TRAVMATIK TA’SIR SHAROITIDA YUZ SKELETI SUYAKLARINING ZICHLIGI, G‘OVAKLIGI VA KUCHLANISHLAR TAQSIMOTINING BIOMEXANIK BAHOLANISHI
##article.subject##:
yuz skeleti; suyak zichligi; g‘ovaklik; chekli elementlar usuli; biomexanika; bosh miya travmasi##article.abstract##
Travmatik ta’sirga yuz skeleti suyaklarining biomexanik javobi ularning strukturaviy va morfologik xususiyatlariga bog‘liq. Tadqiqotning maqsadi kompyuter tomografiyasi va chekli elementlar usuli yordamida yuz skeleti suyaklarining zichligi, g‘ovakligi hamda mexanik kuchlanishlar taqsimotini baholashdan iborat bo‘ldi. Suyak zichligi kompyuter tomografiyasi ma’lumotlari asosida Hounsfield birliklarida aniqlangan. G‘ovaklik va g‘ovak o‘lchamlari taqsimoti uch o‘lchamli rekonstruksiya yordamida tahlil qilingan. Dinamik zarba ta’siri chekli elementlar modeli yordamida modellashtirilib, kuchlanishlar, bosh tezlanishi va Head Injury Criterion (HIC) ko‘rsatkichlari hisoblangan. Natijalar yuz skeletining turli anatomik qismlarida zichlik va g‘ovaklik ko‘rsatkichlari sezilarli darajada farqlanishini ko‘rsatdi. Peshona va yonoq suyaklarida eng yuqori zichlik va eng past g‘ovaklik qayd etilgan bo‘lsa, orbital kompleks va burun suyaklarida zichlik pastroq hamda g‘ovaklik yuqoriroq bo‘lgan. Chekli elementlar modellashtirish natijalari zichligi past va g‘ovakligi yuqori bo‘lgan hududlarda mexanik kuchlanishlar ko‘proq to‘planishini ko‘rsatdi. Zarba energiyasining ortishi HIC ko‘rsatkichlarining oshishi va bosh miya shikastlanishi xavfining ortishi bilan bog‘liq bo‘ldi. Olingan natijalar suyak mikroarxitekturasi travmatik ta’sir sharoitida yuz skeleti biomexanik javobining muhim omili ekanligini tasdiqlaydi. Kompyuter tomografiyasi va chekli elementlar modellashtirishini birgalikda qo‘llash jarohatlarga moyil hududlarni prognoz qilish hamda yuz-jag‘ travmalarini baholash samaradorligini oshirish imkonini beradi.
Библиографические ссылки
Seeman E, Delmas PD. Bone quality—the material and structural basis of bone strength and fragility. N Engl J Med. 2006;354(21):2250–2261.
Currey JD. Bones: Structure and Mechanics. Princeton: Princeton University Press; 2006. 456 p.
Frost HM. Bone “mass” and the “mechanostat”: a proposal. Anat Rec. 1987;219(1):1–9.
Helgason B, Taddei F, Pálsson H, Schileo E, Cristofolini L, Viceconti M. A modified method for assigning material properties to FE models of bones. Med Eng Phys. 2008;30(4):444–453.
Viceconti M, Olsen S, Nolte LP, Burton K. Extracting clinically relevant data from finite element simulations. Clin Biomech. 2005;20(5):451–454.
Misch CE. Contemporary Implant Dentistry. 4th ed. St. Louis: Elsevier; 2020.
Norton MR, Gamble C. Bone classification: an objective scale of bone density using CT. Clin Oral Implants Res. 2001;12(1):79–84.
Devlin H, Horner K. Mandibular radiomorphometric indices in the diagnosis of reduced skeletal bone mineral density. Dentomaxillofac Radiol. 2002;31(5):321–326.
Parsa A, Ibrahim N, Hassan B, Motroni A, van der Stelt P, Wismeijer D. Bone quality assessment using CBCT imaging. Dentomaxillofac Radiol. 2015;44(1):20140138.
Pauwels R, Jacobs R, Singer SR, Mupparapu M. CBCT-based bone quality assessment: are Hounsfield units applicable? Dentomaxillofac Radiol. 2015;44(1):20140238.
Roberts WE, Huja S, Roberts JA. Bone modeling: biomechanics, molecular mechanisms and clinical perspectives. Am J Orthod Dentofacial Orthop. 2004;126(5):521–539.
Meyer C, Kahn JL, Boutemi P, Wilk A. Photoelastic analysis of bone deformation in the human craniofacial skeleton. J Biomech. 2002;35(5):673–679.
Bright JA, Rayfield EJ. The response of cranial biomechanical finite element models to variations in mesh density. J Anat. 2011;218(4):432–444.
Arbag H, Korkmaz HH, Ozturk K, Uyar Y. Biomechanical evaluation of craniofacial trauma using finite element analysis. J Craniofac Surg. 2008;19(2):450–455.
Tse KM, Tan LB, Lee SJ, Lim SP, Lee HP. Investigation of facial bone fracture mechanisms using finite element modelling. Forensic Sci Int. 2015;256:80–87.
De Jongh M, Van Eijden TMGJ. Biomechanics of craniofacial structures and trauma response. J Biomech. 2012;45(2):239–247.
Kleiven S. Predictors for traumatic brain injuries evaluated through accident reconstructions. Stapp Car Crash J. 2007;51:81–114.
Yoganandan N, Pintar FA. Biomechanics of human head injury. Neurosurgery. 2013;72(Suppl 2):7–13.
Zhang L, Yang KH, King AI. A proposed injury threshold for mild traumatic brain injury. J Biomech Eng. 2004;126(2):226–236.
Newman JA, Shewchenko N, Welbourne E. A proposed new biomechanical head injury assessment function. Stapp Car Crash J. 2000;44:215–246.
Nahum AM, Melvin JW. Accidental Injury: Biomechanics and Prevention. 2nd ed. New York: Springer; 2002.
Schileo E, Taddei F, Cristofolini L, Viceconti M. Subject-specific finite element models of bone. Med Eng Phys. 2008;30(4):451–461.
Van den Bergh B, Karagozoglu KH, Heymans MW, Forouzanfar T. Forensic and biomechanical aspects of facial trauma. Int J Oral Maxillofac Surg. 2012;41(1):92–98.
Boffano P, Roccia F, Zavattero E, Dediol E, Uglešić V, Kovačič Ž, et al. European Maxillofacial Trauma (EURMAT) project: A multicentre and prospective study. J Craniomaxillofac Surg. 2015;43(1):62–70.