IBN AL-ARABIYNING VAHDAT UL-VUJUD TAʼLIMOTIDAGI PANTEISTIK QARASHLAR VA KLASSIK PANTEIZM
##article.subject##:
tasavvuf, ilohiyot, islom va klassik panteizm, “vahdat ul-vujud”, tajalliy (emanatsiya), Xudo, atribut, moduslar##article.abstract##
Umaviylar xalifaligi davrida paydo boʻlgan tasavvuf falsafiy-diniy taʼlimotgina boʻlib qolmasdan moddiyat va dunyoparastlik sabab oxiratni esdan chiqarganlarga qarshi kurashish maqsadida tashkil topgan ijtimoiy harakat shakli ham edi. Tasavvuf ilk islom davrida paydo boʻlib, islom diniga yangi joziba va maʼnaviy yangilanish bagʻishladi. Tasavvufshunos olimlar, sufiylar, irfon ilmining yetuk namoyondalari tomonidan yaratilgan falsafiy, diniy va irfoniy taʼlimotlar butun musulmonlarning maʼnaviy va intellektual olamiga sezilarli taʼsir qilganiga tarix guvoh. Ushbu olimlardan biri boʻlmish Ibn al-Arabiyning “vahdat ul-vujud” nazariyasi Markaziy Osiyo xalqlarining ijtimoiy-falsafiy tafakkurini shakllantirishda beqiyos oʻringa ega boʻlib kelgan. Shuningdek, ushbu taʼlimotning ildiz gʻoyalari bugungi ijtimoiy-siyosiy tahlikalarga boy boʻlgan globallashgan olamda yashayotgan insonni ruhiy majruhlikdan va har xil maʼnaviy boʻxronlardan himoya qilish bilan birga uning maʼnaviy olamini yuksaltiradi.
Библиографические ссылки
Qodirov M. Markaziy Osiyo, Yaqin va Oʻrta Sharqning falsafiy tafakkuri: Oʻquv qoʻllanma. – Toshkent: Falsafa va huquq, 2009. – B.327.
Norboyev J.A. Muhyiddin Ibn al-Arabiyni Sharq musulmon olamida tutgan oʻrni va uning falsafasini Yevropaga transformatsiyasi: Maqola. – Toshkent: JCAR, 2024. – B 115-117.
Тримингем Ж. С. “Суфийские ордены в исламе”. – М.: София И Д Гелиос, 2002. – C.306.
Abdulhakim Sharʼiy Juzjoniy. Tasavvuf va inson. – T.: “Adolat”, 2001. – B.25.
Muhyiddin Ibn al-Arabiy. Al-Futuhot ul-Makkiya. 3-jild. – B.227.
Affifi A.E. The Mystical Philosophy Ibn ul-Arabi. – Cambridge: The Journal of Philosophy, 1938. - P.101.
Madelung, Wilferd & Knysh, Alexander D. (2000). Ibn ʿArabī in the Later Islamic Tradition: The Making of a Polemical Image in Medieval IslamIbn Arabi in the Later Islamic Tradition: The Making of a Polemical Image in Medieval Islam. Journal of the American Oriental Society 120 (4):682.
Gʻarb falsafasi. – T.: “Oʻzbekiston Faylasuflari Milliy jamiyati”, “Sharq” nashriyot-matbaa аksiyadorlik kompaniyasi Bosh tahririyati, 2004.
Смирнов А. В. Философская мысл исламского мира. – Moсква, 2013.
