МЕСТО И РОЛЬ КОМИТЕТ ЖЕНЩИН УЗБЕКИСТАНА В ПОВЫШЕНИИ СОЦИАЛЬНОЙ АКТИВНОСТИ ЖЕНЩИН (1991-2020 гг.)
Ключевые слова:
Узбекистан, государство, общество, гендерное равенство, реформы, демократия, гражданство, правовая базаАннотация
Данная статья основана на том, что за годы независимости в Узбекистане все меры, реализуемые государством и обществом в целях обеспечения гендерного равенства, стали неотъемлемой частью и одним из приоритетов реформ в политической и социальной сфере. В этом процессе изучалась деятельность Комитета женщин Узбекистана (1991-2020 годы) занимающихся женскими проблемами. Также анализируется, что принятие новых законов, обеспечивающих права и свободы женщин, и их реализация проявляются в реформах и изменениях в политической, экономической и социальной сферах.
Библиографические ссылки
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 78-sessiyasidagi nutqidan.
Mustaqil O‘zbekiston Respublikasining 1992 yil 8 dekabr va uning yangi tahrirdagi Konstitusiya esa 2023 yil 30 aprel kuni o‘tkazilgan O‘zbekiston Respublikasi referendumida umumxalq ovoz berish orqali qabul qilingan.
O‘MA. M-37 fond, 1-ro‘yxat, 2565-ish, 90-varaq.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasining davlat va ijtimoiy qurilishida xotin-qizlarning rolini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 1995 yil 2 martdagi № PF-1084 Farmoni// https://lex.uz/ru/docs/181343?otherlang=1; 1998 yil qabul qilingan “O‘zbekiston Respublikasida xotin-qizlar ahvolini yaxshilash bo‘yicha milliy harakat dasturi”, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Xotin-qizlarning ijtimoiy muhofazasini kuchaytirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi 1999 yil 17 martdagi № PF-2246 Farmoni// https://lex.uz/docs/212762?twolang=true; O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “O‘ta zararli va o‘ta og‘ir mehnat sharoitlarida ishlayotgan ayollarning daromadiga imtiyozli soliq solish to‘g‘risida”gi 1999 yil 17 martdagi № 117 sonli Qarori// https://www.lex.uz/ru/docs/279136?twolang=true; O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining “Xotin-qizlarga qo‘shimcha imtiyozlar to‘g‘risida”gi 1999 yil 14 apreldagi №760-1 sonli Qonuni// https://lex.uz/docs/10550; 2004 yil 25 maydagi “O‘zbekiston Xotin-qizlar qo‘mitasi faoliyatini qo‘llab-quvvatlash borasidagi qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PF-3434 sonli Farmon//https://lex.uz/ru/docs/214651; 2004 yil 29 iyundagi Vazirlar Mahkamasining “O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2004 yil 25 maydagi “O‘zbekiston Xotin-qizlar qo‘mitasi faoliyatini qo‘llab-quvvatlash borasidagi qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida” PF-3434-sonli Farmoni ijrosini ta’minlash chora-tadbirlari dasturi to‘g‘risida”gi 299-son qarori//https://lex.uz/ru/docs/337355
O‘MA. M-69 fond, 1-ro‘yxat, 88-ish, 53- varaq.
1998 - “Oila yili”dagi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1998 yil 27 yanvardagi “Oila manfaatlarini ta’minlash borasida 1998 yilda amalga oshiriladigan tadbirlar davlat dasturi to‘g‘risida”gi 45-sonli qarori// https://lex.uz/docs/692590; 1999 -“Ayollar yili”dagi O‘zRVMning 1999 yil 18 fevraldagi “Xotin-qizlarning oiladagi, davlat va jamiyat qurilishidagi rolini kuchaytirish, ularning huquqiy, ijtimoiy, iqtisodiy va ma’naviy manfaatlarini himoya qilish tizimini takomillashtirish bo‘yicha 1999 yilga mo‘ljallangan tadbirlarning davlat dasturi to‘g‘risida”gi 73-sonli qarori//https://lex.uz/docs/2291986; O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 1999 yil 10 iyundagi “Zulfiya” nomidagi Davlat mukofotini ta’sis etish bo‘yicha takliflarni qo‘llab-quvvatlash to‘g‘risida” 2326-sonli Farmoni// https://lex.uz/docs/213812; 2000 - “Sog‘lom avlod yili” Davlat dasturi to‘g‘risidagi 2000 yil 15 fevraldagi O‘zRVMning 46-son qarori//https://lex.uz/acts/261518; 2001 - “Onalar va bolalar yili” munosabati bilan qabul qilingan 2001 yil 5 fevraldagi O‘zRVMning 68-son qarori//https://lex.uz/acts/388442; 2012-“Mustahkam oila”dagi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining davlat dasturi to‘g‘risidagi 2012 yil 27 fevraldagi PQ-1717-son qarori// https://www.lex.uz/acts/1967131; 2014 - “Sog‘lom bola”da O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 19 fevraldagi PQ-2133-son qarori//https://www.lex.uz/docs/2347400; 2016 - “Sog‘lom ona va bola yili” deb e’lon qilinishi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori, 09.02.2016 yildagi PQ-2487-son; O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2002 yil 25 yanvardagi “Ayollar va o‘sib kelayotgan avlod sog‘ligini mustahkamlashga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi 32-son Qarori shular jumlasidandir.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Xotin-qizlarning ijtimoiy muhofazasini kuchaytirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi 1999 yil 17 martdagi № PF-2246 Farmoni// https://lex.uz/docs/212762?twolang=true; O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “O‘ta zararli va o‘ta og‘ir mehnat sharoitlarida ishlayotgan ayollarning daromadiga imtiyozli soliq solish to‘g‘risida”gi 1999 yil 17 martdagi № 117 sonli Qarori// https://www.lex.uz/ru/docs/279136?twolang=true; O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining “Xotin-qizlarga qo‘shimcha imtiyozlar to‘g‘risida”gi 1999 yil 14 apreldagi №760-1 sonli Qonuni// https://lex.uz/docs/10550
“Ўзбекистонда хотин-қизларнинг аҳволи” ҳақидаги маъруза. БМТРД (Бирлашган Миллатлар ташкилоти Ривожланиш дастури) “Гендер ва ривожланиш” бюросининг ташаббуси билан Ўзбекистон хотин-қизлар қўмитаси томонидан иқтисодий тадқиқотлар маркази ва “Гендер ва тараққиёт” RBEC/UNDP регионал дастури. – Тошкент, 1999. – Б. 37.
Национальная платформа действий по улучшению положения женщин в Узбекистане и повышению их роли в обществе /Бюро “Гендер и развитие”, ПРООН, Комитет женщин Узбекистана. – Тошкент, 1999. – Б. 43; Равшанова, Ш. Д. Концептуальные основы женского вопроса в Республике Узбекистан / Ш. Д. Равшанова. — Текст : непосредственный // Молодой ученый. — 2017. — № 46 (180). — С. 172-175. — URL: https://moluch.ru/archive/180/46451/ (дата обращения: 24.09.2023).
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 1999 yil 10 iyundagi “Zulfiya nomidagi davlat mukofotini ta’sis etish bo‘yicha takliflarni qo‘llab-quvvatlash to‘g‘risida”gi PF-2326-son Farmoni //https://lex.uz/docs/213812?ONDATE=01.02.2019
Zulfiya nomidagi davlat mukofoti to‘g‘risida Nizom (O‘zR Prezidentining 10.06.1999 y. PF-2326-son Farmoniga 1-ilova) | Davlat mukofotlari | Davlat mukofotlari. Faxriy unvonlar. Nom berish | Davlat huquqiy tizimi asoslari | O‘zR KonunchiligiMa’lumotlar tizimi «Zulfiya nomidagi davlat mukofoti to‘g‘risida Nizom (O‘zR Prezidentining 10.06.1999 y. PF-2326-son Farmoniga 1-ilova)» | NRM.uz
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018 yil 29 martdagi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 1999 yil 10 iyundagi Pf-2326-son «Zulfiya nomidagi davlat mukofotini ta’sis etish bo‘yicha takliflarni qo‘llab-quvvatlash to‘g‘risida»gi farmoniga o‘zgartirishlar kiritish haqida”gi PF-5389-son farmoni https://www.Lex.uz/docs/ 3602636
https://uza.uz/uz/posts/zulfiya-nomidagi-davlat-mukofoti-bilan-taqdirlash-togrisida 352637// мurojaat etilgan sana:10.03.2022
Gʻulomova D. O‘zbekiston xotin-kizlari mustaqillik yillarida//Mustaqil Uzbekiston tarixining dastlabki sahifalari. –Toshkent: Sharq, 2000. – B.138.
O‘MA. M-69 jamg‘arma, 1-ro‘yxat, 88-ish, 54-varaq.
Islom Karimov. Tinchlik va xavfsizligimiz o‘z kuch-qudratimizga hamjihatligimiz va qat’iy irodamizga bog‘liq. – Toshkent: O‘zbekiston, 2004. – B. 154.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston xotin-qizlar qo‘mitasi faoliyatini qo‘llab-quvvatlash borasidagi qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi Farmoni, 25.05.2004 yildagi PF-3434-son// https://lex.uz/docs/214651 Murojaat sanasi: 26.09.2023
Islom Karimov. Tinchlik va xavfsizligimiz o‘z kuch-qudratimizga hamjihatligimiz va qat’iy irodamizga bog‘liq. – Toshkent: O‘zbekiston, 2004. – B. 220.
Oʻsha yerda. – B. 221.
Oʻsha yerda. – B. 222.
Oʻsha yerda. – B. 223.
Oʻsha yerda. – B. 225
Oʻsha yerda. – B. 219-226 www.ziyouz.com kutubxonasi
Donayev B. Davlat boshqaruvida xotin-qizlarning ulushi qancha bo‘lishi kerak// https://xs.uz/uzkr/post/davlat-boshqaruvida-khotin-qizlarning-ulushi-qancha-bolishi-kerak
“O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha harakatlar strategiyasi to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni. O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2017 y., 6-son, 70-modda; Xalq so‘zi, 2017 yil 8 fevral. 28 (6722)-son.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018 yil 2 fevraldagi “Xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash va oila institutini mustahkamlash sohasidagi faoliyatini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-5325sonli Farmoni// Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 30.09.2019 y., 06/19/5840/3826-son//lex.uz; O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil 7 martdagi PF-4235-son “Xotin-qizlarning mehnat huquqlari kafolatlarini yanada kuchaytirish va tadbirkorlik faoliyatini qo‘llab-quvvatlashga oid chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi Qarori////https://lex.uz/docs/4230944; 2020 yil 18 fevraldagi “Jamiyatda ijtimoiy-ma’naviy muhitni sog‘lomlashtirish, mahalla institutini yanada qo‘llab-quvvatlash hamda oila va xotin-qizlar bilan ishlash tizimini yangi darajaga olib chiqish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-5938-sonli Farmoni// https://lex.uz/docs/4740345; O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021 yil 5 martdagi PQ-5020-sonli "Xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash, ularning jamiyat hayotidagi faol ishtirokini ta’minlash tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi PQ-5020-son Qarori//https://lex.uz/docs/5320582
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018 yil 2 fevraldagi “Xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash va oila institutini mustahkamlash sohasidagi faoliyatni tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-5325-sonli Farmoni// https://lex.uz/docs/3546742
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Xalqaro xotin-qizlar kuniga bag‘ishlab o‘tkazilgan tantanali marosimdagi nutqidan//https://president.uz/uz/ O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining rasmiy veb-sayti. 07.03.2019// https://president.uz/uz/2417
Basitxanova E. O‘zbekiston ayoli: tarix va taraqqiyot. Ayol huquqi qadimiy qadriyatdir. // Mustaqil O‘zbekiston ayollari. –Toshkent: O‘zbekiston, 2004. –B.3.; O‘zbekiston xotin-qizlar qo‘mitasining joriy arxivi, 2013 yil ma’lumotlari.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Xalqaro xotin-qizlar kuniga bag‘ishlab o‘tkazilgan tantanali marosimdagi nutqidan//https://president.uz/uz/ O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining rasmiy veb-sayti. 06.03.2021// https://president.uz/uz/lists/view/4212
O‘zbekiston Respublikasining 2019 yil 2 sentyabrdagi “Xotin-qizlarni tazyiqlar va zo‘ravonlikdan himoya qilish to‘g‘risida”gi O‘RQ -561-son Qonuni//https://www.lex.uz/docs/4494709; O‘zbekiston Respublikasining 2019 yil 2 sentyabrdagi “Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlar to‘g‘risida”gi O‘RQ -562-son Qonuni // https://lex.uz/docs/4494849; “Fuqarolarning reproduktiv salomatligini saqlash to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasining Qonuni, 11.03.2019 yildagi O‘RQ-528-son//https://lex.uz/ru/docs/4233891
O‘zbekiston Respublikasining 2019 yil 2 sentyabrdagi “Xotin-qizlarni tazyiqlar va zo‘ravonlikdan himoya qilish to‘g‘risida”gi O‘RQ -561-son Qonuni //https://www.lex.uz/docs/4494709
“Xotin-qizlar va bolalar huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlarini ishonchli himoya qilish tizimi yanada takomillashtirilishi munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasining Qonuni, 11.04.2023 yildagi O‘RQ-829-son //https://lex.uz/docs/6430272
2020 yil 18 fevraldagi “Jamiyatda ijtimoiy-ma’naviy muhitni sog‘lomlashtirish, mahalla institutini yanada qo‘llab-quvvatlash hamda oila va xotin-qizlar bilan ishlash tizimini yangi darajaga olib chiqish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Prezident PF-5938-son Farmoni // https://lex.uz/docs/4740345.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi Mahalla va oilani qo‘llab-quvvatlash vazirligi faoliyatini tashkil etish to‘g‘risida” 2020 yil 18 fevraldagi PQ-4602-sonli qarori //https://lex.uz/docs/4740335
Abdullayeva O. Xotin-qizlar Kengashi - ijtimoiy hayotimizdagi muhim organ // https://xs.uz/uzkr/post/khotin-qizlar-kengashi-izhtimoij-hayotimizdagi-muhim-organ
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 yil 28 yanvardagi “2022 - 2026 yillarga mo‘ljallangan yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida” PF-60-sonli Farmoni. (Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 29.01.2022 й., 06/22/60/0082-сон)
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 yil 28 yanvardagi “2022-2026 yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi PF-60-sonli Farmoni // https://lex.uz/docs/5841063
Oila va xotin-qizlar davlat qo‘mitasi tashkil etildi, unga Zulayho Mahkamova rahbarlik qiladi//https://www.gazeta.uz/uz/2022/03/01/women-committee/; O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 yil 1 martdagi “Oila va xotin-qizlar bilan ishlash, mahalla va nuroniylarni qo‘llab-quvvatlash tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-81-sonli Farmoni// https://lex.uz/uz/docs/5884143
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 yil 7 martdagi “Oila va xotin - qizlarni tizimli qo‘llab-quvvatlashga doir ishlarni yanada jadallashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-87-sonli Farmoni //https://lex.uz/pdfs/5899498.
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash tizimini yangi bosqichga ko‘tarish va ayollarning jamiyatdagi o‘rnini yanada yuksaltirish va mustahkamlash, shuningdek, ularning ijtimoiy himoyasini kuchaytirish, oilaviy zo‘ravonlikning oldini olish, gender tenglikni qaror toptirishga qaratilgan muhim chora-tadbirlar yuzasidan videoselektor yig‘ilishida so‘zlagan nutqidan// 01.03.2022//https://t.me/Press_Secretary_Uz
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning 2019 yil 7 martdagi Xalqaro xotin-qizlar kuniga bag‘ishlab o‘tkazilgan tantanali marosimdagi nutqi // https://president.uz/uz/2417
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 78-sessiyasidagi nutqi // https:// president.uz/uz/lists/view/6677
2022-2026 yillarda xotin-qizlarning mamlakat iqtisodiy, siyosiy va ijtimoiy hayotining barcha jabhalarida faolligini oshirish bo‘yicha Milliy dastur //https://nrm.uz/contentf?doc = 686891 _ 2022-2026_yillarda_hotin-qizlarning_mamlakat_iqtisodiy_siesiy_va_ijtimoiy_haetining_barcha_jabhalarida_faolligini_oshirish_bo%E2%80% 98yicha_milliy_dastur_(o%E2%80%98zr_prezidentining_07_03_2022_y_pf-87-son_farmoniga_1-ilova)&products=1_vse_zakonodatelstvo_uzbekistana
