ТУНГИ ЭНУРЕЗНИНГ НЕЙРОФИЗИОЛОГИК АСОСЛАРИ: ЗАМОНАВИЙ ДИАГНОСТИК ЁНДАШУВЛАР ВА КЛИНИК АҲАМИЯТИ (адабиётлар шарҳи)
##article.subject##:
тунги энурез, неврологик диагностика, нейрофизиология, уйқу ва уйғоқлик, сийдик пуфаги, детрузор, тунги полиурия, нейроген сийдик пуфаги, дифференциал ташхис##article.abstract##
Тунги энурез болалар ёшида учрайдиган, боланинг ижтимоий мослашуви, уйқу сифати ва психоэмоционал ҳолатига таъсир кўрсатувчи клиник муаммолардан биридир. Унинг ривожланишида сийдик пуфаги функцияси, уйқу ва уйғоқликни бошқарувчи нейрофизиологик механизмлар, марказий асаб тизимининг етуклик даражаси ҳамда нейрогуморал регуляциянинг ўзаро таъсири муҳим аҳамиятга эга. Тунги энурезни неврологик нуқтаи назардан баҳолаш функционал бузилишларни органик неврологик патологиядан фарқлаш, ҳамроҳ касалликларни аниқлаш ва мақсадли диагностик ёндашувни шакллантириш имконини беради.
Мақолада тунги энурезнинг нейрофизиологик механизмлари, неврологик текширув хусусиятлари, дифференциал ташхиси ва замонавий диагностик ёндашувларини таҳлил қилинган. Шарҳ мақола халқаро клиник тавсиялар, Халқаро болалар континенцияси жамияти (ICCS) стандартлаштириш ҳужжатлари ҳамда тунги энурез диагностикасига бағишланган илмий адабиётларни таҳлил қилиш асосида тайёрланди.
Тунги энурезнинг патогенезида учта асосий механизм - тунги полиурия, сийдик пуфагининг функционал сиғими камайиши ёки детрузорнинг ортиқча фаоллиги ва уйқу вақтида уйғониш реакциясининг етарли бўлмаслиги муҳим ўрин тутади. Неврологик текширувда кундузги сийдик тута олмаслик, сийишнинг бузилиши, оёқларда кучсизлик, сезги ўзгаришлари, юриш бузилишлари ва умуртқа поғонасининг пастки қисмидаги стигмаларга алоҳида эътибор қаратиш лозим. Тунги энурез диагностикаси анамнез, сийиш кундалиги, мақсадли неврологик кўрик ва клиник кўрсатмаларга асосланган қўшимча текширувларни ўз ичига олиши керак. Неврологик патология белгилари бўлмаган ҳолатларда барча болаларга кенг инструментал текширувлар ўтказиш талаб этилмайди.
Библиографические ссылки
“Magnetostimulation in the Treatment of Nocturnal Enuresis in Children” (2022). Алимардон Юсупов, Азиза Джурабекова, Шоира Исанова, Мафтуна Мухтарова.
“Nocturnal Enuresis in Children: An Analysis of Etiological Factors and Treatment Effectiveness (A Pilot Study)” (2025). Saodatkhon Salikhova, Kamala Salikhova.
“Neurophysiological Correlates of Vitamin D, B12, and Folate Deficiency in Children with Primary Nocturnal Enuresis” (2026). Saodatkhon Salikhova, Kamala Salikhova.
“Neurobehavioral, Sleep and Bladder Dysfunction in Children with Primary Nocturnal Enuresis” (2026). Saodatkhon Salikhova, Yakuthon Madjidova, Kamala Salikhova.
Austin P.F., Bauer S.B., Bower W. et al. The standardization of terminology of lower urinary tract function in children and adolescents: Update report from the Standardization Committee of the International Children's Continence Society. Neurourology and Urodynamics. 2016;35(4):471–481. DOI: 10.1002/nau.22751.
Nevéus T., Fon Gontard A., Hoebeke P. et al. Evaluation of and treatment for monosymptomatic enuresis: A standardization document from the International Children's Continence Society. The Journal of Urology. 2010;183(2):441–447. DOI: 10.1016/j.juro.2009.10.043.
Franco I., von Gontard A., De Gennaro M. Evaluation and treatment of nonmonosymptomatic nocturnal enuresis: A standardization document from the International Children's Continence Society. Journal of Pediatric Urology. 2013;9(2):234–243. DOI: 10.1016/j.jpurol.2012.10.026.
Nevéus T., Fon Gontard A., Hoebeke P. et al. Management and treatment of nocturnal enuresis—an updated standardization document from the International Children's Continence Society. Journal of Pediatric Urology. 2020;16(1):10–19. DOI: 10.1016/j.jpurol.2019.12.020.
European Association of Urology. EAU Guidelines on Paediatric Urology: Monosymptomatic Nocturnal Enuresis (Bedwetting). EAU Guidelines.
