Bolalarda tik buzilishlarining neyroimmun mexanizmlari (Adabiyotlar sharxi)
##article.subject##:
tik buzilishlari; bolalar; neyroimmun mexanizmlar; neyroinflamatsiya; autoimmun jarayonlar; bazal gangliyalar; kortiko-striato-talamo-kortikal tizimlar; sitokinlar; mikroglia; qon–miya to‘sig‘i; streptokokk infeksiyasi; PANDAS sindromi; neyroimmun o‘zaro ta’sir; tik buzilishlari patogenezi.##article.abstract##
Bolalarda tik buzilishlari qisqa muddatli, stereotipik va ixtiyorsiz motor harakatlar hamda/yoki vokal namoyonlar bilan tavsiflanadigan neyropsixiatrik holatlarning geterogen guruhini tashkil etadi. An’anaviy ravishda ushbu buzilishlarning patogenezi kortiko-striato-talamo-kortikal neyron tarmoqlarining disfunktsiyasi hamda dopaminergik neyrotransmissiya muvozanatining buzilishi bilan bog‘lanadi. Shu bilan birga, so‘nggi yillardagi tadqiqotlar tik buzilishlarining rivojlanishi va klinik dinamikasida neyroimmun o‘zaro ta’sirlarning muhim rolini tobora ko‘proq ko‘rsatmoqda. Ushbu ishning maqsadi bolalik davridagi tik buzilishlar patogenezida ishtirok etuvchi neyroimmun mexanizmlar haqidagi zamonaviy ilmiy qarashlarni tizimlashtirish va tahlil qilishdan iborat.
To‘plangan ilmiy ma’lumotlar tiklarning paydo bo‘lishi va kuchayishida immun-yallig‘lanish jarayonlari, autoimmun reaksiyalar hamda neyroinflamatsiya ishtirok etishi mumkinligini ko‘rsatadi. Ayniqsa sitokin profilining disbalansi, mikroglia hujayralarining faollashuvi, qon–miya to‘sig‘ining funksional yaxlitligining buzilishi, shuningdek, asosan bazal gangliyalar tarkibiy qismlariga qarshi yo‘naltirilgan autoantitanalarning hosil bo‘lishi muhim ahamiyatga ega deb hisoblanadi. Bundan tashqari, ayrim bemorlarda tik simptomlarining boshlanishi yoki kuchayishi ilgari o‘tkazilgan infeksion kasalliklar, ayniqsa streptokokk infeksiyasi bilan bog‘liqligi aniqlangan bo‘lib, bu PANDAS sindromi konsepsiyasida o‘z aksini topgan. Taxmin qilinishicha, immun vositachiligidagi mexanizmlar motor nazoratni ta’minlovchi neyron tarmoqlari faoliyatini buzishi va natijada tik namoyonlarining shakllanishiga olib kelishi mumkin.
Shunday qilib, neyroimmun jarayonlar bolalarda tik buzilishlari patogenezining muhim omillaridan biri sifatida qaraladi. Ushbu mexanizmlarni yanada chuqur o‘rganish kasallik patofiziologiyasini yaxshiroq tushunish, potensial biomarkerlarni aniqlash hamda immun va neyroinflamator reaksiyalarni modulyatsiyalashga qaratilgan yangi terapevtik yondashuvlarni ishlab chiqishda muhim ahamiyatga ega.
Библиографические ссылки
Leckman, J. F., Bloch, M. H., Scahill, L., & King, R. A. (2006). Tourette syndrome: The self under siege.
Robertson, M. M. (2015). A personal 35-year perspective on Gilles de la Tourette syndrome: Prevalence, phenomenology, comorbidities, and coexistent psychopathologies. The Lancet Psychiatry, 2(1), 13–23.
Martino, D., & Leckman, J. F. (2013). Tourette syndrome and other tic disorders. Handbook of Clinical Neurology, 112, 641–657.
Singer, H. S. (2019). Tourette syndrome and other tic disorders: Diagnosis, pathophysiology, and treatment. Expert Review of Neurotherapeutics, 19(3), 205–217.
Murphy, T. K., Kurlan, R., Leckman, J. F., & Cox, G. (2010). The role of immune-mediated mechanisms in Tourette syndrome. Nature Reviews Neurology, 6(12), 681–690.
Gilbert, D. L., & Sukhodolsky, D. G. (2015). Tics and Tourette syndrome in children and adolescents. Current Opinion in Pediatrics, 27(6), 648–655.
Leckman, J. F., & Cohen, D. J. (1999). Tourette’s syndrome—tics, obsessions, compulsions: Developmental psychopathology and clinical care (Vol. 30). Wiley-Liss.
Martino, D., & Pringsheim, T. (2018). Comorbidities in Tourette syndrome: Epidemiology, clinical presentation and therapeutic approaches. Frontiers in Neurology, 9, 1021.
Swedo, S. E., Leonard, H. L., Garvey, M., et al. (1998). Pediatric autoimmune neuropsychiatric disorders associated with streptococcal infections: Clinical description of the first 50 cases.
