ҚОРАҚОЛПОҒИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНИНГ ЭКОЛОГИК НОҚУЛАЙ ХУДУДЛАРИДА БОШ МИЯ ИНСУЛЬТИНИНГ ЭТИОЛОГИК САБАБЛАРИ ВА ХАВФ ОМИЛЛАРИ ТАҲЛИЛИ

##article.authors##

  • Тлеубергенова Азима Балтабаевна
  • Раманова Юлдузхан Бисенбаевна
  • Матмуродов Рустамбек Жуманазарович
  • Жуманазарова Шахзода Рустамбековна

##article.subject##:

экология, инсульт, этиология, хавф омиллар

##article.abstract##

Ҳозирги завмон неврологиянинг энг долзарб муаммоларидан бири бу – бош мия қон айланиши бузилиш касалликларидир. Бу бош мия инсультидан ўлим ва ногиронлик кўрсаткичларининг юқорилиги билан боғлиқдир. Тадқиқотнинг мақсади Қорақолпоғистон республикасининг экологик ноқулай бўлган турли худудларида инсультнинг тарқалиши, этиологик сабаблари ва хавф омилларини ўрганишдан иборат. Тадқиқот материали ва усуллари. Бош мия инсультининг Оролбўйи минтақаси Қорақолпоғистон республикасида тарқалиши, инсультга олиб келувчи касалликлар, хавф омиллари, клиник кечиш хусусиятлари, яқин келажакдаги прогнози ва профлиактика чора-тадбирларини аниқлаш мақсадида Қорақолпоғистон республикасининг Кегейли, Амударё, Муйноқ туманлари ва Нукус шаҳри бўйича 2021-2023 йилларда “Мия инсультлари регистри” ўтказилди. Олинган натижалар. Тадқиқотни олиб боришда экологик ноқулай шароит бўлган ва иқлим шароити турлича бўлган туманлар, шунингдек республика пойтахти Нукус шаҳри солиштирилди. Нукус шаҳрида 3 йил давомида 985 нафар бемор касалланган бўлса, мос равишда Кегейли туманида жами 166 нафар, Амударё туманида жами 113 нафар, Муйноқ туманида жами 65 нафар бемор рўйҳатга олинди.Туманлар кесимида иенсультнинг этиологик сабалари ва хавф омиллари чуқур таҳлил қилинди. Хулоса. Қорақолпоғистон республикасининг экологик ноқулай худудларида инсультга олиб келувчи этиологик сабаблар ва хавф омилларининг таҳлилига кўра ишемик инсультда ҳам геморрагик инсультда ҳам асосий хавф омили артериал гипертензия ва наслий мойллик юқори эканлиги аниқланди.

Библиографические ссылки

Alimov B. A. Toshkent shaxri va Toshkent viloyatida COVID-19 pandemiyasidan keyin insult asosiy xavf omillarini insult registri asosida taxlili.// Educational Research in Universal Sciences. -2023,- 2(2), - S. 26-32.

Азизова Р.Б., Хикматуллаев Б.Х. Восстановление неврологического статуса в острейшеми остром периоде после перенесенного инсульта у больных с СД 2 типа // Неврология 4 (76), 2018. с.66.

Асадуллаев М.М.; Гафуров Б.Г, М: Цереброваскулярные заболевания //Журн. « Неврология»2002.

Гафуров Б. Г., Рахманова Ш. П. Некоторые клинико-патогенетические характеристики первого и повторного мозговых инсультов //Международный неврологический журнал. – 2011. – №. 1. – С. 45-48.

Киличев И.А. Мозговые инсулты в экологически неблагоприятных зонах Приаралья // Неврология 4(76), 2018. с.70.

Киличев И.А., Ходжанова Т.Р. Метеотропные реакции у болных с мозговыми инсультами // Неврология 4(76), 2018. с.71.

Kilichev I.A., Xudaybergenov N.Yu. Miya insultlari o‘tkir davrida o‘lim оqibatlarining tavsifi// Nevrologiya 4(76), 2018. с.71.

Кудряшов А.А. Анализ эпидемиологических показателей и факторов риска мозговых инсультов в популяции г.Тюмень (по данным регистра мозгового инсултьа), Автореферат, Пермь 2008.

Маджидова , Ё., Абдуллаев, З., Шохюсупов, Ш., Юнусов, О., Алимов,Б., Хайдаров, О. (2023). Клинико- эпидемиологическая характеристика инсульта в Узбекистане в период пандемии COVID-19по данным регистра инсулта. Неврология, 1(2), 5–7.

Маджидова Ё.Н., Йулчиев Э. У., Азимова Н.М., Наркулов Б. Повторные ишемические инсульты у больных, перенесших коронавирусную болезнь. // Научно-практический журнал Неврология. – Т., –2021. –№4(88). – Б. 61-62. (14.00.00; №4)

Путилина МВ. Факторы риска, особенности клинического исследования и подходы к терапии у пaтциентов пожилого возраста с церебральным инсультом. Журнал неврологии и психиатрии им. С.С. Корсакова. 2011;111(5):90-95.

Саломова Н.К. Особенности течения и клинико-патогенетическая характеристика первичных и повторных инсультов.

Central Asian Journal of Medicaland Natural Science, -2020, 249-253.

Яшникова, М. В. Характеристика группы болных инсультом, подвергавшихся сочетанному воздействию шума и вибрaция / М. В. Яшникова, Е. Л. Потеряева, Б. М. Доронин // Цереброваскулярная патология и инсулт : материалы 3-го Российского международного конгресса // Журнал неврологии и психиатрии им. С. С. Корсакова. – 2014. – № 8. – С. 411–412.

Akpanova D.M., Berkinbaev S.F., Musagalieva A.T. et al. Features of the clinical and demographic characteristics of patients with strokes and concomitant atrial fibrillation / Cardiology. 2018; 58 (S9): 48-57.

Hebert D., Lindsay M.P., McIntyre A., Kirton A. et al. Canadian stroke best practice recommendations: stroke rehabilitation practice guidelines, update 2015. Int. J. Stroke. 2016, 11, p. 459‒84.

Ryu W. S. et al. White matter hyperintensity load on stroke recurrence and mortality at 1 year after ischemic stroke //Neurology. – 2019. – Т. 93. – №. 6. – С. e578-e589.

Madjidova Ya.N., Yulchiev E.U. Neurological features of ischemic strokes after coronavirus infection.// «Science and innovation» international scientific journal, – 2024. – Vol.3. – Issue 5. – Р. 369-373.

Shulman J. G., Cervantes-Arslanian A. M. Infectious Etiologies of Stroke. Semin. Neurol. 2019;39(4):482-494.

Wang Y. et al. Association of hypertension with stroke recurrence depends on ischemic stroke subtype //Stroke. – 2013. – Т.

– №. 5. – С. 1232-1237.

Zhang L. et al. Risk Factors of Recurrent Ischemic Events after Acute Noncardiogenic Ischemic Stroke//Current Pharmaceutical Design, Volume 25, Number 45, 2019, pp. 4827-4834(8).

Загрузки

##submissions.published##

2025-11-19