MILLIY HURRIYAT SHE’RIYATIDA AN’ANAVIY TIMSOLLAR POETIKASI

##article.authors##

  • Nazarova Shahnozaxon Ibadullayevna

##article.subject##:

milliy hurriyat adabiyoti, milliy she’r, adabiy vorislik, shakl va mazmun, poetik obraz, timsol

##article.abstract##

Yangi badiiy tafakkurning uyg‘onishi, buning natijasi o‘laroq, milliy she’r masalasining o‘rtaga qo‘yilishi – davr ijodkorlaridan yangi ifoda shakllarini topishni talab qilar edi. Bu, avvalo, badiiy g‘oyani ifoda etuvchi poetik obrazga yangicha yondashish talabi edi. Mazkur maqolada ayni masalaga e’tibor qaratamiz.

Adabiy vorislik shaklda va mazmunda aks etadi. Vazn, ritm, qofiya tizimlariga ergashuv shakl jihatdan; g‘oya, poetik obrazlarga ergashish bo‘lsa, mazmun tomondan vorislikdir. Sharq adabiyoti mana shu qat’iy an’analar ichida yangilik yaratish tamoyiliga qurilgan va shu asosda adabiyot tarixida tadrijiy taraqqiyot zanjiri hosil qilinadi. XX asr boshlaridagi she’riyat ham shakl, ham mazmun jihatidan yangilanish bosqichiga kirdi. Ammo ijtimoiy hayot, hurriyat g‘oyasi sabab mazmun shakldan ilgarilab ketdi. Vazn, qofiya sistemalariga bo‘ysunmaydigan poetik obrazlar tizimi mana shu mazmunni o‘zida ifoda etdi.

Библиографические ссылки

Abulfayzxon. Yo‘qsul o‘lkasining tarixidan besh pardali fojia. – M.: SSSR xalqlarining markaziy nashriyoti, 1924.

Айматов А.Қ. Абдулҳамид Чўлпон эстетикасининг ғоявий-бадиий асослари. Фалс.фан.номз... дисс. – Тошкент, 2011.

Ayniy S. Namunai adabiyoti tochik. – M.: Chopxonai nashriyoti markazii xalqi Ittihodi jamohiri sho‘ravii so‘siyolisti, 1926.

Болтабоев Ҳ. Фитрат ва жадидчилик. – Тошкент: Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонаси нашриёти, 2007.

Веселовский А. Историческая поэтика. – М.: Высшая школа, 1989.

Вьюжин Л. Свидетельство о публикации: izba-2017-2016606 (ma’lumot olingan sana: 17.07.2025; https: // www.chitalnya.ru)).

Жирмунский В. Вопросы теории литературы. – Л.: ACADEMIA, 1928.

Йўлдошев Н. Чўлпон шеъриятида пейзаж. Филол.фан.номз... дисс. – Т., 1994.

Каримов Н. Чўлпон: Маърифий роман. – Тошкент: Шарқ, 2003.

Каримов Б. Вадуд Маҳмуднинг 20-йиллар адабий танқидчилигидаги ўрни. Филол.фан.номз...дисс. – Тошкент, 1995.

Кocaoğlu T. Çağdaş özbek şiiri // Türk dünyasi dil ve edebiyat dergesi. – Ankara: Türk dil kurumi, 1996. Sayi 1.

Николаев А. Основы литературоведения. – Иваново: ЛИСТОС, 2011.

Основные виды классификации художественных образов (по М. Эпштейну). — Текст : электронный // Myfilology.ru – информационный филологический ресурс : [сайт]. – URL: https://myfilology.ru//137/osnovnye-vidy-klassifikaczii-xudozhestvennyx-obrazov-po-m-epshtejnu/ (ma’lumot olingan sana: 17.07.2025).

Поэтический словарь. – М.: ЛУч, 2008.

Поспелов Г. Эстетическое и художественное. – М.: Московского университет, 1965.

Тамарченко Д. Литература и эстетика. – Л.: Художественная литература. – 1936.

Тимофеев Л. Образ // ЛЭ: В 11 т. Т 8. – М.: Советская энциклопедия, 1934. (https: // www.chitalnya.ru).

Тожибоева М. Жадид адиблари ижодида мумтоз адабиёт анъаналари. Филол.фан.д-ри... дисс. – Тошкент, 2017.

Тюпа В. Анализ художественного текста. – М.: Академия, 2009.

Фитрат, Абдурауф. Танланган асарлар. Жилд 3. // Нашрга тайёрловчи ва изоҳлар муалифи: Ҳ.Болтабоев. Таҳрир ҳайъати: О.Шарафиддинов ва бошқ.; Масъул муҳаррир: Н.Каримов/. – Тошкент: Маънавият, 2003.

Фитрат А. Танланган асарлар (Матн) 1-жилд. – Тошкент: Маънавият, 2020.

Хализев В. Теория литературы. – М.: Академия, 2013.

Хўжаев Ф. Танланган асарлар. Уч томлик. 1 том. – Тошкент, 1976.

Ўроқова О.Ж. Чўлпон бадиий ижодининг концептуал-эстетик асослари. Фалс.фан.б.фалс.док...дисс. – Тошкент, 2018.

Ғафуров И. Ҳаё – халоскор. – Тошкент: Шарқ, 2006.

Ҳожи Неъматуллоҳ Муҳтарам. Тазкирату-ш-шуаро. – Душанбе, 1975.

Hayit B. Türkistanda öldürülen türk şairleri. – Ankara: Kardeş Matbaasi, 1971.

Hind ixtilolchilari. Besh pardalik fojiali teatru. – Berlin: muharriri nashri buxoroli Abdurauf Fitrat, 1923.

Ҳусанов Б.Э. Шахс ва жамият муносабатларида гўзалликнинг намоён бўлиш хусусиятлари. Фалс.фан.номз... дисс. – Тошкент, 2002.

Загрузки

##submissions.published##

2025-10-26