КЛИНИКО-ФУНКЦИОНАЛЬНАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА ЖЕНЩИН С ИШЕМИЧЕСКОЙ БОЛЕЗНЬЮ СЕРДЦА В ВЫБОРЕ МЕТОДА РЕВАСКУЛЯРИЗАЦИИ МИОКАРДА
Ключевые слова:
ischemic heart disease, coronary artery bypass grafting, coronary artery stenting, spirometry, echocardiography, multislice computed tomography coronary angiographyАннотация
Мақсад. Юрак ишемик касаллиги (ЮИК) билан оғриган аёлларнинг клиник-функционал хусусиятларини, коморбидлик структурасини ҳисобга олган ҳолда баҳолаш, реваскуляризация усулларини (коронар артерияларни стентлаш (КАС) ва аортокоронар шунтлашни (АКШ)) танлашни аниқлаш.
Материаллар ва усуллар. Ретроспектив тадқиқотга ЮИК билан касалланган 302 нафар аёл киритилди. 198 беморга КАС ва 104 нафарига АКШ бажарилди. Беморларнинг барчасида қуйидагилар: коморбидликни баҳолаш, тана массаси индексини (ТМИ) ҳисоблаган ҳолда антропометрия, эхокардиография, мультиспирал компьютер томография-коронарографияда Агатстон бўйича коронар кальций индексини (ККИ) ҳисоблаш, спирометрия, кислород етказиб бериш индексини (DO2) аниқлаш бажарилди. Статистик таҳлил χ²-квадрат, 95% ишончли интервал (ИИ) билан эҳтимоллик нисбатининг (ЭН) ҳисоби ва Стьюдентнинг t-мезонини ўз ичига олди.
Натижалар. Коморбид ҳолатлардан гипертония касаллиги (96%), инфарктдан кейинги кардиосклероз (51%), қандли диабет (36,7%) ва I–III даражали семизлик (44,1%) етакчи фоизларни ташкил этди. ТМИ таҳлил қилинганда ортиқча тана вазнига эга беморларда КАСни танлашни боғлиқлиги статистик жиҳатдан ишончли равишда аниқланди (ЭН = 2,48; 95% ИИ 1,28–4,81). ККИни баҳолашда реваскуляризация усулини танлаш билан кучли статистик аҳамиятли боғлиқлик қайд этилди (χ² = 96,47; p<0,001). ККИ = 0 бўлганда КАСни афзаллиги (ЭН = 8,80; 95% ИИ 4,42–17,51), ККИ > 400 бўлганда эса АКШ билан боғлиқлиги (ЭН = 0,025; 95% ИИ 0,006–0,107) кузатилди. Эхокардиография кўрсаткичлари юракни қисқариб чиқариш фракциясининг (ҚЧФ = 54,4 ± 0,65%) ўртача пасайишини, чап қоринча ремоделланиши белгилари (миокард массаси индекси 102,75 ± 2,1 г/м²)ни аниқлаб берди. Кислород етказиб бериш индекси (DO2) ўртача 803,0 ± 186,0 мл/дақ ташкил этиб, бу компенсацияланган, аммо пасайган кислород-транспорти таъминотини билдиради. Спирометрияда ўпканинг жадаллашган ҳаётий сиғими (ЎЖҲС - 3,0 ± 0,6 л) сақланган ҳолда, FEV₁ (жадаллашган нафас чиқаришнинг биринчи сониясида чиқарилган ҳаво ҳажми 2,3 ± 0,5 л) ва FEV₁/FVC (ЎЖҲС) (нисбат -76,6±16,6%) кўрсаткичларининг ўртача пасайиши, кузатилди, бу нафас олиш тизимининг субклиник обструктив бузилишларидан далолат беради.
Хулоса. ЮИК бўлган аёлларда коморбид патологиянинг юқори частотаси семизлик, систолик функциянинг бироз бузилиши, миокарднинг ремоделланиши, кислород-транспорт функциясининг пасайиши ва ташқи нафас функцияси (ТНФ)нинг субклиник обструктив бузилишлари билан бирга кечади. Коронар кальций индекси реваскуляризация усулини танлашнинг кучли предиктори ҳисобланади. Олинган маълумотлар, ушбу тоифадаги бемор аёлларда реваскуляризацияни режалаштиришда ККИ, ТНФ ва DO2 индексини муқаррар баҳолаш билан мультидисциплинар ёндашиш зарурлигини асослайди.
Библиографические ссылки
Бойцов С.А., Шляхто Е.В., Арутюнов Г.П., и соавт. Клинические рекомендации по диагностике и лечению ишемической болезни сердца. Российский кардиологический журнал. 2025;30(1):67–75.
Ali Z.A., Kereiakes D.J., Hill J.M., Saito S., Di Mario C., Honton B., et al. Safety and effectiveness of coronary intravascular lithotripsy for treatment of calcified nodules: a pooled analysis from the Disrupt CAD I-IV studies. JACC: Cardiovascular Interventions. 2023;16(9):1122-1131.
Barbato E., Gallinoro E., Collet C., et al. Management of heavily calcified coronary stenoses: key points from the EAPCI consensus 2023. EuroIntervention. 2023;19(5):e390-e398.
Blankstein R., Ward R.P., Arnsdorf M., Jones B., Lou Y-B, Pine M. Female gender is an independent predictor of operative mortality after coronary artery bypass graft surgery: contemporary analysis of 31 Midwestern hospitals. Circulation 2005;112:I323–7.
Boehm K., Binder M., Wasler A., Schweiger T., Höller M., Wallner M., et al. Small airway dysfunction in patients with heart failure. Respiratory Medicine. 2020;171:106092:3-5.
Budoff M.J., Young R., Burke G., Jeffrey Carr J., Detrano R.C., Folsom A.R., et al. Ten-year association of coronary artery calcium with atherosclerotic cardiovascular disease (ASCVD) events: the multi-ethnic study of atherosclerosis (MESA). European Heart Journal. 2018;39(25):2403-2406.
Bundhun P.K., Yanamala C.M., Huang F. Obesity and the risk of adverse outcomes following coronary artery bypass graft surgery: a literature review. Journal of Thoracic Disease. 2018;10(6):3799-3802.
Douglas P.S., Garcia M.J., Haines D.E., Lai W.W., Manning W.J., Patel A.R., et al. ACC/AHA/ASE/HRS/ISACHD/SCAI/SCCT/SCMR 2019 appropriate use criteria for multimodality imaging in heart failure. Journal of the American College of Cardiology. 2019;73(12):1520-1525.
Farkouh M.E., Domanski M., Dangas G.D., Godoy L.C, Mack M.J, Siami F.S, et al. Long-term survival following multivessel revascularization in patients with diabetes: the FREEDOM trial. JACC: Cardiovascular Interventions. 2019;12(15):1468-1477.
Galiè N., Humbert M., Vachiery J.L, Gibbs S., Lang I., Torbicki A., et al. 2015 ESC/ERS Guidelines for the diagnosis and treatment of pulmonary hypertension. European Heart Journal. 2016;37(1):80-85.
Gulbins H., Ennker I.C., Malkoc A., Ennker J.C. Female gender does not increase perioperative risk in coronary bypass surgery. Thorac Cardiovasc Surg, 2010;58:403–7.
Head S.J., Milojevic M., Daemen J., Ahn J.M., Boersma E., Christiansen E.H., et al. Mortality after coronary artery bypass grafting versus percutaneous coronary intervention with stenting for coronary artery disease: a pooled analysis of individual patient data. The Lancet. 2018;391(10124):939-948.
Hill J.M., Kereiakes D.J., Shlofmitz R.A., Klein A.J., Riley R.F., Price M.J., et al. Intravascular lithotripsy for treatment of severely calcified coronary artery disease. Journal of the American College of Cardiology. 2020;76(22):2635-2646.
Khera R., Pandey A., Ayers C.R., Carnethon M.R., Greenlund K.J., Duda J.T., et al. Contemporary epidemiology of heart failure in the United States: insights from the National Health and Nutrition Examination Survey. JACC: Heart Failure. 2020;8(7):537-547.
Licker M, Diaper J, Sologashvili T, Ellenberger C. Preoperative oxygen delivery as a predictor of postoperative outcome in patients undergoing cardiac surgery. British Journal of Anaesthesia. 2018;120(6):1225-1234.
Licker M., Karenovics W., Diaper J., Frésard I., Triponez F., Ellenberger C. Short-term preoperative high-dose atorvastatin for the prevention of perioperative major adverse cardiac and cerebrovascular events in high-risk patients undergoing noncardiac surgery. Journal of Clinical Anesthesia. 2018;46:44-52.
Mehta L.S., Beckie T.M., DeVon H.A., Grines C.L., Krumholz H.M., Johnson M.N., et al. Acute myocardial infarction in women: a scientific statement from the American Heart Association. Circulation. 2016;133(9):916-947.
Mentz R.J., O’Connor C.M. Pathophysiology and clinical evaluation of acute heart failure. Nature Reviews Cardiology. 2016;13(1):28-35.
Mkalaluh S., Szczechowicz M., Torregrossa G., Dib B., Vazquez-Jimenez J.F. et al. Pulmonary function tests as a predictor of postoperative respiratory complications after coronary artery bypass grafting. Journal of Thoracic Disease. 2019;11(Suppl 9):S1272-1280.
Pölönen P., Laitio T., Aalto-Setälä K., Laitio R., Rutanen J., Pietilä M., et al. Preoperative oxygen delivery and postoperative complications in high-risk cardiac surgery patients. Acta Anaesthesiologica Scandinavica. 2021;65(4):478-487.
Serruys P.W., Ono M, Garg S., Hara H, Kawashima H, de Vries T, et al. SYNTAX study: 10-year outcomes. JACC: Cardiovascular Interventions. 2021;14(15):1633-1647.
Sharma A., Lavie C.J., Sharma S., Ardehali R., Ghosh R.K., Sanai T, et al. Obesity and cardiovascular disease: a scientific statement from the American Heart Association. Circulation. 2021;143(21):e984-e1010.
Shufelt C.L., Pacheco C., Tweet M.S., Miller V.M. Sex differences in coronary artery disease: insights from the past decade. Mayo Clinic Proceedings. 2024;99(3):456-471.
Valgimigli M., Bueno H., Byrne R.A, Collet J.P, Costa F, Jeppsson A, et al. 2017 ESC focused update on dual antiplatelet therapy in coronary artery disease. European Heart Journal. 2018;39(3):213-260.
Vincent J.L., De Backer D. Oxygen delivery and consumption in the critically ill. Critical Care Clinics. 2020;36(1):1-14.
Virani S.S., Newby L.K., Arnold S.V., Bittner V., Brewer L.C. Deedwania P., et al. 2024 AHA/ACC/ASE/CHEST/SEM/SCCT/SCMR Guideline for the diagnosis and treatment of chronic coronary disease. Circulation. 2024;149(23):e1147-e1205.
Vogel B., Acevedo M., Appelman Y., Bairey Merz C.N., Chieffo A., Figtree GA, et al. The Lancet women and cardiovascular disease Commission: reducing the global burden by 2030. The Lancet. 2021;397(10292):2385-2438.
Zanini A., Aiello M., Adamo D., Casali R., Rizzi A., Panigada M., et al. Small airway dysfunction in patients with coronary artery disease: a cross-sectional study. International Journal of Chronic Obstructive Pulmonary Disease. 2021;16:1235-1243.