2-TUR DIABET VA SEMIZLIGI BOR BEMORLARDA GLP-1 RETSEPTORI AGONISTINING YURAK-QON TOMIR TIZIMIGA TA'SIRI

##article.abstract##

Qandli diabet 2-turida (QD2) va yurak-qon tomir kasalliklari (YQTK) sog'liqni saqlashning o'zaro bog'liq global muammolari bo'lib, kasallanish va o'limga sezilarli hissa qo'shadi. QD2 yurak ishemik kasalligi, miokard infarkti va surunkali yurak yetishmovchiligi kabi og'ir YQTKlar xavfini mustaqil ravishda oshiradi, YQTK esa har yili dunyoda o'limning deyarli 31 foiziga sabab bo'ladi. QD2 bilan og'rigan bemorlarda YQTK o'limning asosiy sababi bo'lib qolmoqda, bu Rossiyada 24,2% o'limga sabab bo'lgan surunkali yurak yetishmovchiligi misolida ko'rsatilgan. Patofiziologik bog'lanishlar miokard qattiqligiga, gipertrofiya va fibrozga hissa qo'shadigan giperglikemiya, insulin rezistentligi va metabolik buzilishlarni o'z ichiga oladi. Hamroh metabolik kasalliklar yurak-qon tomir xavfini yanada oshiradi. Zamonaviy terapevtik yutuqlar 2-tip natriy-glukoza kotransporteri ingibitorlari (SGLT2, masalan, empagliflozin) va glukagonsimon peptid-1 retseptorlari agonistlari (GLP-1 RA, masalan, liraglutid, semaglutid) kabi kardiovaskulyar afzalliklarga ega qon glyukozasini pasaytiruvchi dorilarning rolini ta'kidlaydi. O'zbekistonda 2020 yildan tasdiqlangan GLP-1 ning uzoq muddatli agonisti semaglutid, hayot tarzini o'zgartirish bilan birgalikda glikemiyani nazorat qilish va yurak-qon tomir xavfini kamaytirishda samaradorligini ko'rsatmoqda. Ushbu terapiyalar metabolik va yurak-qon tomir salomatligini yaxshilashga qaratilgan ikki yoqlama yondashuvni ifodalaydi, bu esa yuqori xavf guruhidagi QD2 bemorlarda asoratlarni kamaytirish uchun integratsiyalashgan strategiyalarning zarurligini ta'kidlaydi.