И. К ВОПРОСУ О ВЛИЯНИИ ПОВЫШЕННОЙ ТЕМПЕРАТУРЫ ОКРУЖАЮЩЕЙ СРЕДЫ НА РАЗВИТИЕ ГИПОКСИЧЕСКИХ ЯВЛЕНИЙ В МИОКАРДЕ //Гигиена и санитария. – 1983. – №. 12. – С. 16-18.

Горизонтов П.Д. Гомеостаз. М.: Медицина, 1981. - 230 с.

Горизонтов П.Д., Белоусова О.И., Федотова М.И. Стресс и система крови. М.: Медицина, 1983. - 239 с.

Искандаров Т.И. Пестицидларнинг узоқ келажакда аҳолининг репродуктив фаолиятига таъсири муаммолари ва инсон саломатлигини муҳофаза этиш чора – тадбирлари: научное издание //Медицинский журнал Узбекистана. – Ташкент, 2008. - №1. – С. 65-67.

Искандарова Г.Т. Оценка кумулятивных свойств препарата Суми – альфа: научное издание //Актуал. пробл. гигиены, санитарии и экологии: Матер. науч. – практ. конф., посвящ. 70-летию НИИ санитарии, гигиены и профзаболеваний. – Т., 2004, - С. 121-122.

Коростовцева Н.В. Повышение устойчивости к гипоксии. I.:1. Медицина, 1976. 167 с.

Меерсон Ф.З. Механизмы адаптации к высотной гипоксии. В кн.: Физиол. чел. и живот.: Проблемы гипоксии и гипероксии. М.: Наука, 1974, т.14, с.7-62.

Меерсон Ф.З. Адаптация, стресс и профилактика. М.: Наука,1981. 120 с.

Меерсон Ф.З. Стресс как звено в механизме адаптации организма к внешней среде. В кн.: Экстремал., физиол. и индивидуал, защита человека. М.: Наука, 1982, с.134-141.

Митюшов М. И. Гипофизарно-адреналовая система и стресс //Гипофизарно-адреналовая система и мозг /МИ Митюшов. – 1976. – С. 192-204.

Очилов К.Р. Структурное строение клеток ткани печени при воздействии кадмия //Новости образования: исследование в XXI веке. – 2023. – Т. 1. – №. 7. – С. 372-377.

Кирилов О. И. Опыт фармакологической регуляции стресса. – 1966.

Корольков А.А., Петленко В. П. Философские проблемы теории нормы в биологии и медицине. – 1977.

Петров И.Р. Роль центральной нервной системы, аденогипофиза и коры надпочечников при кислородной недостаточности. -Л.: Медицина, 1967. 212 с.

Ташходжаев П.И. Изучение отдаленных последствий воздействия пестицида «Заллек» на гонадотропическую функцию экспериментальных белых крыс. //Узбекский биологический журнал –Ташкент, 2006. -№5. – С. 84-86.

Тухтаев К.Р., Зокирова Н.Б., Тухтаев Н.К. Токсические эффекты пестицидов на эндокринную и иммунную системы потомства в условиях их воздействия через организм матери в период беременности и лактации //Журнал теоретической и клинической медицины. – 2018. – №. 3. – С. 16-18.

Тухтаев Н., Зокирова Н. Иммунотоксический и эндокрин-разрушающий эффекты пестицидов на потомство в условиях их поступления через организм матери //Журнал вестник врача. – 2018. – Т. 1. – №. 3. – С. 37-41.

Тухтаев К.Р. и др. Морфологические изменения различных органов в процессе постнатального развития потомства в условиях внутриутробного воздействия пестицидов //Морфология. – 2014. – Т. 145. – №. 3. – С. 198-198a.

Хамракулова М.А. Клинические проявления у больных с хронической интоксикацией пестицидами, лечение путем коррекции метаболических нарушений. //Теоретическая и клиническая медицина. – 2014. – № 1. – С. 67–70.

Хамракулова М.А. Особенности течения углеводно-энергетического обмена у лабораторных животных при воздействии пестицида Циперфос. //Теоретическая и клиническая медицина – 2013. – № 6. – С. 66–68.

Яглова Н.В., Яглов В.В. Эндокринные дизрапторы — новое направление исследований в эндокринологии. //Вестн. Росс. Акад. Мед. Наук. – 2012.–№3. –С. 56-61.

Яглов B.B. Актуальные проблемы биологии диффузной эндокринной системы. //Арх. анат. гистол. эмбриол. –1989.–№ 1.– С.14-29.

Bonmatin J.M. et al. Environmental fate and exposure; neonicotinoids and fipronil //Environmental science and pollution research. – 2015. – Т. 22. – С. 35-67.

Elhalwagy M.E. et al. Garlic and alpha lipoic supplementation enhance the immune system of albino rats and alleviate implications of pesticides mixtures //International journal of clinical and experimental medicine. – 2015. – Т. 8. – №. 5. – С. 7689.

Ensminger M.P. et al. Pesticide occurrence and aquatic benchmark exceedances in urban surface waters and sediments in three urban areas of California, USA, 2008–2011 //Environmental monitoring and assessment. – 2013. – Т. 185. – С. 3697-3710.

Du G. et al. Superior stability and high capacity of restacked molybdenum disulfide as anode material for lithium ion batteries //Chemical communications. – 2010. – Т. 46. – №. 7. – С. 1106-1108.

Gore A.C. et al. Executive summary to EDC-2: the Endocrine Society's second scientific statement on endocrine-disrupting chemicals //Endocrine reviews. – 2015. – Т. 36. – №. 6. – С. 593.

Leghait J. et al. Fipronil-induced disruption of thyroid function in rats is mediated by increased total and free thyroxine clearances concomitantly to increased activity of hepatic enzymes //Toxicology. – 2009. – Т. 255. – №. 1-2. – С. 38-44.

Leghait J. et al. Is the mechanisms of fipronil-induced thyroid disruption specific of the rat: Re-evaluation of fipronil thyroid toxicity in sheep? //Toxicology letters. – 2010. – Т. 194. – №. 3. – С. 51-57.

Mnif W. et al. Effect of endocrine disruptor pesticides: a review //International Journal of Environmental Research and Public Health. – 2011. – Т. 8. – №. 6. – С. 2265-2303.

Orton F. et al. Widely used pesticides with previously unknown endocrine activity revealed as in vitro antiandrogens //Environmental health perspectives. – 2011. – Т. 119. – №. 6. – С. 794-800.

Roques B.B. et al. CYP450-dependent biotransformation of the insecticide fipronil into fipronil sulfone can mediate fipronil-induced thyroid disruption in rats //Toxicological Sciences. – 2012. – Т. 127. – №. 1. – С. 29-41.

Saravanan R.S. et al. The targeting of the oxysterol‐binding protein ORP3a to the endoplasmic reticulum relies on the plant VAP33 homolog PVA12 //The Plant Journal. – 2009. – Т. 58. – №. 5. – С. 817-830.

Simon-Delso N. et al. Systemic insecticides (neonicotinoids and fipronil): trends, uses, mode of action and metabolites //Environmental Science and Pollution Research. – 2015. – Т. 22. – С. 5-34.

Tu W., Rao S. Mechanisms underlying T cell immunosenescence: aging and cytomegalovirus infection //Frontiers in microbiology. – 2016. – Т. 7. – С. 2111.

Zhang J. et al. ROS and ROS-mediated cellular signaling //Oxidative medicine and cellular longevity. – 2016. – Т. 2016.

Rizaev J. A., Khazratov A. I., Iordanishvili A. K. Morphofunctional characteristics of the mucous membrane of the masticatory apparatus in experimental carcinogenesis //Russian Journal of Dentistry. – 2021. – Т. 25. – №. 3. – С. 225-231.

Загрузки

##submissions.published##

2023-10-30