KICHIK MAKTAB YOSHIDAGI O‘QUVCHILARINING HAQIQIY OVQATLANISHINI GIGIYENIK BAHOLASH
##article.subject##:
maktab yoshidagi bolalar, haqiqiy ovqatlanish, tez tayyorlanuvchi ovqatlar, kimyoviy ovqat qo‘shimchalari##article.abstract##
Maqsad: maktab yoshidagi bolalarning haqiqiy ovqatlanishini har tomonlama gigiyenik baholash, maktab oshxonalarida ta’qiqlangan mahsulotlar va ularning bolalar organizmiga ta’sirini baholash.
Materiallar va usullar: Tadqiqotda Samarqand shahridagi hamda Samarqand viloyati Nurobod tumanidagi 800 nafar kichik maktab yoshidagi bolalar olindi. Ilmiy tadqiqotni olib borishda qo‘yilgan vazifalarga qarab gigiyenik, epidemiologik, sotsiologik, statistik, metodlar majmuasidan foydalanildi.
Natijalar: Maktab o‘quvchilarining haqiqiy ovqatlanishni o‘rganish, bolalar uchun tavsiya etilmaydigan tez tayyorlanuvchi oziq-ovqat mahsulotlari iste’mol qilishning barqaror o‘sishini ko‘rsatdi. Kichik maktab yoshidagi bolalar oziq-ovqat mahsulotlarining ozuqaviy qiymati o‘rganilganda tadqiqot davri mobaynida o‘g‘il bolalarda ham qizlarda ham qish-bahor mavsumida oqsillar iste’moli 67,3% va yoz-kuz mavsumida 69,0% kamayganligi, uglevodlar iste’moli esa qish-bahor mavsumida 144,6% va yoz-kuz mavsumida 141,1% ga, yog‘lar iste’moli esa 61.5% va 67.3% ko‘payganligi kuzatildi
Xulosa. Boshlang‘ich maktab yoshidagi bolalarning haqiqiy ovqatlanishini tahlil qilish nafaqat miqdoriy va sifat jihatidan pastligi, balki oziq ovqat mahsulotlari sifatining gigiyenik me’yorlarga deyarli barcha jihatdan nomuvofiqligini ko‘rsatdi.
Библиографические ссылки
Артемова, Е. Н. Анализ школьных завтраков по основным пищевым компонентам и энергетической ценности / Е. Н. Артемова, К. В. Власова, B. Ю. Митрягина // Технология и товароведение инновационных пищевых продуктов. - 2016. - № 2 (37). - С. 84-89.
Артемова, Е. Н. Анализ школьных завтраков по содержанию углеводов / Е. Н. Артемова, К. В. Власова, В. Ю. Митрягина // Стратегия развития индустрии гостеприимства и туризма: материалы VI Междунар. интернет-конф. (Орел, 27 января - 25 мая 2016 г.). - Орел: Изд-во Орловского гос. ун-та им. И. С. Тургенева, 2016. - С. 139-142.
Арисов, А. В. Анализ организации питания детей в России и за рубежом / А. В. Арисов, Д. В. Гращенков, О. В. Чугунова // XXI век: итоги прошлого и проблемы настоящего. - 2018. - № 3 (43). - С. 80-86.
Арисов, А. В. Разработка рациона питания детей школьного возраста для учреждений отдыха и оздоровления / А. В. Арисов, Д. В. Гращенков // Продовольственная безопасность: тезисы работ финалистов Междунар. конкурса науч.-исслед. проектов молодых ученых и студентов (Екатеринбург, 19-21 апреля 2016 г.). -Екатеринбург: Изд-во Урал. гос. экон. ун-та, 2016. - С. 3-6.
Баттакова Ж.Е., Токмурзиева Г.Ж., Слажнева Т.И., Адаева А.А., Акимбаева А.А. Изучение характера питания детей младшего школьного возраста, как фактора формирования повышенной массы тела. Международный научно-исследовательский журнал. 2017; (8-3): 86-8.
Богомолова И.К., Емельянова О.Н., Пискунова О.Г. Анализ фактического питания детей дошкольного и младшего школьного возраста, проживающих в городе Чите. Медико-фармацевтический журнал Пульс. 2020; 22(2): 19-25. https://doi.org/10.26787/nydha-2686-6838-2020-22-2-19-25
Бойко, М.Н. Гигиеническая оценка школьного питания и медицинского обслуживания школьников в современных условиях (на примере Омской области): автореф. дис. … канд. мед. наук / М. Н. Бойко; Рос. гос. мед. ун-т. – Москва, 2012. – 24 с.
Валина С. Л. и др. Изучение особенностей питания учащихся младшего школьного возраста при наличии альтернативного меню //Гигиена и санитария. – 2019. – Т. 98. – №. 11. – С. 1272-1278.
Возможности алиментарной коррекции нутритивного статуса у школьников / Ж.Ю. Горелова [и др.] // Приложение к электронному периодическому изданию «Здоровье семьи – 21 век». – 2015. С. 98101.
Гигиеническая оценка системы школьного питания в Омской области / М.Н. Бойко, И.И. Новикова, А.С. Крига, В.А. Ляпин // Здоровье населения и среда обитания. – 2013. – № 8 (245). – C. 4042.
Горелова Ж. Ю. Гигиеническая оценка проектов по совершенствованию организации питания учащихся //Гигиена и санитария. - 2009. - N 2. - С. 60-63.
Горелова Ж. Ю. Новые формы организации питания детей в образовательных учреждениях // Вестник образования России. – 2005. - N 12. - С. 45-53.
Гридасова Л.Н. Актуальные проблемы питания школьников / Л.Н Гридасова., О.Н. Десятерик // Научно-медицинский вестник Центрального Черноземья. – 2014. – Т. 58. – С. 188191.
Денисович, Ю.Ю. Совершенствование организации школьного питания / Ю.Ю. Денисович, Г.А. Гаврилова // Техника и технология пищевых производств. 2013. № 1. – С. 15.
Магомедов, Г.О. Актуальные аспекты организации школьного питания, соответствующего возрастным физиологическим потребностям / Магомедов Г.О., Зацепилина Н.П., Лыгин В.В. // Вестник ВГУИТ. – 2014. № 3. – С. 9398.
Михалюк Н. С. Оценка фактического питания различных возрастных групп детского населения // Вопросы питания. – 2004. - Т. 73. - N 4. - С. 28-32.
Онищенко, Г.Г. Задачи и стратегия школьного питания в современных условиях / Г.Г. Онищенко // Вопросы питания. – 2009. – Т. 78. №1. – С. 16–21.
Особенности физического развития детей школьного возраста г. Уфы / Масагутова А.Г., Поварго Е.А., Зулькарнаева А.Т., Зулькарнаев Т.Р., Зигитбаев Р.Н. // Вопросы школьной и университетской медицины и здоровья. 2013. № 2 – С. 1317.
Рахимова Д.Ж., Шайхова Г.И. Оценка физического развития школьников 7-17 лет 2022 №4. СТ-72-77 https://tadqiqot. uz/index.php/uro/ article/ view/6097
Рахимова Д.Ж. Самарқанд вилоятида болалар ва ўсмирлар ўртасида витаминлар, макро- ва микроэлементлар етишмовчилигининг клиник белгилари бўйича тарқалишини таҳлил қилиш. Problems of biology and medicine том 140. №6. Ст-161. https://scholar.google.com/citations?view_op=view_ citation&hl= ru& user=8WW94nYAAAAJ&citation_for_view=8WW94nYAAAAJ:_FxGoFyzp5QC
Рахимова Д.Ж., Наимова З.С., Ҳалимова С.А. “7 ёшдан 14 ёшгача бўлган болаларда озиқланиш муаммолари ва уларни олдини олишда витамин ва минералларнинг ўрни” Ориентал Ренаиссанcе: Инновативе, эдуcатионал, натурал анд соcиал сcиенcес. 2022. ВОЛУМЕ 2 | ИССУЕ 4 380-385 https://cyberleninka.ru/article/n/7-yoshdan-14-yoshgacha-bo-lgan-bolalarda-oziqlanish-muammolari-va-ularni-oldini-olishda-vitamin-va-minerallarning-o-rni/viewer
Тапешкина Н. В., Почуева Л. П., Власова О. П. Организация питания школьников: проблемы и пути решения //Фундаментальная и клиническая медицина. – 2019. – Т. 4. – №. 2. – С. 120-128.
Тапешкина Н.В., Перевалов А.Я. Оценка фактического питания детей в школе. Сибирский научный медицинский журнал. 2015; 35(4): 49-54.
Azouz, A. Nutritional evaluation of children Egyptian school meal: I – Fat sources and fatty acids profile / A. Azouz // Annals of Agricultural Science. – 2011. Vol. 56. N. 2. – P. 73–76.
Bernhardt, A.M. Children's reaction to depictions of healthy foods in fastfood television advertisements / Wilking C, Gottlieb M, Emond J, Sargent JD // JAMA Pediatr. – 2014 May. Vol. 168. N 5. P. 6422.
Dietary Standards for School Catering in France: Serving Moderate Quantities to Improve Dietary Quality Without Increasing the Food-related Cost of Meals / F. Vieux et al. // Journal of Nutrition Education and Behavior. – 2013 – Vol. 45. – N 6. – P. 533539.
Guli S. et al. PRINCIPLES OF FOOD ORGANIZATION FOR PRIMARY SCHOOL STUDENTS IN GENERAL EDUCATIONAL ORGANIZATIONS.
Islamovna S. G., Jurakulovna R. D., Gulistan K. Current state of the problem of rationalization of schoolchildren's nutrition. – 2022.Zhurakulovna R. D. et al. ESTABLISHING THE RELATIONSHIP BETWEEN VARIOUS METASTATIC LUNG LESIONS WITH GENDER AND AGE //Web of Medicine: Journal of Medicine, Practice and Nursing. – 2024. – Т. 2. – №. 2. – С. 104-107.
Alimjanovich , R. Z., Maxammatkulovich , R. N., & Khikmatovich , K. K. (2022). Age Features of the Prevalence of Prostate Cancer in Uzbekistan. Central Asian Journal of Medical and Natural Science, 3(5), 154-157. Retrieved from
Rizaev Jasur , Rakhimov Nodir , Kodyrov Khamidullo , Shakhanova Shakhnoza . Study of prostate cancer death by regions of the republic of Uzbekistan.Journal of Biomedicine and Practice. 2022, vol . 7, issue 5, pp.202-210
Nodir RM, Shaxnoza SS, Farhod R. Development of new approaches in the treatment of metastatic renal cell carcinoma //Journal of research in health science. – 2020. – T. 5. – no. 4. – pp. 82-95.
ShSh Shakhanova , NM Rakhimov. Multimodal approach to the treatment of multiple osteogenic metastases of kidney and prostate cancer . Clinical and Experimental Oncology 2020, No. 4 Page 50-56.
Jurakulovna R. D. Analysis of Distribution of Vitamins, Macro And Micro Elements Deficiency Among Children And Adolescents In Samarkand Region, According To Clinical Symptoms //Eurasian Research Bulletin. – 2023. – Т. 17. – С. 229-235.
Shaikhova G.I., 2Rakhimova D.J., Khasanova G. Current state of the problem of rationalization of schoolchildren's nutrition. Евразийский вестник педиатрии 4(15) 2022 ст-82-87. http://repository.tma.uz/xmlui/handle/1/5699