KIMYOTERAPIYA BILAN BOGLIQ LEYOPENIYADA MIYELOGRAMMA KO‘RSATKICHLARI VA PERIFERIK QON PARAMETRLARINING O‘ZARO BOG‘LIQLIGI
##article.subject##:
kimyoterapiya bilan induktsiyalangan leyopeniya; neytropeniya; granulotsitopoez; suyak ko‘migi; miyelogramma; periferik qon; G CSF; miyelosupressiya##article.abstract##
Maqsad: Kimyoterapiya bilan induktsiyalangan leyopeniya bo‘yicha zamonaviy adabiyotlarni tahlil qilish, suyak ko‘migi miyelogrammasi ko‘rsatkichlari va periferik qondagi laborator parametrlar o‘rtasidagi bog‘liqlikni baholash hamda periferik qon granulotsitopoez holatini qanchalik to‘liq aks ettirishini aniqlash.
Materiallar va usullar: 2020–2025 yillarda chop etilgan rus va xorijiy ilmiy maqolalar narrativ tahlil qilindi. Tanlovga kimyoterapiya bilan bog‘liq miyelosupressiya mexanizmlari, granulotsitopoezning buzilishi, suyak ko‘migi morfologiyasi (miyelogramma) va sitotoksik terapiya fonida periferik qondagi ko‘rsatkichlar (leykotsitlar soni, absolyut neytrofillar soni, leykoformula) dinamikasini o‘rgangan ishlar kiritildi. Shuningdek, suyak ko‘migi sitologiyasi bo‘yicha metodik qo‘llanmalar, klinik tavsiyalar va granulotsitopoezni matematik modellashtirishga asoslangan tadqiqotlar ham ko‘rib chiqildi.
Natijalar: Periferik qon ko‘rsatkichlari (umumiy leykotsitlar, ANC, leykoformula hamda ularning kimyoterapiya sikllari o‘rtasidagi dinamikasi) miyelosupressiya klinik og‘irligini, febril neytropeniya xavfini va G‑CSF profilaktikasi yoki davolovchi qo‘llanilishiga, shuningdek sitostatiklar dozalari va sikllarini o‘zgartirish zaruratiga ishonchli ravishda baho berishga imkon beradi. Biroq bir xil darajadagi leykopeniya va neytropeniya turli suyak ko‘migi holatlariga mos kelishi mumkin: erta miyeloid ajdod hujayralari saqlangan, ammo yetilish bloki mavjud; yetuk granulotsitlar havzasi tugab borayotgan holat; yoki miyelopoezning chuqur gipoplaziya/aplaziyasi kuzatiladi. Miyelogramma ushbu holatlarning morfologik asosini (kletchatlik, o‘simtalar nisbati, yetilish indekslari, noeffektiv granulotsitopoez, gipoplaziya, infiltratsiya) ko‘rsatadi va markaziy ishlab chiqarish susayishini periferik qayta taqsimlanish yoki destruktsiya mexanizmlaridan farqlash imkonini beradi. Periferik qon ko‘rsatkichlarining seriyali o‘zgarishlarini o‘rgangan dinamik va modellovchi ishlar granulotsitopoez tiklanish kinetikasini qisman qayta tiklash mumkinligini ko‘rsatadi, biroq bu yondashuvlar bevosita emas va cho‘zilgan yoki atypik tsitopeniyalar holatida morfologik bahoni to‘liq almashtirmaydi.
Xulosa: Periferik qon kimyoterapiya bilan chaqirilgan miyelosupressiyaning klinik namoyonini aks ettiradi, miyelogramma esa granulotsitopoez buzilishining morfologik substratini tavsiflaydi; bu ikki baholash darajasi o‘rtasidagi moslik to‘liq emas. Ushbu nomutanosiblik onkologik bemorlarning gomogen guruhlarida maxsus korrelyatsion tadqiqotlar o‘tkazish zarurligini asoslaydi; bu tadqiqotlar qachon periferik qon suyak ko‘migi holatining yetarli surrogati bo‘la olishini va qachon invaziv suyak ko‘migi tekshiruvi majburiy ekanini aniqlashga yordam beradi.
Библиографические ссылки
Сачилович Д. С. Миелограмма: процедура исследования и интерпретация данных / Д. С. Сачилович. — Гомель: ГУ «РНПЦ РМиЭЧ», 2019. — 39 с.
Стабильность хронологии гранулоцитопоэза в условиях цитотоксического стресса, вызванного иммунохимиотерапией R(G)-DHAP, при неходжкинских лимфомах // Клиническая онкогематология. — 2021. — Т. 14, № 2. — С. 209–220.
Гранулоцитопоэз и моноцитопоэз: маркеры, заболевания при нарушении этих процессов // Unclinic.ru : электронный ресурс. — 2025. — URL: https://unclinic.ru/granulocitopojez-i-monocitopojez-markery-zabolevanija-pri-narushenii-jetih-processov/
Гранулоциты // Википедия : электронный ресурс. — URL: https://ru.wikipedia.org/wiki/Гранулоциты
Г CSF (Гранулоцитарный колониестимулирующий фактор: введение) // Humbio : электронный ресурс. — 2025. — URL: https://humbio.ru/humbio/g-csf/00004c63.htm
Костный мозг — подсчёт миелограммы // MedicalHandbook.ru : электронный ресурс. — URL: http://medicalhandbook.ru/diagnostika/kostnyj-mozg-podschet-mielogrammy
Лейкопения и нейтропения на фоне химиотерапии // Metropolis : электронный ресурс. — 2025. — URL: https://metropolis.chaika.com/blog/leykopeniya-i-neytropeniya-na-fone-himioterapii-chto-nuzhno-znat
Лейкопения после химиотерапии // НМИЦ онкологии : электронный ресурс. — 2022. — URL: https://onconext.ru/blog/lejkopeniya-posle-himioterapii/
Лейкопении и агранулоцитозы // Studfile : электронный ресурс. — 2013. — URL: https://studfile.net/preview/535436/page:5/
Лейкопоэз (гранулоцитопоэз): этапы, механизмы, регуляция // Dommedika : электронный ресурс. — URL: https://dommedika.com/oncology/granulocitopoez.html
Механизмы гематологической токсичности противоопухолевой терапии // Oncogram.ru : электронный ресурс. — URL: https://oncogram.ru/view_page.php?page=135
Миелограмма: что это такое и для чего нужна? // ЛабКвест : электронный ресурс. — 2023. — URL: https://www.labquest.ru/articles/mielogramma/
Миелограмма / сост. Д. С. Сачилович. — Гомель: ГУ «РНПЦ РМиЭЧ», 2019. — 39 с.
Новые рекомендации EORTC по применению Г КСФ // Omnidoctor : электронный ресурс. — URL: https://omnidoctor.ru/upload/iblock/198/19852482f501e529dd6b33cab59e871e.pdf
Патологии гранулоцитов // ИСЭУ БГУ : электронный ресурс. — URL: https://www.iseu.bsu.by/ru/wp-content/uploads/sites/2/2022/05/Лекция-5.doc
Kassie T. D., Yimenu B. W., Temesgen G. B., Shimelash R. A., Abneh A. A. Differences in the count of blood cells pre- and post-chemotherapy in patients with cancer: a retrospective study // Frontiers in Medicine. — 2025. — Vol. 12. — P. 1485676. — DOI: 10.3389/fmed.2025.1485676.
Jia H., Liang L., Chen X., Zha W., Diao W., Zhang W. Predictive value of peri-chemotherapy hematological parameters for febrile neutropenia in patients with cancer // Frontiers in Oncology. — 2024. — Vol. 14. — DOI: 10.3389/fonc.2024.1380195.
Chinese Herbal Medicine for Chemotherapy-Induced Leukopenia: A Systematic Review and Meta-Analysis of High-Quality Randomized Controlled Trials // Frontiers in Pharmacology. — 2021. — DOI: 10.3389/fphar.2021.573500.
Changes of granulopoiesis during and after adjuvant chemotherapy of breast cancer // PubMed : электронный ресурс. — URL: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/749923/
Modelling chemotherapy effects on granulopoiesis // CPT: Pharmacometrics & Systems Pharmacology. — 2014. — DOI: 10.1002/psp4.11.
Modelling human granulopoiesis under poly-chemotherapy with G-CSF support // British Journal of Haematology. — 2005. — Vol. 130, No. 3. — P. 474–486.
Moving the Boundaries of Granulopoiesis Modelling // McGill University : electronic resource. — URL: https://www.mcgill.ca/mathematical-physiology-lab/files/mathematical-physiology-lab/bernard_commentary.pdf
Stability of Chronology of Granulopoiesis under R(G)-DHAP Immunochemotherapy-Induced Cytotoxic Stress in Non-Hodgkin's Lymphomas // Clinical Oncohematology. – 2021. – Т. 14. – № 2. – URL: https://bloodjournal.ru/index.php/coh/en/citationstylelanguage/get/associacao-brasileira-de-normas-tecnicas?submissionId=19
The criteria for bone marrow recovery post-myelosuppressive therapy for acute myelogenous leukemia: a quantitative study // PubMed : электронный ресурс. — URL: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17683190/
Rizaev , J. A. , and A. I. Khazratov . " Cytostructural changes in the oral mucosa in colon cancer." Journal of Biomedicine and Practice 6.5 (2020).
Alshahrani, M. Y., Oghenemaro, E. F., Rizaev, J., Kyada, A., Roopashree, R., Kumar, S., ... & Abosaoda, M. K. (2025). Exploring the modulation of TLR4 and its associated ncRNAs in cancer immunopathogenesis, with an emphasis on the therapeutic implications and mechanisms underlying drug resistance. Human Immunology, 86(1), 111188.
Rizaev JA, Maeda H., Khramova NV Plastic surgery for the defects in the maxillofacial region after surgical resection of benign tumors //Annals of Cancer Research and Therapy. – 2019. – T. 27. – no. 1. – S. 22-23.
Rizaev Jasur , Norbutayev Alisher, Murtazayev Alisher . Modern methods for detecting oral cavity defects in hemoblastosis , detecting the degree of damage and prediction of the clinical current. Journal of Biomedicine and Practice. 2021, vol. 6, issue 5, pp. 45-51