O'ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA YOD TANQISLIGI KASALLIKLARINING OLDINI OLISH SOHASIDAGI HUQUQIY ASOSLARI
##article.subject##:
Yod tanqisligi holatlari. O'zbekiston##article.abstract##
Ushbu ishda O'zbekiston Respublikasida yod tanqisligi holatlari JSST tavsiyalari bo'yicha sentinel usuli yordamida tahlil qilingan. Yodlangan tuzni iste'mol qilishning maqbul darajasi (15,0-55 mkg/g kaliy yodati) 1998 yilda 7,6% ni tashkil etgan bo'lsa, 2016 yilda aholi o'rtasida 81% gacha ko'tarildi. O‘zbekiston Respublikasi aholisi orasida endemik bo‘qoqning tarqalishi 1998-yildagi 70 foizdan 2016-yilda 31 foizga kamaydi. Yoduriya ma'lumotlariga ko'ra, yoduriyaning normal qiymatlari (100-300 mkg/l) 1998 yilda 5,6%, 2016 yilda 77% va 2023 yilda tekshirilgan shaxslarning 44,2% da kuzatilgan. Shunday qilib, oldingi yillarga nisbatan IDD ko'rsatkichlarida sezilarli yaxshilanish kuzatilmoqda. Biroq, maqsadli ko'rsatkichlarga hali erishilgani yo'q.
Библиографические ссылки
Farebrother J, Zimmermann MB, Andersson M. Excess iodine intake: sources, assessment, and effects on thyroid function. Ann N Y Acad Sci. 2019 Jun;1446(1):44-65. doi: 10.1111/nyas.14041. Epub 2019 Mar 20.
Hatch-McChesney A, Lieberman HR. Iodine and Iodine Deficiency: A Comprehensive Review of a Re-Emerging Issue. Nutrients. 2022 Aug 24;14(17):3474. doi: 10.3390/nu14173474. PMID: 36079737;
Lazarus JH. Role of the Iodine Global Network in Elimination of Iodine Deficiency. Recent Pat Endocr Metab Immune Drug Discov. 2017;10(2):119-122. doi: 10.2174/1872214811666170330152202.
Pearce EN, Zimmermann MB. The Prevention of Iodine Deficiency: A History. Thyroid. 2023 Feb;33(2):143-149. doi: 10.1089/thy.2022.0454.
Results of epidemiological studies of prevalence of iodine deficiency disorders in Uzbekistan. Ismailov SI, Rashitov MM, Atadjanova MM et al, European Applied Sciences №1 – 2016 P. 24-27. ORT Publishing. Stuttgart. Germany.
Sun D, Codling K, Chang S, Zhang S, Shen H, Su X, Chen Z, Scherpbier RW, Yan J. Eliminating Iodine Deficiency in China: Achievements, Challenges and Global Implications. Nutrients. 2017 Apr 5;9(4):361. doi: 10.3390/nu9040361. PMID: 28379180;
Taylor PN, Albrecht D, Scholz A, Gutierrez-Buey G, Lazarus JH, Dayan CM, Okosieme OE. Global epidemiology of hyperthyroidism and hypothyroidism. Nat Rev Endocrinol. 2018 May;14(5):301-316. doi: 10.1038/nrendo.2018.18. Epub 2018 Mar 23.
Venkatesh U, Sharma A, Ananthan VA, Subbiah P, Durga R; CSIR Summer Research training team. Micronutrient's deficiency in India: a systematic review and meta-analysis. J Nutr Sci. 2021 Dec 21;10:e110. doi: 10.1017/jns.2021.102.
Universal salt iodization program in Uzbekistan: A cost-benefit analysis. . Ismailov SI, Rashitov MM, Atadjanova MM et al, European Applied Sciences № 2 – 2016 P 21-24. ORT Publishing. Stuttgart. Germany.
Всеобщее йодирование соли в государствах Центральной и Восточной Европы и странах СНГ. Опыт, достижения и уроки, приобретенные за 2000-2009 годы. Женева: ЮНИСЕФ; 2011. [Universal salt iodization in Central and Eastern Europe and the CIS. The experience, achievements and lessons acquired during 2000–2009. Geneva: UNICEF; 2011. (in Russ.)]
Исмаилов СИ, Нугманова ЛБ, Рашитов ММ и др. Ситуационный анализ рынка соли по данным предприятий, производящий йодированную соль в Узбекистане. Журнал теоретической и клинической медицины. №6, 2012 С.16-24. [Ismailov S.I. Nugmanova L.B. Rashitov M.M. et al. Situatsionniy analiz rinka soli po dannim predpriyatiy, proizvodyashih yodirovannuy sol v Uzbekistane. Jurnal teoreticheskoy I klinicheskoy medicini №6, 2012 S.16-24.(in Russ.)].