UMURTQA POG‘ONASINING DEGENERATIV KASALLIKLARINI DAVOLASH USULLARINING EVOLYUTSIYASI: ADABIYOTLAR SHARHI
##article.subject##:
umurtqa pog‘onasining degenerativ kasalliklari, disk churrasi, dekompressiya, mikrodiskektomiya, endoskopik diskektomiya, minimal invaziv jarrohlik, spondilodez, sagittal balans, navigatsiya, neyromonitoring##article.abstract##
Umurtqa pog‘onasining degenerativ kasalliklari (UPDK) ko‘p yillar davomida surunkali og‘riq sindromi, mehnatga layoqatsizlikning vaqtincha yo‘qolishi hamda mehnat yoshidagi aholida barqaror nogironlikning yetakchi sabablaridan biri bo‘lib qolmoqda. Ushbu adabiyotlar sharhida UPDKni davolash yondashuvlarining evolyutsiyasi bosqichma-bosqich yoritiladi: konservativ davolashning ustuvorligi (immobilizatsiya, traktsiya, ortozlash, simptomatik dori terapiyasi)dan boshlab, keyinchalik neyrodekompressiya va biomekanik barqarorlashtirish tamoyillariga tayangan jarrohlik konsepsiyasining shakllanishigacha. Laminektomiya va ochiq diskektomiya amaliyotga joriy etilishining tarixiy asoslari, ularning yuqori invazivligi va operatsiyadan keyingi beqarorlik xavfi bilan bog‘liq cheklovlari ko‘rsatib beriladi. Mikrodiskektomiya yumshoq to‘qimalarga shikast yetkazishni kamaytirgan holda yuqori klinik samaradorlikni ta’minlagan muhim bosqich sifatida baholanadi. Minimal invaziv va endoskopik texnologiyalar rivoji, tubulyar retraktorlar, perkutan yondashuvlar hamda transfaminal/interlaminar endoskopik usullar qo‘llanishi qon yo‘qotishning kamayishi, operatsiyadan keyingi og‘riqning yengillashishi va reabilitatsiyaning tezlashishi bilan bog‘liqligi ta’kidlanadi. Zamonaviy shaxsiylashtirilgan davolash tendensiyalari doirasida sagittal balansni baholash, navigatsiya, neyromonitoring, 3D-rejalashtirish hamda harakatchanlikni saqlovchi konsepsiyalar (motion-preservation surgery) va bemorlarni qat’iy tanlash sharti bilan disk artroplastikasi muhokama qilinadi. Adabiyotlar tahlili klinik ustuvorliklar yumshoq to‘qima shikastini minimallashtiruvchi va erta funksional tiklanishni ta’minlovchi texnologiyalar tomon siljiyotganini ko‘rsatadi.
Библиографические ссылки
Yarikov, A. V., Pavlinov, S. E., Meredzhi, A. M., Kotelnikov, A. O., Smirnov, I. I., Sosnin, A. G., … Leonov, V. A. (2020). The history of the surgical treatment of degenerative-dystrophic diseases of the lumbar spine. Moscow Surgical Journal, 3(73), 121–
https://doi.org/10.17238/issn2072-3180.2020.3.121-136
Caspar, W. (1977). A new surgical procedure for lumbar disc herniation causing less tissue damage through a microsurgical approach. Advances in Neurosurgery, 4, 74–80.
Denis, F. (1983). The three column spine and its significance in the classification of acute thoracolumbar spinal injuries. Spine, 8(8), 817–831.
Рамих, Э. А. (2004). Эволюция хирургии повреждений позвоночника в комплексе восстановительного лечения. Хирургия позвоночника, 1, 85–92.
Schick, U., Döhnert, J., Richter, A., König, A., & Vitzthum, H. E. (2002). Microendoscopic lumbar discectomy versus open surgery: An intraoperative EMG study. European Spine Journal, 11(1), 20–26.
Цивьян, Я. Л. (1966). Хирургия позвоночника. Новосибирск: НИИТО.
Harms, J., & Jeszenszky, D. (1998). The unilateral transforaminal approach for posterior lumbar interbody fusion. Orthopaedics and Traumatology, 6, 88–99.
Hilibrand, A. S., & Robbins, M. (2004). Adjacent segment degeneration and adjacent segment disease: The consequences of spinal fusion? Spine Journal, 4(6), 190S–194S.
Mixter, W. J., & Barr, J. S. (1934). Rupture of the intervertebral disc with involvement of the spinal canal. New England Journal of Medicine, 211, 210–215.
Yeung, A. T. (2002). Minimally invasive disc surgery with the Yeung endoscopic spine system (YESS). Surgical Technology International, 10, 267–277.
Adams, M. A., & Roughley, P. J. (2006). What is intervertebral disc degeneration, and what causes it? Spine, 31(18), 2151– 2161.
Bogduk, N. (2005). Clinical anatomy of the lumbar spine and sacrum (4th ed.). Elsevier Churchill Livingstone.
Schizas, C., Theumann, N., Burn, A., Tansey, R., Wardlaw, D., Smith, F. W., & Kulik, G. (2010). Qualitative grading of severity of lumbar spinal stenosis based on the morphology of the dural sac on magnetic resonance images. Spine, 35(21), 1919– 1924.
Urban, J. P. G., & Roberts, S. (2003). Degeneration of the intervertebral disc. Arthritis Research & Therapy, 5(3), 120–130.
Kirkaldy-Willis, W. H., & Bernard, T. N. (1999). Managing low back pain (4th ed.). Churchill Livingstone.
Абдуллаев, А. А., & Нурматов, Ш. Х. (2018). Физиотерапевтические подходы в лечении дегенеративных заболеваний позвоночника. Тиббиёт хабарномаси, 2, 45–49.
Каримов, Ф. М., & Юлдашев, Б. С. (2017). Социально-экономические аспекты хронической боли в поясничном отделе позвоночника. Медицинский журнал Узбекистана, 4, 33–38.
Каримов, Ф. М., & Абдуллаев, А. А. (2019). Клинико-социальные аспекты хирургического лечения дегенеративных заболеваний позвоночника. Медицинский журнал Узбекистана, 3, 41–46.
Schwab, F., Lafage, V., Patel, A., & Farcy, J. P. (2009). Sagittal plane considerations and the pelvis in the adult patient. Spine, 34(17), 1828–1833.
Абдуллаев, А. А., & Каримов, Ф. М. (2019). Персонализированный подход в хирургии дегенеративных заболеваний позвоночника. Медицинский журнал Узбекистана, 4, 37–43.