ЎЗЛАШТИРМА НУТҚНИНГ МОРФОЛОГИК ТУРИ ВА УНИНГ ҚИЁСИЙ ТАҲЛИЛИ (ўзбек ва немис тиллари мисолида)

##article.abstract##

АННОТАЦИЯ

Ўзбек адабий тилида ўзлаштирмаликнинг синтактик тури билан бирга феъл ўзаги+ -(и)бди, -ади (-йди), -ган, -ган экан, -(а)р экан, -(а)р эмиш, -син экан, -син эмиш ва бошқа шу каби воситалар орқали ифодаланадиган морфологик тури ҳам мавжуд. Ўзлаштирмаликни ифодаловчи морфологик воситаларни бетараф, қулай, ойдинлаштирувчи ва таъкидловчи матнда таҳлил қилиш орқали бу воситаларда эшитилганлик маъноси бир хил эмаслиги аниқланди. Мақолада ўзбек ва немис тилларида ўзлаштирмаликни ифодаловчи морфологик воситаларнинг ўзлаштирмаликни билдирувчи синтактик воситалар билан ўзганинг нутқини ўзлаштириб баён этиши жиҳатидан ўхшашлиги, морфологик воситаларнинг синтактик воситалардан хабар манбаининг кўрсатилмаслиги ва нутқ феълларининг қўлланмаслиги билан фарқланиши бадиий асардан олинган мисолларнинг қиёсий таҳлили асосида кўрсатилган. Таҳлил учун мисоллар А.Қаҳҳорнинг Синчалак асаридан олинди.

Калит сўзлар: ўзга нутқ, кўчирма нутқ, ўзлаштирма нутқ, матн, микроматн, муаллиф нутқи, хабар манбаи, эшитилганлик семаси, синтактик восита, морфологик восита, нутқ феъли, тил қурилиши, тежамкорлик.