KOMBINATSIYALANGAN VERTEBROGEN PATOLOGIYASI VA CHANOQ A'ZOLARI FUNKSIYASI BUZILISHI BO'LGAN BEMORLARNI BOSHQARISH STRATIFIKATSIYASI: MULTIDISTSIPLINAR YONDASHUV
##article.subject##:
miyelopatiya, chanoq a'zolari funksiyasi buzilishi (ChAFB), umurtqa kanali stenozi, post-travmatik kaskad, metall konstruksiyalar, xavf stratifikatsiyasi, multiditsiplinar yondashuv, umurtqa pog'onasining degenerativ o‘zgarishlari, urodinamik buzilishlar, orqa miya shikastlanishi bo'lgan bemorlarni reabilitatsiya qilish##article.abstract##
Ahamiyati. Umurtqa pog'onasi va orqa miya patologiyasi O‘zbekistonda dolzarb tibbiy-ijtimoiy muammodir. "Post-travmatik kaskad"ni shakllantiruvchi birlashgan patologiyani (stenoz, metall konstruksiyalar, degenerativ o‘zgarishlar) boshqarish murakkablikni tug‘diradi.
Maqsad. Klinik-demografik ma'lumotlar, neyrovizualizatsiya va xavf omillariga asosan vertebrogen patologiyasi va ChAFB (chanoq a'zolari funksiyasi buzilishi) bo'lgan bemorlarni boshqarish bo'yicha stratifikatsiya algoritmini ishlab chiqish.
Materiallar va usullar. Miyelopatiyasi va ChAFB bo'lgan 250 bemor tibbiy hujjatlarining retrospektiv tahlili (o'rtacha yoshi 38.6±12.4 yosh). Nevrologik baholash (ASIA shkalasi), urodinamik tekshiruvlar, MRT/KT va statistik ishlov berish qo'llanildi.
Natijalar. Degenerativ o‘zgarishlar ("post-travmatik kaskad" 82% hollarda) bilan bog'liq post-travmatik miyelopatiya (68%) ustunlik qildi. Stenoz >50% ChAFB og‘irligi bilan korrelyatsiyada bo'ldi (r=0.82, p<0.001). Siydik ushishi (62%) bo'yin kasalliklarida ko'p uchradi. Xavf omillari: yoshi >50 yosh, stenoz >70%, siydik ushishi.
Xulosa. Differensial boshqarish taktikasi bilan bemorlarning uch darajali stratifikatsiyasi taklif etildi. Davolashni optimallashtirish uchun multiditsiplinar yondashuv (nevropatolog, vertebrolog, urolog, reabilitolog) zarurligi tasdiqlandi.
Библиографические ссылки
World Health Organization. International perspectives on spinal cord injury. Geneva: World Health Organization; 2013.
Муминов А.М., Касымов Ш.С., Махмудов Б.Р., и др. Анализ структуры и причин травм спинного мозга в Узбекистане. // Нейрохирургия и неврология Узбекистана. 2020;2(1):45-51.
Cameron AP, Rodriguez GM, Schomer KG. Systematic review of urological followup after spinal cord injury. J Urol. 2012;187(2):391-397. doi:10.1016/j.juro.2011.10.039.
Groah SL, Charlifue S, Tate D, et al. Spinal cord injury and aging: a systematic review. Spinal Cord. 2012;50(6):413-419. doi:10.1038/sc.2012.14.
Кавалерский Г.М., Макушкин В.Г., Русаков А.В. и др. Анализ структуры травм позвоночника и спинного мозга в Российской Федерации. Хирургия позвоночника. 2015;12(3):11-18. doi:10.14531/ss2015.3.11-18.
Singh A, Tetreault L, Kalsi-Ryan S, Nouri A, Fehlings MG. Global prevalence and incidence of traumatic spinal cord injury. Clin Epidemiol. 2014;6:309-331. Published 2014 Aug 12. doi:10.2147/CLEP.S68889.
Fehlings MG, Tetreault L, Nouri A, et al. The aging degenerative cervical spine: the role of disc degeneration, ligamentous hypertrophy, and spondylosis in the development of degenerative cervical myelopathy. Neurosurgery. 2015;77 Suppl 4:S1-S5. doi:10.1227/NEU.0000000000000921.
Nouri A, Tetreault L, Singh A, Karadimas SK, Fehlings MG. Degenerative cervical myelopathy: epidemiology, genetics, and pathogenesis. Spine (Phila Pa 1976). 2015;40(12):E675-E693. doi:10.1097/BRS.0000000000000913.
Kato S, Nouri A, Wu D, et al. Impact of spinal cord compression and duration of symptoms on functional outcomes in patients with degenerative cervical myelopathy: analysis of a prospective multicenter cohort of 788 subjects. J Neurosurg Spine. 2019;31(5):668-677. doi:10.3171/2019.4.SPINE19110.
Lee YH, Kim S, Lim D, et al. CT myelography for the evaluation of spinal canal stenosis after posterior lumbar interbody fusion: a comparison with MRI. Eur Spine J. 2017;26(3):865-872. doi:10.1007/s00586-016-4824-3.
Panicker JN, Fowler CJ, Kessler TM. Lower urinary tract dysfunction in the neurological patient: clinical assessment and management. Lancet Neurol. 2015;14(7):720-732. doi:10.1016/S1474-4422(15)00059-0.
de Groat WC, Griffiths D, Fowler CJ. The neural control of micturition. Nat Rev Neurosci. 2015;16(10):619-631. doi:10.1038/nrn4001.
Panicker JN, de Seze M, Fowler CJ. Rehabilitation of bladder and bowel dysfunction in spinal cord injury. Spinal Cord. 2018;56(8):731-737. doi:10.1038/s41393-018-0131-7.
Cameron AP, Wallner LP, Forchheimer MB, et al. Medical and psychosocial complications associated with method of bladder management after traumatic spinal cord injury. Arch Phys Med Rehabil. 2011;92(3):449-456. doi:10.1016/j.apmr.2010.11.013.
Panicker JN, de Seze M, Fowler CJ. Rehabilitation of bladder and bowel dysfunction in spinal cord injury. Spinal Cord. 2018;56(8):731-737. doi:10.1038/s41393-018-0131-7.
Tetreault L, Nouri A, Singh A, Fehlings MG. Predictors of outcome in patients with degenerative cervical myelopathy undergoing surgical treatment: results from a prospective multicenter AOSpine International study. Neurosurgery. 2020;86(5):E325- E333. doi:10.1093/neuros/nyz409.
Адамбаев З.И. Комплексная консервативная терапии больных со стенозом позвоночного канала поясничного отдела позвоночника. Meditsinskie novosti. 2019;(8):47–9.
Адамбаев З.И., Киличев ИА. Эффективность консервативной терапии у больных со стенозом позвоночного канала.
Tibbiyotda yangi kun. 2019;2(26):84–9.