SURUNKALI NEVROPATIK OG‘RIQ SINDROMI SHAKLLANISHIDAGI MOLEKULYAR-NEYROFIZIOLOGIK O‘ZARO TA’SIRLAR: KLINIK VA DIAGNOSTIK YONDASHUVLAR (ADABIYOTLAR TAHLILI)
##article.subject##:
nevropatik og‘riq, surunkali og‘riq, biomarkerlar, sitokinlar, neyrofiziologiya, chaqirilgan potensiallar, neyroyallig‘lanish, miqdoriy sezgi testlash##article.abstract##
Surunkali nevropatik og‘riq sindromi zamonaviy tibbiyotning eng murakkab va ijtimoiy ahamiyatga ega muammolaridan biri hisoblanadi. U rivojlangan mamlakatlar katta yoshli aholisining 6,9% dan 10% gacha qismini qamrab oladi. Nevropatik og‘riqning patofiziologiyasi periferik va markaziy sezgirlik, neyroimmun o‘zaro ta’sirlar, shuningdek, pastga yo‘nalgan modullovchi tizimlarning buzilishini o‘z ichiga olgan murakkab ko‘p bosqichli jarayonlar bilan tavsiflanadi.
Библиографические ссылки
Baron, R., Binder, A., Wasner, G. Neuropathic pain: diagnosis, pathophysiological mechanisms, and treatment // The Lancet Neurology. – 2010. – Vol. 9, № 8. – P. 807-819. DOI: 10.1016/S1474-4422(10)70143-5
Bouhassira, D., Lantéri-Minet, M., Attal, N., et al. Prevalence of chronic pain with neuropathic characteristics in the general population // Pain. – 2008. – Vol. 136, № 3. – P. 380-387. DOI: 10.1016/j.pain.2007.08.013
Finnerup, N.B., Kuner, R., Jensen, T.S. Neuropathic pain: from mechanisms to treatment // Physiological Reviews. – 2021. – Vol. 101, № 1. – P. 259-301. DOI: 10.1152/physrev.00045.2019
Grace, P.M., Hutchinson, M.R., Maier, S.F., Watkins, L.R. Pathological pain and the neuroimmune interface // Nature Reviews Immunology. – 2014. – Vol. 14, № 4. – P. 217-231. DOI: 10.1038/nri3621
Jensen, T.S., Baron, R., Haanpää, M., et al. A new definition of neuropathic pain // Pain. – 2011. – Vol. 152, № 10. – P. 2204-2205. DOI: 10.1016/j.pain.2011.06.017
Costigan, M., Scholz, J., Woolf, C.J. Neuropathic pain: a maladaptive response of the nervous system to damage // Annual Review of Neuroscience. – 2009. – Vol. 32. – P. 1-32. DOI: 10.1146/annurev.neuro.051508.135531
Latremoliere, A., Woolf, C.J. Central sensitization: a generator of pain hypersensitivity by central neural plasticity // Journal of Pain. – 2009. – Vol. 10, № 9. – P. 895-926. DOI: 10.1016/j.jpain.2009.06.012
Backonja, M.M., Attal, N., Baron, R., et al. Value of quantitative sensory testing in neurological and pain disorders: NeuPSIG consensus // Pain. – 2013. – Vol. 154, № 9. – P. 1807-1819. DOI: 10.1016/j.pain.2013.05.047
Old, E.A., Malcangio, M. Chemokine mediated neuron-glia communication and aberrant signalling in neuropathic pain // Current Opinion in Pharmacology. – 2012. – Vol. 12, № 1. – P. 67-73. DOI: 10.1016/j.coph.2011.10.015
McMahon, S.B., Koltzenburg, M., Tracey, I., Turk, D.C. Wall & Melzack's Textbook of Pain. 6th ed. – Philadelphia: Elsevier Saunders, 2013. – 1128 p.
Meacham, K., Shepherd, A., Mohapatra, D.P., Haroutounian, S. Neuropathic pain: central vs. peripheral mechanisms // Current Pain and Headache Reports. – 2017. – Vol. 21, № 6. – P. 28. DOI: 10.1007/s11916-017-0629-5
Яхно, Н.Н., Кукушкин, М.Л., Данилов, А.Б., et al. Рекомендации по диагностике и лечению невропатической боли // Неврологический журнал. – 2018. – Т. 23, № 2. – С. 89-102. DOI: 10.18821/1560-9545-2018-23-2-89-102
Scholz, J., Finnerup, N.B., Attal, N., et al. The IASP classification of chronic pain for ICD-11: chronic neuropathic pain // Pain. – 2019. – Vol. 160, № 1. – P. 53-59. DOI: 10.1097/j.pain.0000000000001365
Treede, R.D., Jensen, T.S., Campbell, J.N., et al. Neuropathic pain: redefinition and a grading system for clinical and research purposes // Neurology. – 2008. – Vol. 70, № 18. – P. 1630-1635. DOI: 10.1212/01.wnl.0000282763.29778.59
Woolf, C.J., Mannion, R.J. Neuropathic pain: aetiology, symptoms, mechanisms, and management // The Lancet. – 1999. – Vol. 353, № 9168. – P. 1959-1964.
Ziegler, D., Pritchett, Y.L., Wang, F., et al. Impact of disease characteristics on the efficacy of duloxetine in diabetic peripheral neuropathic pain // Diabetes Care. – 2007. – Vol. 30, № 3. – P. 664-669. DOI: 10.2337/dc06-2009
Вклад авторов
Хайдарова Дилдора Кодировна внес основной вклад в разработку концепции исследования, сбор и анализ клинических данных, статистическую обработку результатов и подготовку рукописи. Сафарова Махлиё Шавкат кизи участвовала в планировании исследования, интерпретации результатов, критическом анализе и редактировании текста статьи. Оба автора принимали активное участие в обследовании и лечении пациентов, согласились принять ответственность за все аспекты работы и одобрили окончательную версию публикации.
Mualliflar hissasi
Хaydarova Dildora Qodirovna tadqiqot konsepsiyasini ishlab chiqish, klinik ma'lumotlarni yig'ish va tahlil qilish, natijalarni statistik qayta ishlash va qo'lyozmani tayyorlashda asosiy hissa qo'shdi. Safarova Maxliyo Shavkat qizi tadqiqotni rejalashtirish, natijalarni talqin qilish, tanqidiy tahlil va maqola matnini tahrirlashda ishtirok etdi. Ikkala muallif ham bemorlarni tekshirish va davolashda faol qatnashdi, ishning barcha jihatlari uchun javobgarlikni o'z zimmasiga olishga rozi bo'ldi va nashrning yakuniy nusxasini ma'qulladi.
AUTHORS CONTRIBUTIONS
Khaidarova Dildora Kodirovna made the primary contribution to the development of the research concept, collection and analysis of clinical data, statistical processing of results, and manuscript preparation. Safarova Maxliyo Shavkat qizi participated in research planning, results interpretation, critical analysis, and text editing of the article. Both authors actively participated in patient examination and treatment, agreed to take responsibility for all aspects of the work, and approved the final version of the publication.