O’ZBEK TILIDA SO’Z YASALISHI TADQIQI VA RIVOJI XUSUSIDA
##article.subject##:
so’z yasalishi, so’z yasalish usullari, fonetik usul, leksik-semantik usul, affiksatsiya usuli, kompozitsiya usuli, reduplikatsiya, konversiya, faol va nofaol so’z yasovchi affikslar, leksemalashish##article.abstract##
Mazkur maqolada o’zbek tilshunosligida so’z yasalishi haqidagi fikrlar umumlashtirilgan, so’z yasalishi, u bilan bog’liq nazariy qarashlarga munosabat bildirilgan. Maqolada o’zbek tilshunosligida so’z yasalishi bilan bog’liq muammolar yetti bandda bayon etilgan, shuningdek, so’z yasalish usullari, faol va nofaol so’z yasalishi, bunda yasalish mezonlari, so’z yasovchi komponentlar, ularning nazariy asoslari yoritilgan. Affiksatsiya va kompozitsiya usulida yangi-yangi so’zlar hosil bo’lishi faol kechayotganligi zamonaviy o’zbek adabiyotidan olingan misollar bilan dalillangan. So’z yasalishning reduplikatsiya usuliga alohida to’xtanilgan, faol va nofaol so’z yasovchi affikslar, ularning bugungi kunda so’z yasashdagi imkoniyatlari batafsil yoritilgan. O’zbek tilshunosligida so’z yasalishi bilan bog’liq muammoli o’rinlarga shaxsiy munosabat bildirilgan.
Библиографические ссылки
Асадов Т. Сўз туркумлари тизимида равиш. – Т.:“Муҳаррир”, 2010.
Asadov T. O’zbek tilida ravishlarning ma’noviy-uslubiy xususiyatlari. – Buxoro: “Buxoro nashriyoti”, 2011.
Ахманова С. Словарь лингвистических терминов.–М.: «Сов. энциклопедия», 1966.
Бегматов Э., Неъматов Ҳ., Расулов Р. Лексик микросистема ва унинг тадқиқ методикаси (Систем лексикология тезислари) // Ўзбек тили ва адабиёти, 1989, 6-сон, 35-40-б.
Гулямов А. Проблемы исторического словообразования узбекского языка. АДД. – Т. 1955.
Кононов А.Н. Грамматика языка тюркских рунических памятников VII – IX вв. – Л.: Наука, 1980.
Нажимов П. Қорақалпоқ тилининг сўз ясалиш тизими. ДДА.–Нукус, 2019. 23-б.
Неъматов Ҳ. Қайта қуриш стратегияси ва ўзбек синхроник тилшунослигининг вазифалари (Тил ва нутқ дифференциацияси) // Ўзбек тили ва адабиёти, 1987, 3-сон, 27-31-б.;
Неъматов Ҳ. Сўз, унинг тил ва нутқдаги ўрни // Ўзбек тили ва адабиёти, 1988, 6-сон, 38-43-б.
Неъматов Ҳ., Расулов Р. Ўзбек тили систем лексикологияси асослари. –Т.: “Ўқитувчи”, 1995.
Неъматов Ҳ. Сўз ясаш қолипи, ясалган ва ясама сўз хусусида // Ўзбек тили ва адабиёти, 2007, 1-сон, 14-18-б.
Нурмонов А., Саримсоқов Б. Тил системасида сўзнинг ўрни ва сўзларни туркумларга ажратиш муаммолари // Ўзбек тили ва адабиёти, 1999, 5-сон, 19-23-б.
Орифбоев Д. Диалектал фразеологизмлар ҳақида// Ўзбек тили ва адабиёти, 1974, 6-сон, 60-62-б.
Раҳматуллаев Ш. Тил қурилишининг асосий бирликлари. –Т.: “Университет”, 2002.
Тошалиева С.Н. Ўзбек тилида окказионал сўз ясалиши. НДА. –Т. 1998.
Турдибоев Т. Ўзбек тилида ёрдамчи сўзлар конверсияси. НДА. –T. 1996.
Элтазаров Ж. Ўзбек тилида сўз туркумларининг ўзаро алоқа ва кўчиши. ДДА. –Т. 2008.
Ўзбек тили грамматикаси. 1-том. Ғ.Абдураҳмонов таҳрири остида. –Т.: “Фан”, 1975.
Ўзбек тилининг изоҳли луғати. 1-жилд. –Т.:“Ўзб. мил. энк.си “, 2006.
Қудайбергенов М. Қорақалпоқ тилида морфонологик ҳодисалар. ДДА.–Нукус,2004.
Ҳожиев А., Решетова Л. Ўзбек тили грамматик терминларининг қисқача изоҳли луғати. – Т.: “Ўқитувчи”, 1980.
Ҳожиев А. Ўзбек тили сўз ясалиши. –Т.: “Ўқитувчи”, 1989.
Ҳожиев А. Ясама сўз лисоний бирликми ёки нутқ бирлигими? // Ўзбек тили ва адабиёти, 2004, 1-сон, 49-54-б.
Ҳожиев А. Тил қурилишининг асосий бирликлари юзасидан мулоҳазалар (“луғавий” ва “грамматик” морфема ҳақида) //Ўзбек тили ва адабиёти, 2004, 3-сон, 29-35-б.
Ҳожиев А. Тил қурилишининг асосий бирликлари юзасидан мулоҳазалар (иккинчи мақола) // Ўзбек тили ва адабиёти, 2004, 5-сон, 33-43-б.
Ҳожиев А. Тил қурилишининг асосий бирликлари юзасидан мулоҳазалар (учинчи мақола) // Ўзбек тили ва адабиёти, 2005, 2-сон, 45-49-б.
Ҳожиев А. Ўзбек тили сўз ясалиши тизими. –Т.: “Ўқитувчи”, 2007.
