OROLBO’YI MINTAQASIDA YUQORI HARORAT VA MAGNIT BO’RONLARNING ERKAKLARDA INSULT RIVOJLANISHIGA BIRGALIKDAGI TA’SIRI
##article.subject##:
erkaklarda miya insulti, miya qon aylanishining o’tkir buzilishi, havo haroratining yuqoriligi, magnit bo’ronlari, vegetativ stress-reaksiyalar, ob-havoga bog’liqlik##article.abstract##
Dolzarblik va maqsadlar. Tadqiqotning maqsadi Xorazm viloyati misolida Orolbo’yi mintaqasida erkaklarda miya qon tomirlarining rivojlanishiga yuqori harorat va geomagnit bo’ronlarning ta’sirini o’rganish edi.
Materiallar va usullar. Bosh miya insulti aniqlangan bemorlarning tibbiy kartalari tahlil qilindi(n=502). Mintaqaning havo harorati va geomagnit faolligi aniqlandi.
Natijalar. Tadqiqotlar shuni ko’rsatadiki, insult yuzasidan(ayniqsa, ishemik insult) tez tibbiy yordam bo’limiga bo’ladigan murojaatlarning sezilarli darajada ortishiga, havo haroratining 35°С dan yuqori bo’lishi va magnit bo’ronining indeksi 4-8 balldan oshishi.
Xulosalar. Insult oldi tserebrovaskulyar kasalliklari bor bemor erkaklarda havo harorati 35°С dan va magnit bo’roni magnitudasi 4 balldan oshsa ishemik insult xavfi ortadi, agar havo harorati yuqori bo’lib magnit bo’roni magnitudasi 5-6 balldan oshsa gemorragik insult bo’lish xavfi ortadi.
Библиографические ссылки
Андреев Р.Н. Анализ воздействия климатических и гелиогеофизических факторов на уровень функционального состояния человека в условиях Донбасса [Текст] / Р.Н.Андреев // Вестник гигиены и эпидемиологии, 2022; 26(2):228–232.
Долгушева Ю.А. Ретроспективный анализ структуры смертности от мозгового инсульта у жителей Ростова-на-Дону (с учетом фаз солнечного цикла) // Справочник врача общей практики, 2015;3:3–9.
Киличев И.А., Адамбаев З.И., Матёкубов М.О. Cезонность и метеопрофилактика инсультов в пустынно-степных зонах Узбекистана // Journal of nevrology and neurosurgery research, 2021;4:83-87.
Киличев И.А., Адамбаев З.И., Матёкубов М.О. Динамика некоторых эпидемиологических показателей инсульта в пустынно-степных зонах Узбекистана за период независимости Республики // Медицинские новости. Белорусия, 2022;1(328):76-78.
Киличев И.А., Матёкубов М.О. Возрастные и гендерные особенности мозгового инсульта в регионе приаралья // Бюллетень ассоциация врачей Узбекистана, 2021;2(103):67-69.
Киличев И.А., Матёкубов М.О. Ўзбекистоннинг қумли чўл ўлкаси-Хоразм вилоятида бош мия қон айланишининг ўткир бузилишларида ўлим сабаблари тахлили // Неврология,2021;3(87):12-14.
Киличев И.А., Матёкубов М.О. Ўзбекистоннинг қумли чўл ҳудудларида инсультларнинг мавсумийлиги // Journal of nevrology and neurosurgery research. 2021;1:16-20.
Киличев И.А., Матёкубов М.О. Хоразм вилоятида об ҳаво иқлим омилларининг бош мия инсультлари учрашига таъсири // Неврология. 2019; 4(80):175.
Матёкубов М.О. Ноқулай экологик шароитли оролбўйи худудида мия инсульти стуктураси ва хавф омиллари // Сборник материалов международной online научно-практической конференции «Актуальные проблемы охраны окружающей среды и здоровье населения в период пандемии коронавирусной инфекции (COVID-19)», Ташкент, 2020;59-62.
Матёкубов М.О., Киличев И.А. Ўзбекистоннинг қумли чўл ўлкаларида бош мия инсультлари структураси ва уларга об ҳаво иқлим омилларининг таьсири // Tibbiyotda yangi kun, 2019;3(27):166-168.
Михайлис А.А., Микуляк Н.И., Вершинина О.Д. Влияние вспышечной активности солнца и геомагнитных бурь на цикличность проявления церебральных и коронарных сосудистых катастроф // Известия высших учебных заведений. Поволжский регион. Медицинские науки, 2019; 2(50):152-163. – DOI 10.21685/2072-3032-2019-2-14.
Снакин В.В. Глобальные изменения климата: прогнозы и реальность //Жизнь Земли, 2019; 41(2):148–164.
Khaydarova Dildora Kadirovna, Samadov Alibek Uktamovich. Current issues in the development of neuroprotective therapy in ischemic stroke. Web of Scientist: International Scientific Research Journal 2021. P. 6-10
Erdmann W., Kmita H., Kosicki J.Z., Kaczmarek Ł. How the Geomagnetic Field Influences Life on Earth - An Integrated Approach to Geomagnetobiology. Orig Life Evol Biosph. 2021 Sep;51(3):231-257. doi: 10.1007/s11084-021-09612-5. Epub 2021 Aug 7. PMID: 34363564.
DT Khozhieva, SS Pulatov, DK Khaydarova. Vsyo o gemorragicheskom insul'te lits pozhilogo i starcheskogo vozrasta (sobstvennyye nablyudeniya)[All about hemorrhagic stroke in elderly and senile (own observations)]. Nauka molodykh 2015. Т-3. С.87-96
Khudaybergenov N.Y., Kilichev I.A., Adambaev Z.I. Influence of geomagnetic activity on the development of brain strokes // O‘zbekiston harbiy tibbiyoti, 2024; 3:346-348.
Kilichev I.A., Adambaev Z.I., Matyokubov M.O., Khudayberganov N.Yu., Niyazmetov M. R. Register of stroke in desert-steppe zones of Uzbekistan // American Journal of Medicine and Medical Sciences. USA, 2022;12(4):412-417.
Mayrovitz H.N. Linkages Between Geomagnetic Activity and Blood Pressure. Cureus. 2023 Sep 20;15(9):e45637. doi: 10.7759/cureus.45637. PMID: 37868483; PMCID: PMC10589055.
Qilichev I.A., Matyokubov M.O., Xudayberganov N.Yu., Adambaev Z.I. Brain strokes in ecologically unfavorable areas of the Аral sea region // Евразийский вестник педиатрии, 2020;1(4):71-76.
Sarimov R.M., Serov D.A., Gudkov S.V. Biological Effects of Magnetic Storms and ELF Magnetic Fields. Biology (Basel). 2023 Dec 8;12(12):1506. doi: 10.3390/biology12121506. PMID: 38132332; PMCID: PMC10740910.
Zenchenko T.A., Breus T.K. The possible effect of space weather factors on various physiological systems of the human organism. Atmosphere. 2021;12:1–26.
Zilli Vieira C.L., Alvares D., Blomberg A., Schwartz J., Coull B., Huang S., Koutrakis P. Geomagnetic disturbances driven by solar activity enhance total and cardiovascular mortality risk in 263 U.S. cities. Environ Health. 2019 Sep 11;18(1):83. doi: 10.1186/s12940-019-0516-0. PMID: 31511079; PMCID: PMC6739933.