RAQAMLI HUQUQIY MULOQOTDA YURIDIK TERMINLARNING IJTIMOIY-LISONIY MOSLASHUVI

##article.authors##

  • Nasrullayev Javohirxon Ravshanxonovich

##article.subject##:

yuridik diskurs, raqamli huquqiy muloqot, sotsiolingvistika, yuridik terminologiya, huquqiy tarjima, konseptual muqobillik, davlat xizmati, shaxsga doir ma’lumotlar, sodda huquqiy til, kommunikativ aniqlik

##article.abstract##

Maqolada raqamli davlat boshqaruvi sharoitida yuridik terminlarning ijtimoiy-lisoniy moslashuvi o‘zbek, rus va ingliz tillari materiallari asosida tadqiq etiladi. Huquqiy termin faqat muayyan tushunchaning nomi emas, balki normativ mazmun, institutsional vakolat, kommunikativ maqsad va adresatning huquqiy tajribasini birlashtiruvchi murakkab til birligi sifatida talqin qilinadi. Qiyosiy-semantik, kontekstual, funksional-pragmatik va diskursiv tahlil orqali terminlarning to‘liq muqobilligi, funksional muqobilligi, kontekstga bog‘liq ko‘p variantliligi hamda so‘zma-so‘z tarjimada yuzaga keladigan ma’no siljishlari aniqlandi. “Davlat xizmati”, “murojaat”, “yuridik shaxs”, “ma’muriy hujjat”, “javobgarlik”, “rozilik” va “shaxsga doir ma’lumotlar” kabi birliklar misolida uch til o‘rtasidagi konseptual chegaralar yoritildi. Natijada yuridik terminlarni standartlashtirishda terminning lug‘aviy muqobilidan ko‘ra uning huquqiy funksiyasi, janri, adresati va keltirib chiqaradigan huquqiy oqibati ustuvor mezon bo‘lishi asoslandi.

Библиографические ссылки

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. Yangi tahrir. 2023-yil 30-aprelda umumxalq referendumi orqali qabul qilingan. Toshkent, 2023.

O‘zbekiston Respublikasining “Normativ-huquqiy hujjatlar to‘g‘risida”gi Qonuni. 2021-yil 20-aprel, 682-son.

O‘zbekiston Respublikasining “Ma’muriy tartib-taomillar to‘g‘risida”gi Qonuni. 2018-yil 8-yanvar, 457-son.

O‘zbekiston Respublikasining “Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida”gi Qonuni. 2019-yil 2-iyul, 547-son.

O‘zbekiston Respublikasining “Elektron hukumat to‘g‘risida”gi Qonuni. 2015-yil 9-dekabr, 395-son.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Davlat huquqiy siyosatini amalga oshirishda adliya organlari va muassasalari faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni. 2020-yil 19-may, 5997-son.

International Organization for Standardization. Plain language. Part 1: Governing principles and guidelines. Geneva: International Organization for Standardization, 2023.

International Organization for Standardization. Plain language. Part 2: Legal communication. Geneva: International Organization for Standardization, 2025.

Dadaboyev Hamidulla. O‘zbek terminologiyasi. O‘quv qo‘llanma. Toshkent: Yoshlar nashriyot uyi, 2020. 136 bet.

Bhatia Vijay Kumar. Worlds of Written Discourse: A Genre-Based View. London and New York: Continuum, 2004. 228 pages.

Gibbons John. Forensic Linguistics: An Introduction to Language in the Justice System. Malden: Blackwell Publishing, 2003. 352 pages.

Galdia Marcus. Legal Linguistics. Frankfurt am Main and New York: Peter Lang, 2009. 434 pages.

Mattila Heikki. Comparative Legal Linguistics: Language of Law, Latin and Modern Lingua Francas. Second edition. London and New York: Routledge, 2013. 504 pages.

Cao Deborah. Translating Law. Clevedon: Multilingual Matters, 2007.

Solan Lawrence. The Language of Statutes: Laws and Their Interpretation. Chicago: University of Chicago Press, 2010. 304 pages.

Tiersma Peter. Parchment, Paper, Pixels: Law and the Technologies of Communication. Chicago: University of Chicago Press, 2010. 256 pages.

Williams Christopher. Tradition and Change in Legal English: Verbal Constructions in Prescriptive Texts. Bern: Peter Lang, 2005. 216 pages.

Wodak Ruth and Meyer Michael, editors. Methods of Critical Discourse Studies. Third edition. London: Sage Publications, 2016. 256 pages.

Coulthard Malcolm and Johnson Alison. An Introduction to Forensic Linguistics: Language in Evidence. London and New York: Routledge, 2007.

Gibbons John and Turell Maria Teresa, editors. Dimensions of Forensic Linguistics. Amsterdam and Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 2008.

Glogar Ondřej. The Concept of Legal Language: What Makes Legal Language Legal? International Journal for the Semiotics of Law. Volume 36. 2023. Pages 1081–1107.

Загрузки

##submissions.published##

2026-06-30