КОВИДДАН КЕЙИНГИ АСТЕНИЯ ВА СУРУНКАЛИ ЧАРЧАШ СИНДРОМИ - БУ БИТТА ҲОЛАТМИ?

##article.authors##

  • Адамбаев Зуфар Ибрагимович
  • Киличев Ибадулла Абдуллаевич
  • Худойберганов Нурмамат Юсупович
  • Нуржонов Абдулла Бахтиёрович
  • Ходжанова Туйгуной Рахмонбердиевна

##article.subject##:

ковиддан кейинги синдром, «узоқ ковид», неврологик кўринишлар, ковиддан кейинги ҳолсизлик, сурункали чарчаш синдроми, когнитив бузилишлар

##article.abstract##

              Мақолада ковиддан кейинги синдром ва унинг неврологик кўринишлари туғрисидаги илмий адабиётлар тахлили келтрилган. Ковиднан кейинги синдром кечишига қараб нимўткир (4-12 хафта) ва сурункали (12 хафтадан 6 ойгача) босқичларга бўлинади. Бундан ташқари, 6 ойдан ортиқ давом этувчи, ковиддан кейинги астения ёки сурункали чарчаш синдроми алоҳида ажратилмоқда. Ковиддан кейинги астенияда (ёки сурункали чарчаш синдромида) неврологик белгилар структурасида тез чарчаш, хотира сусайиши, кўп терлаш, уйқу бузилиши, бош оғрик, ховотирлик ва депрессия каби ҳолатлар кўп учрайди.

Библиографические ссылки

ВОЗ ввела срочные изменения в МКБ-10 по COVID-19 https://medvestnik.ru/content/news/VOZ-vvela-srochnye-izmeneniya-v-MKB-10-po-COVID-19.html.

Лебедев М.А. Палатов С.Ю. Ковров Г.В. и др. Астения - симптом, синдром, болезнь. Эффективная фармакотерапия. 2014; 1: 30–8.

Муркамилов И.Т., Айтбаев К.А., Муркамилова Ж.А. Коронавирусная болезнь-2019 (COVID-19): течение и отдаленные последствия. Бюллетень науки и практики. 2021; 7(9):271-291.

Официальная обновляемая русскоязычная онлайн-версия МКБ-10.

Состояние после COVID-19 (U09) [https://mkb-10.com]. Международная классификация болезней 10-го пересмотра (МКБ-10); версия 2019 [обновлено в декабре 2020]. Доступно: https://mkb-10.com/index.php?pid=23014

Davis, H.E., Assaf, G.S., McCorkell, L., Wei, H., Low, R.J., et al. (2020) *PRE PRINT* Characterizing Long COVID in an International Cohort: 7 Months of Symptoms and Their Impact. medRxiv. https://www.medrxiv.org/content/10.1101/ 2020.12.24.20 248802v2.full

Elaine Maxwell, Content Lead, NIHR CED, with Ruth Poole, Living with Covid19 – Second review Published on 16 March 2021 doi: 10.3310/ themedreview_45225,

Huang, C., Huang, L., Wang, Y., Li, X., Ren, L., et al. (2021) 6-month consequences of COVID-19 in patients discharged from hospital: a cohort study. The Lancet.

Hui DS, Wong KT, Antonio GE, et al. Long-term sequelae of SARS: physical, neuropsychiatric, and quality-of-life assessment. Hong Kong Med J. 2009; 15 (Suppl. 8): 21–3. Available at: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/ 20393208/ Accessed: 11.05.2020.

Lam MH-B, Wing Y-K, Yu MW-M, et al. Mental morbidities and chronic fatigue in severe acute respiratory syndrome survivors: long-term follow-up. Arch Intern Med. 2009; 169: 2142–7. DOI: 10.1001/archinternmed.2009.384.

Larsen N.W., Stiles L.E., Miglis M.G. Preparing for the long-haul: Autonomic complications of COVID-19. Auton Neurosci. 2021;235:102841. DOI: 10.1016/j.autneu.2021.102841.

Logue, J.K., Franko, N.M., McCulloch, D.J., McDonald, D., Magedson, A., et al. (2021) Sequelae in adults at 6 months after COVID-19 infection. JAMA Network Open 4(2), pp.e210830-e210830.

Lopez-Leon S., Wegman-Ostrosky T., Perelman C. et al. More than 50 long-term effects of COVID-19: a systematic review and meta-analysis. Sci Rep. 2021;11(1):16144. DOI: 10.1038/s41598-021-95565-8.

Moldofsky H., Patcai J. Chronic widespread musculoskeletal pain, fatigue, depression and disordered sleep in chronic post-SARS syndrome; a case-controlled study. BMC Neurol. 2011;11:37. DOI: 10.1186/1471-2377-11-37.

Munblit, D., Bobkova, P., Spiridonova, E., Shikhaleva, A., Gamirova, A., et al. (2021) *PRE PRINT* Risk factors for long-term consequences of COVID-19 in hospitalised adults in Moscow using the ISARIC Global follow-up protocol: StopCOVID cohort study. medRxiv.

Paul B.D., Lemle M.D., Komaroff A.L. Redox imbalance links COVID-19 and myalgic encephalomyelitis/chronic fatigue syndrome // Proceedings of the National Academy of Sciences, 2021; 118(34):1-10.

Pavli A, Theodoridou M, Maltezou HC. Post-COVID Syndrome: Incidence, Clinical Spectrum, and Challenges for Primary Healthcare Professionals. Archives of Medical Research. 2021; 52(6). doi:10.1016/j.arcmed.2021.03.010.

Rudroff T., Fietsam A.C., Deters J.R. et al. Post-COVID-19 Fatigue: Potential Contributing Factors. Brain Sci. 2020;10(12):1012. DOI: 10.3390/brainsci10121012.

Salmon-Ceron, D., Slama, D., De Broucker, T., Karmochkine, M., Pavie, J., et al. (2020) Clinical, virological and imaging profile in patients with prolonged forms of COVID-19: A cross-sectional study. The Journal of infection.

Soriano JB, Diaz J v, Marshall J, Murthy S, Relan P. A Clinical Case Definition of Post COVID-19 Condition by a Delphi Consensus, 6 October 2021. (2021). WHO/2019-nCoV/Post_COVID-19_condition/Clinical_case_definition/ 2021.1.

Sykes D.L., Holdsworth L., Jawad N. et al. Post-COVID-19 symptom burden: what is long-COVID and how should we manage it? Lung, 2021; 199(2): 113-19.

Khaydarova D.K., Khodjieva D.T., Khaydarov N.K. Magnetic Resonance Imaging of Cerebral Hemorrhagic Stroke. International Journal of Psychosocial Rehabilitation, Vol. 24, 2020. 434-438

Khodjieva D.T., Khaydarov N.K., Kazakov B.Sh., Khaydarova D.K. Clinical and neurological factors in the formation of an individual predisposition to COVID-associated ischemic stroke. European Journal of Molecular & Clinical Medicine - 2020.

Khaydarova D.K., Samadov A.U. Current issues in the development of neuroprotective therapy in ischemic stroke. Web of Scientist: International Scientific Research Journal 2021, 6-10.

Хайдарова Д.К., Насриддинова Ш.И., Ихтиярова Г.А. Психологическое влияние карантинных мер covid-19 на матерей в послеродовом периоде. Журнал неврологии и нейрохирургических исследований №2.2021. 25-28 бет.

Ходжиева Д.Т., Бобокулов Г.Д., Хайдарова Д.К. Инсульт турли шаклларида қиёсий ташхислаш мезонлари. Журнал неврологии и нейрохирургических исследований №2.2021. 31-34 бет.

Khodjieva D.T., Safarov K.K. A Study of Neuropsychological Symptomatology and Its Clinical Features in Patients with COVID-19. American Journal of Medicine and Medical Sciences 2021, 11(2): 126-129

Рахимбаева Гульнора Саттаровна, Шодиев Улуғбек Дониёр ўғли. Постковид цeрeбро-астeник синдром: диагностик йондашувларни оптималлаштириш, долзарб жихатлари // Журнал неврологии и нейрохирургических исследований №2.2021. 6-10 бет.

Туйчиев Л.Н., Рахимбаева Г.С., Газиева Ш.Р., Атаниязов М.К. Новая коронавирусная ин¬фекция и постковидные неврологиче¬ские последствия заболевания // Вестник ТМА № 2, 2021. 45-50 стр.

Атаниязов Махсуджан Камаладдинович, Рахимбаева Гульнора Саттаровна, Газиева Шохида Рустамовна. Характерные особенности инсульта при covid-19 // Журнал неврологии и нейрохирургических исследований №2.2021.14-17 стр.

Tansey C.M., Louie M., Loeb M. et al. One-year outcomes and health care utilization in survivors of severe acute respiratory syndrome. Arch. Int. Med. 2007;167(12):1312–1320. DOI: 10.1001/archinte.167.12.1312.

Wildwing, T. and Holt, N. (2021) The neurological symptoms of COVID-19: a systematic overview of systematic reviews, comparison with other neurological conditions and implications for healthcare services. Therapeutic Advances in Chronic Disease, 12, p.2040622320976979.

Загрузки

##submissions.published##

2022-06-29