ЁШЛАР ОРТАСИДА КРОНИК АЛКОГОЛИЗМДА КОГНИТИВ ФУНКСИЯЛАРНИ БАҲОЛАШ: ТАҚҚОСЛАШЛИ ТАҲЛИЛ ВА КЛИНИК АСПЕКТЛАР

##article.authors##

  • Камалова Н.Л
  • Рахимбаева Г.С
  • Абряман А.А
  • Уринова Г.Г
  • Нишонов Ш.Ю

##article.subject##:

кроник алкоголизм; когнитив бузилишлар; ёшлар; когнитив функциялар; MoCA; MMSE; нейропластиклик; нейропсихологик тестлаш

##article.abstract##

Хроник алкоголизм замонавий жамиятдаги энг муҳим тиббий-социал муаммолардан бири бўлиб қолмоқда. ЖССТ маълумотларига кўра, дунё бўйича 280 миллиондан ортиқ одам алкоголга қарам, ва беморлар контингентининг ёшроқ қатламга ўтиш тенденцияси кузатилади. Этанолнинг фаол нейрон ривожланиш давридаги таъсири эртa когнитив етишмовчилик, мослашувчанлик салоҳиятининг пасайиши ва коморбид руҳий патологияларни ошишига олиб келади. Тадқиқотнинг мақсади: ёш ва ўрта ёшдаги хроник алкоголизм билан касалланган шахсларда когнитив функцияларни баҳолаш. Материаллар ва усуллар. Тадқиқотга хроник алкоголизм билан касалланган 151 бемор (МКБ-10 бўйича F10.1, F10.2, F10.3) киритилди, улар ёш (18–44 ёш) ва ўрта ёш (45–59 ёш) гуруҳларга бўлинган. Когнитив функцияларни баҳолаш учун MoCA ва MMSE шкалалари, аффектив ҳолатни баҳолаш учун HDRS ва HARS шкалалари қўлланилди. Натижалар. Бирламчи текширув вақтида барча беморларда ўртача даражадаги когнитив бузилишлар аниқланган. Хулоса. Хроник алкоголизмда когнитив бузилишлар касалликнинг дастлабки босқичларида ривожланади. Ёш шахсларда улар асосан функционал характерга эга ва комплекс терапия натижасида қисман тикланади. Ўрта ёшдаги беморларда эса органик ўзгаришлар устунлик қилади, улар мия тузилмаси шикастланиши билан боғлиқ. MoCA ва MMSE шкалаларидан мунтазам когнитив мониторинг ва даволаш самарадорлигини баҳолаш учун фойдаланиш тавсия этилади.

Библиографические ссылки

Всемирная организация здравоохранения. Международная классификация болезней (МКБ-10). — Женева: ВОЗ, 2021.

Сиволап Ю. П. Алкогольная зависимость. — М.: ГЭОТАР-Медиа, 2021.

WHO. International Classification of Diseases. Geneva: WHO, 2021.

Koob G. F., Volkow N. D. Neurobiology of addiction. Lancet Psychiatry, 2020.

Heilig M. et al. Translational perspectives on addiction. Nat Rev Neurosci, 2021.

Spanagel R. Alcoholism: pathophysiology. Neurosci Biobehav Rev, 2021.

Volkow N. D., Boyle M. Neuroscience of addiction: relevance to prevention and treatment. Am J Psychiatry, 2018.

Huss M. Alcoholismus chronicus. Stockholm, 1849.

Корсаков С. С. Клинические лекции по психиатрии. — М., 1913.

Крепелин Э. Учебник психиатрии. — М., 1921.

Koob G. F., Le Moal M. Drug addiction, dysregulation of reward, and allostasis. Neuropsychopharmacology, 2017.

Pfefferbaum A. et al. Structural brain changes in alcohol dependence. Alcohol Alcohol, 2018.

Zahr N. M., Pfefferbaum A. Alcohol’s effects on the brain. Neuropsychol Rev, 2017.

Chanraud S. et al. Brain morphometry in alcoholism. Front Psychiatry, 2019.

Пятницкая И. Н. Алкоголизм: клиника, лечение, профилактика. — М.: Медицина, 1982.

Rehm J. et al. Global burden of alcohol use. Lancet, 2021.

WHO. Global status report on alcohol and health. Geneva: WHO, 2022.

Erol A., Karpyak V. Sex and gender-related differences in alcoholism. J Addict Res,

УДК: 616.831-008.1 / 616.8-008.1: 615.844

Загрузки

##submissions.published##

2025-11-19