МУҲЙИДДИН ИБН АЛ-АРАБИЙНИ ШАРҚ МУСУЛМОН ОЛАМИДА ТУТГАН ЎРНИ ВА УНИНГ ФАЛСАФАСИНИ ЕВРОПАГА ТРАНСФОРМАЦИЯСИ
##article.subject##:
Мусулмон илоҳиёти, ислом, тасаввуф, фалсафа, суфий, “Футтуҳот ал-Маккийя”, “Фусус ал-Ҳикам”, коинот, Худо (Ҳақ Таоло), Ваҳдат ул-вужуд, Мутлақ (Илоҳий) куч, тажаллий (эманация), пайғамбар ва авлиёлар##article.abstract##
Ислом билан деярли бир вақтда пайдо бўлган тасаввуф соф исломий ҳодиса бўлиб, вақт ўтиши билан унинг таъсир кучи чегара билмас даражага етди. Айтиш жоиз бўлса ўрта аср одамларининг онги ва қалбида исломга муҳаббат ва ишонч тўлақонли шаклланиб улгурмаган бир вақтда зоҳидлик, ўзини Худога бахшида этиш, унга иррационал яқинлашиш ва фоний дунёнинг лаззатларидан воз кечиш каби ғояларни ўзида жо этган бу таълимотга эҳтиёж жуда ҳам баланд эди. Ўрта асрларда тасаввуф одамлар ва исломни, одамлар ва Худони ўртасидаги масофани яқинлаштирувчи муҳим бир кўприк вазифасини ўтаб берди. Ва бу вазифани суфийлар ва зоҳидлар ўзларининг маънавий ахлоқий фалсафалари ва ғоялари билан амалга оширишди. Улардан бири гарчи ўзининг баъзи бир қарашлари бошқа суфийларникидан кескин фарқ қилса ҳам, бу таълимотларидан ҳеч қачон чекинмаган ва шу орқали шуҳрат қозонган Муҳйиддин ибн ал-Арабийдир. Унинг фалсафий ва тасаввуфий, шунингдек ахлоқий ғояларини баъзи бир ўрта аср Европа файласуфларининг асарларидаги марказий ғояларга трансформациясини кўришимиз мумкин.
Библиографические ссылки
O. Yahia, Histoire et classification de l'oeuvre d'Ibn 'Arabi PIFD, 1964.
Жафар Холмўминов Ваҳдат ул-вужуд фалсафаси ва Нақшбандия тариқати. Монография. - Тошкент: 2020.
Кныш.А.Д. Мусулмон тасаввуфи. - Тошкент: Фан зиёси, 2022.
Нажмиддин Комилов. Тасаввуф. – Тошкент: Мовароуннаҳр, 2009.
Гуннер Скирбекк, Нилс Гилье. - Тошкент: Шарқ, 2002.
Jili,al-Insan al-Kamil fi Ma’rifat al-Awakhir wa al-Awa’il (Kairo 1970) II,72.
Morris J.W., “How to study the Futuhat” in Muhyiddin Ibn Arabi: A commemorative volume. Ed. by S.Hirtenstein and M.Tiernan, Brisebane, 1993.
