BEZOVTA OYOQLAR SINDROMIDA UYQU BUZILISHLARI: KLINIK VA GENDER XUSUSIYATLARI

##article.authors##

  • Abduqodirova Dilfuza Toxirovna
  • Shohobiddinova Gulira’no Karimjon qizi
  • Solijonov Muhammadro‘zi Ixtiyorjon o‘g‘li

##article.subject##:

bezovta oyoqlar sindromi, idiopatik shakl, simptomatik shakl, uyqu buzilishlari, gender xususiyatlari, ferritin, vitamin-mineral tanqisligi, tireoid disbalans, komorbidlik, hayot sifati

##article.abstract##

Maqsad: idiopatik (IBOS) va simptomatik (SBOS) bezovta oyoqlar sindromida uyqu buzilishlarining tavsifi va klinik-nevrologik xususiyatlarini bemorlarning jinsi, tanqislik holatlari hamda hamroh kasalliklarni hisobga olgan holda o‘rganish. Material va usullar. IRLSSG (2014) diagnostik mezonlariga mos keluvchi 176 nafar bemor tekshirildi: IBOS — 51 (29 %), SBOS — 125 (71 %), shu jumladan qandli diabet fonida — 62, surunkali buyrak kasalligi fonida — 21, nevrologik kasalliklar fonida — 42 nafar. Pittsburg uyqu sifati indeksi (PSQI), RLS-QoL hayot sifati so‘rovnomasi va Bek depressiya shkalasi qo‘llanildi; temir almashinuvi ko‘rsatkichlari, vitamin va qalqonsimon bez holati baholandi. Natijalar. IBOSda SBOSga nisbatan kunduzgi uyquchanlik (88,2 % va 36,8 %) va uyqu fragmentatsiyasi (76,5 % va 42,4 %; p<0,001) ishonchli ravishda ko‘p uchradi, SBOSda esa yetakchi shikoyat uxlab qolishning qiyinlashuvi bo‘ldi (70,4 %). Ferritin va mineral moddalar tanqisligi har ikki jinsdagi bemorlarda eng ko‘p uchragan tanqislik holati bo‘ldi; IBOS bilan og‘rigan ayollarda vitamin tanqisligi erkaklarga nisbatan deyarli ikki baravar ko‘p aniqlandi (49 % va 25 %). Ayollarda uyqu buzilishlari va depressiv belgilar ko‘pincha ferritin tanqisligi bilan birga kuzatildi. Erkaklar va ayollar o‘rtasida hamroh kasalliklar uchrash chastotasidagi farqlar tendensiya xarakterida bo‘ldi (p>0,05). Xulosa. Uyqu buzilishlarining tuzilishi BOSning klinik shakliga bog‘liq; ferritin tanqisligining yuqori chastotasi BOS bilan og‘rigan barcha bemorlarda temir almashinuvini tekshirish zarurligini asoslaydi, gender xususiyatlari esa davolash taktikasini tanlashda hisobga olinishi lozim.

Библиографические ссылки

Ковальзон В.М. Основы сомнологии: физиология и нейрохимия цикла «бодрствование–сон». — М.: БИНОМ. Лаборатория знаний, 2011. — 239 с.

American Academy of Sleep Medicine. International classification of sleep disorders. 3rd ed. — Darien, IL: American Academy of Sleep Medicine, 2014.

Taylor D.J., Mallory L.J., Lichstein K.L. et al. Comorbidity of chronic insomnia with medical problems // Sleep. — 2007.

— Vol. 30, № 2. — P. 213–218.

Allen R.P., Picchietti D.L., Garcia-Borreguero D. et al. Restless legs syndrome/Willis–Ekbom disease diagnostic criteria: updated International Restless Legs Syndrome Study Group (IRLSSG) consensus criteria // Sleep Med. — 2014. — Vol. 15, №

— P. 860–873. — DOI: 10.1016/j.sleep.2014.03.025.

Manconi M., Garcia-Borreguero D., Schormair B. et al. Restless legs syndrome // Nat. Rev. Dis. Primers. — 2021. — Vol.

, № 1. — P. 80. — DOI: 10.1038/s41572-021-00311-z.

Trenkwalder C., Allen R., Högl B. et al. Comorbidities, treatment, and pathophysiology in restless legs syndrome // Lancet Neurol. — 2018. — Vol. 17, № 11. — P. 994–1005. — DOI: 10.1016/S1474-4422(18)30311-9.

Хайдаров Н.К., Раимова М.М., Ёдгарова У.Г., Мансурова Д.Б. Генетические аспекты синдрома беспокойных ног

// Журнал неврологии и нейрохирургических исследований. — 2022. — С. 6–9.

Ohayon M.M., O’Hara R., Vitiello M.V. Epidemiology of restless legs syndrome: a synthesis of the literature // Sleep Med. Rev. — 2012. — Vol. 16, № 4. — P. 283–295. — DOI: 10.1016/j.smrv.2011.05.002.

Berger K., Luedemann J., Trenkwalder C. et al. Sex and the risk of restless legs syndrome in the general population // Arch. Intern. Med. — 2004. — Vol. 164, № 2. — P. 196–202.

Allen R.P., Walters A.S., Montplaisir J. et al. Restless legs syndrome prevalence and impact: REST general population study // Arch. Intern. Med. — 2005. — Vol. 165, № 11. — P. 1286–1292.

Novak M., Winkelman J.W., Unruh M. Restless legs syndrome in patients with chronic kidney disease // Semin. Nephrol.

— 2015. — Vol. 35, № 4. — P. 347–358.

Winkelman J.W., Berkowski J.A., DelRosso L.M. et al. Treatment of restless legs syndrome and periodic limb movement disorder: an American Academy of Sleep Medicine clinical practice guideline // J. Clin. Sleep Med. — 2025. — Vol. 21, № 1.

— P. 137–152. — DOI: 10.5664/jcsm.11390.

Allen R.P., Picchietti D.L., Auerbach M. et al. Evidence-based and consensus clinical practice guidelines for the iron treatment of restless legs syndrome/Willis–Ekbom disease in adults and children: an IRLSSG task force report // Sleep Med. — 2018. — Vol. 41. — P. 27–44. — DOI: 10.1016/j.sleep.2017.11.1126.

Çakır T., Doğan G., Subaşı V. et al. An evaluation of sleep quality and the prevalence of restless leg syndrome in vitamin

D deficiency // Acta Neurol. Belg. — 2015. — Vol. 115, № 4. — P. 623–627.

Wali S., Shukr A., Boudal A. et al. The effect of vitamin D supplements on the severity of restless legs syndrome // Sleep Breath. — 2015. — Vol. 19, № 2. — P. 579–583.

De Oliveira D.L., Hirotsu C., Tufik S., Andersen M.L. The interfaces between vitamin D, sleep and pain // J. Endocrinol.

— 2017. — Vol. 234, № 1. — P. R23–R36.

Ёдгарова У.Г., Раимова М.М. Оптимизация диагностических критериев синдрома беспокойных ног с учётом коморбидной патологии: методические рекомендации. — Ташкент, 2024. — 34 с.

Ёдгарова У.Г. Сравнительный анализ эффективности международных шкал оценки синдрома беспокойных ног для оптимизации диагностических критериев // Тиббиётда янги кун. — 2024. — № 11 (73). — С. 41–49.

Раимова М.М., Ёдгарова У.Г. Симптоматик безовта оёқлар синдроми қандли диабет билан бирга келган беморларда касаллик симптомларининг оғирлик даражаларини шкалалар ёрдамида баҳолаш натижалари // Вестник Ассоциации пульмонологов Центральной Азии. — 2024. — № 3 (5). — С. 101–107.

Raimova M.M., Yodgarova U.G. Determination of the effectiveness of assessing the severity of symptoms in patients with restless legs syndrome combined with chronic kidney failure using scales // American Journal of Medicine and Medical Sciences. — 2024. — Vol. 14, № 12. — P. 3420–3424.

Yodgarova U.G. Determining the diagnostic significance of scales for assessing disease severity in restless legs syndrome accompanied by neurological disorders // Central Asian Journal of Medicine. — 2025. — P. 142–153.

Walters A.S., LeBrocq C., Dhar A. et al. Validation of the International Restless Legs Syndrome Study Group rating scale for restless legs syndrome // Sleep Med. — 2003. — Vol. 4, № 2. — P. 121–132.

Buysse D.J., Reynolds C.F., Monk T.H. et al. The Pittsburgh Sleep Quality Index: a new instrument for psychiatric practice and research // Psychiatry Res. — 1989. — Vol. 28, № 2. — P. 193–213.

Abetz L., Vallow S.M., Kirsch J. et al. Validation of the Restless Legs Syndrome Quality of Life questionnaire // Value Health. — 2005. — Vol. 8, № 2. — P. 157–167.

Beck A.T., Ward C.H., Mendelson M. et al. An inventory for measuring depression // Arch. Gen. Psychiatry. — 1961.

— Vol. 4. — P. 561–571.

Raimova M.M., Yodgarova U.G. Improving the quality of life of patients by studying the relationship between restless legs syndrome and hypothyroidism // Биомедицина ва амалиёт журнали. — 2025. — № 1 (18). — С. 229–234.

Раимова М.М., Ёдгарова У.Г. Особенности применения медикаментозного лечения при синдроме беспокойных ног с сопутствующими заболеваниями // Тиббиётда янги кун. — 2024. — № 11 (73). — С. 74–81.

Ёдгарова У.Г., Раимова М.М., Собирова С.К. и др. Клинические аспекты и дифференцированные стратегии терапии различных форм синдрома беспокойных ног // Вестник современной клинической медицины. — 2025. — № 1

(18). — С. 24–28.

Загрузки

##submissions.published##

2026-11-07