ЛАПЛАС ТЕНГЛАМАСИ УЧУН ҚЎЙИЛГАН МАСАЛАНИ ТЎРЛАР УСУЛДА ЕЧИШ

##article.authors##

  • Садуллаева Мавжуда Зиядуллаевна
  • Очилова Нозима Комиловна
  • Ҳакимова Дилдора Абдуғаффор қизи
  • Ўринов Мадиёр Шавкатович

##article.subject##:

Тўрлар усули, операторлар,аналитик усуллар, график усуллар, рақамли усуллар

##article.abstract##

Ушбу мақола физика-математика курсини Олий ўқув юртларида ўқитишнинг баъзи хусусиятларига бағишланган. Физика-математика курсини ўқитишда янги усуллар, ёндашишлар билан талабаларни мустақил равишда янги ахборотларни излаб топишга ўргатишимиз зарурлиги мақолада илгари сурилган.

Шундай типик математик масалалар борки, уларни классик методлар билан ечиш мумкин эмас ёки ечиш мумкин бўлган тақдирда ҳам ечим шундай мураккаб кўринишда бўладики, ундан самарали фойдаланишнинг иложи бўлмайди. Бундай типик математик масалаларга алгебрада тартиби жуда катта бўлган чизиқли алгебраик тенгламалар системасини ечиш, матрицаларнинг тескарисини топиш, матрицаларнинг хос сонларини топиш, алгебраик ва транцендент тенгламалар ҳамда бундай тенгламалар системасини ечиш масалалари, математик анализда сонли интеграллаш ва дифференциаллаш, функцияни яқинлаштириш масалалари, шунингдек, оддий ва хусусий ҳосилали дифференциал тенгламаларни ечиш масалалари ва бошқалар киради. Математикада ўрганиладиган объектлар сонининг кўпайиши бу фаннинг амалий татбиқ соҳаларини кенгайтиради. Масалан, К.Гаусс, Ж.Фурье, О.Коши, М.В.Остроградский каби олимлар вариацион ҳисоб усулини яратдилар, механика, физиканинг экстремумга доир масалаларини ҳосила ёрдамида ечдилар. Европалик олимлар Л.Эйлер, Ж.А.Лагранж, Г.В.Лейбниц, Г.Крамер, К.Якоби, Ж.Г.Стокс, Дж. Ортега, Б.Больцано, К.Вейрштрасс ва бошқалар турли исботлаш усулларидан фойдаланиб, дифференциал ва интеграл ҳисоб курсини ривожлантирдилар. Бу усулларнинг кенйинги ривожида европалик олимлар Б.П.Демидович, Б.С.Кронберг, А.А.Самарский, Н.С.Бахвалов, Г.И. 7 Марчук, И.С. Березин, ўзбекистонлик олимлардан В.Қ. Қобулов, М.Исроилов, А.Абдуқодиров ва бошқаларнинг ҳиссаси катта бўлди.

Библиографические ссылки

Боголюбов А.Н., Кравцов В.В. Задачи по математической физике.М.1998.

Демидович Б.П., Марон И.А., Шувалова Э.З. Численный метод анализа.–М.: Наука. 1967.–368 с.

Самарский А.А. Теория разностных схем. –М.: Наука. 1977. -546 с.

Смирнов М.М. Вырождающиеся гиперболические уравнения. –Минск: Наука. 1977. –227 с.

Тихонов А.Н., Самарский А.А. Уравнения математической физики. – М.:Наука. 1974. - 724 с.

Загрузки

##submissions.published##

2023-07-16