O‘ZBEK VA RUS TILLARIDA ILMIY-PEDAGOGIK TERMINOLOGIYANING SHAKLLANISHI VA RIVOJLANISHI: KORPUS TAHLILI NATIJALARI

##article.authors##

  • Rahmatova Gulnora Tursinovna

##article.subject##:

ilmiy terminologiya, pedagogik terminologiya, pedagogik diskurs, korpus tahlili, korpus lingvistikasi, qiyosiy tahlil, terminologik tizim, terminologiyani standartlashtirish, leksikografik tahlil, terminlarning tillararo korrelyatsiyasi, ilmiy diskurs, o‘zbek tili, rus tili, raqamli leksikografiya

##article.abstract##

Maqolada o‘zbek va rus tillarida ilmiy-pedagogik terminologiyaning shakllanishi va rivojlanish xususiyatlari korpus tahlili asosida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotning dolzarbligi ta’lim sohasining jadal rivojlanishi, ilmiy kommunikatsiyaning raqamlashtirilishi hamda ikki tilli ilmiy makonda terminologik bazani unifikatsiya qilish zarurati bilan belgilanadi. Tadqiqotning maqsadi ikki til doirasida pedagogik terminlarning funksionalligi va evolyutsiya qonuniyatlarini aniqlash, shuningdek, ularning rivojlanishidagi umumiy va o‘ziga xos tendensiyalarni belgilashdan iborat.

Tadqiqotning empirik bazasi sifatida Rus milliy korpusi va O‘zbek milliy korpusi ma’lumotlari, shuningdek, ixtisoslashgan elektron lug‘atlar foydalanildi. Tadqiqotda korpus tahlili, qiyosiy-solishtirma va leksikografik tahlil metodlari qo‘llanildi.

Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, har ikki tilda ilmiy-pedagogik terminologiyaning rivojlanishi internatsionallashuv, faol kalkalash hamda terminlarning semantik differensiallashuvi jarayonlari bilan tavsiflanadi. Shu bilan birga, til siyosati va sotsiokulturniy kontekst bilan bog‘liq milliy xususiyatlar ham aniqlandi. Olingan natijalar ikki tilli terminologik resurslar va raqamli lug‘atlarni yaratishda qo‘llanilishi mumkin.

Библиографические ссылки

Коджаспиров Г. М., Коджаспирова А. Ю. Педагогический терминологический словарь.

— М.: Академия, 2005. — 176 с.

Кузнецов С. А. Большой толковый словарь русского языка. — СПб.: Норинт, 2014. — 1536 с.

Энн О’Кифф, Майкл Дж. Маккарти (ред.). Руководство Routledge по корпусной лингвистике. — Лондон: Routledge, 2022.

Научная электронная библиотека eLIBRARY.RU. Раздел «Педагогика».

Александр Евгеньевич Кибрик. Корпусные методы в современной лингвистике. — Москва: Московский государственный университет имени М. В. Ломоносова, 2017.

Валерий Михайлович Лейчик. Терминоведение и современный научный дискурс. — Москва: Флинта, 2016.

Паскуаль Перес-Паредес. Корпусная лингвистика в образовании: руководство для исследователей. — Лондон: Routledge, 2020.

Закон Республики Узбекистан «Об образовании» (в новой редакции).

Сластёнин В. А. Словарь-справочник по педагогике. — М.: Высшая школа, 2002. — С.

–118.

Uzbek National Corpus. O‘zbek milliy korpusi. — URL: https://uzbekcorpus.uz

Институт русского языка имени В. В. Виноградова РАН. Национальный корпус русского языка. — URL: https://ruscorpora.ru

Грамота.ру. Справочно-информационный портал русского языка.

eLIBRARY.RU: научные публикации по проблемам педагогической терминологии (2018–2023 гг.).

Закон Республики Узбекистан «Об образовании». — Ст. 3–4; Государственные образовательные стандарты. — Разд. I, пп. 1.1–1.3.

Материалы Министерства высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан.

Найл Карри, Тони МакЭнери. Корпусная лингвистика в обучении языкам: исследовательская программа. — Language Teaching. — Кембридж: Cambridge University Press, 2025.

Кэти Браун. Теория дискурса, критические исследования дискурса и корпусная лингвистика: практическое руководство. — Чам: Springer Nature, 2025.

Хесус Ромеро-Трильо (ред.). Ежегодник корпусной лингвистики и прагматики – 2015: современные подходы к исследованию дискурса и перевода. — Чам: Springer, 2015.

Мутхьяла Удая, Чада Рамамуни Редди (ред.). Лексика, корпус и обучение языкам: обзор литературы на основе машинного анализа. — Чам: Springer Nature, 2024.

К. Н. Галимова, Е. В. Мартынова, С. А. Москвитчева. Лексическое обогащение филологических учебников: корпусный и статистический подходы. — Russian Language Studies, 2024.

Кэти Браун. Теория дискурса, критические исследования дискурса и корпусная лингвистика: практическое руководство. — Чам: Springer Nature, 2025.

Хесус Ромеро-Трильо (ред.). Ежегодник корпусной лингвистики и прагматики – 2015: современные подходы к исследованию дискурса и перевода. — Чам: Springer, 2015.

Мария Тереза Кабре. Терминология: теория, методы и применение. — Амстердам: John Benjamins Publishing Company, 2018.

Хенрик Нильссон. Управление терминологией и цифровая лексикография в многоязычных контекстах. — Берлин: De Gruyter, 2019.

Загрузки

##submissions.published##

2026-06-29