ИНГЛИЗ ТИЛИДА ЙЎНАЛМА ҲАРАКАТ ФЕЪЛЛАРИ ТИЗИМИ
##article.subject##:
йўналма ҳаракат феъллари, йўналиш тури, ҳаракат кечиш ўрни, йўналма ҳаракат тарзи, йўналма ҳаракат бажарувчиси, лексик семантик гуруҳ##article.abstract##
Йўналма ҳаракат феъллари инглиз тили тизимида ҳаракат феъллари таркибий қисмидир. Ушбу ЛСГ луғат таркибининг йирик улушини ташкил этишига қарамасдан, унинг тизими ва семантик кўлами тадқиқида қатор бўшлиқ мавжуд. Хусусан, инглиз тилшунослигида ушбу гуруҳ элементлар таснифи масаласи изчил кўздан кечирилмаган. Мавжуд тасниф қамров доирасининг торлиги сабабли ушбу лексик-семантик гуруҳнинг лисоний табиатини англаш мушкул масала бўлиб қолмоқда. ЛСГ таркибидаги элементларнинг умумлаштирувчи ва фарқловчи белгиларини ўрганиш натижасида йўналма ҳаракат феълларининг семантик таснифи тўрт хил бўлиши мумкин. Тасниф феълларнинг йўналиш турига, ҳаракатнинг бажарувчисига, ҳаракат ўрни ва ҳаракат тарзига кўра амалга оширилиши мумкин. Булар сирасида йўналиш турига кўра феълларни юқорига ёки пастга, ёнга, орқага ёки олдинга йўналган деб таснифлаш орқали ЛСГни тўлиқ қамраб олиш мумкин. Зеро ушбу гуруҳ воситалари «йўналишли ҳаракат» архисемаси остида бирлашади, яъни йўналиш семасининг мавжуд бўлиши феълга ушбу гуруҳга оидлик «ҳуқуқини» берувчи асосий кўрсаткич.
Библиографические ссылки
Гумбольдт В. Избранные труды по языкознанию /Пер. с нем. под ред., с предисл. Г. Рамишвили. – М.: Прогресс, 1984. – C.199
Chafe W. A semantically based sketch of Onondaga // International journal of America linguistics, Memoir 25 (Supplement to Vol. 36, no. 2), 1970; Longacre R. An anatomy of speech notions. – New Jersey: Humanities press, 1976. – pp. 326
Levin B. English verb classes and alternations: a preliminary investigation. – Chicago: University of Chicago Press, 1993 – pp. 348; Levin B. Where do verb classes come from? – Stanford: Stanford university press, 2009
Fillmore C. Lexical entries for verbs. – Ohio: Ohio state university press, pp. 29; Fillmore C. The grammar of hitting and breaking Readings in English transformational grammar R.Jacobs, P. Rsenbaum (eds.) – Massachusetts: 1968 – pp. 23
Chafe W. Meaning and the structure of language – Chicago: University press, 1970. – pp. 360.;
Cook W. Case grammar: development of the matrix model. – Georgetown: Georgetown university press, 1979.
Croft, W. Typology and universals, 2nd ed. New York: Cambridge university press 2003. – pp. 27; Janitor D. Fmictional categorization of speaking verbs in modem English. Author's abstract. Dissertation of doctor of philological sciences. – Belgorod: 2003 – pp. 55
Levin B. English verb classes and alternations: a preliminary investigation. – Chicago: University of Chicago press, 1993 – P. 264
http://www.ilc.cnr.it/EAGLES96/rep2/node10.html
Beavers J., Levin B., Shiao W. The typology of motion expressions revisited. – Cambridge: Cambridge university press 2009 – pp. 47; Talmy L. Path to realization – via aspect and result. Berkeley Linguistics Society (BLS) 17, 1991. – pp. 480-519; Talmy L. Semantics and syntax of motion. In John P. Kimball (ed.), Syntax and semantics, vol. 4 –New York: Academic Press, 1975. – pp. 181-238.
Slobin, D.I. 2004. The many ways to search for a frog: Linguistic typology and the expression of motion events. In S. Strömqvist & L. Verhoeven (Eds.), Language in mind: Advances in the study of language and thought (pp. 157-192). Cambridge, MA: MIT Press; Talmy, Leonard 1975 Semantics and syntax of motion. In Kimball, J. (ed.), Syntax and semantics, vol. 4. New York: Academic Press, 181-238; Billman, Dorrit and Meredyth Krych 1998 Path and manner verbs in action: Effects of “skipping” and “exiting” on event memory. Proceedings of the Twentieth Annual Conference of the Cognitive Science Society. Hillsday, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
