QASHQADARYO VILOYATIDA BOLALAR VA O’SMIRLARDA INSULIN TERAPIYASI
##article.subject##:
analog insulinlar, 1-tip qandli diabet, o'smirlar, glikirlangan gemoglobin, glikemiya##article.abstract##
Dolzarblik. Insulin molekulasi va uni yetkazib berish usullarini takomillashtirish bo'yicha ishlar bilan bir qatorda, glikemik nazoratga qo'yiladigan talablar ham o'zgarib bormoqda - kun davomida glikemiyaning maqsadli qiymatlari, glyukozalangan gemoglobin HbA1c darajasi, shuningdek, uni baholashning yangi mezonlari. glikemik nazoratning samaradorligi va xavfsizligi - glikemik o'zgaruvchanlik ko'rsatkichlari. Bolalar va o'smirlar bilan ishlashda glikemik o'zgaruvchanlik maqsadli glikemik darajaga erishishda eng muhim masalalardan biridir. Shu bois O‘zbekistonda 1-toifa qandli diabet, ayniqsa, bolalar va o‘smirlarda davolash samaradorligini oshirish bo‘yicha izchil ishlar olib borilmoqda. Xususan, barcha bolalar va o‘smirlar davlat byudjeti mablag’lari hisobidan analogli insulin preparatlari bilan ta’minlanmoqda. Biroq, glikemik nazorat maqsadlariga erishish uchun o'z-o'zini nazorat qilish bo'yicha mashg'ulotlar kichik ahamiyatga ega emasligi aniq. Shu sababli, insulin bilan ta'minlash bilan bir qatorda, bolalar, o'smirlar va ularning ota-onalariga individual koeffitsientlarni hisobga olgan holda insulin dozalarini to'g'ri hisoblashni o'rgatish bo'yicha doimiy ishlar olib borilmoqda va insulin dozasini mustaqil ravishda sozlash bo'yicha treninglar olib borilmoqda.
Materiallar va usullar. Glikemiyani o'z-o'zini nazorat qilish ma'lumotlari, glyukozalangan gemoglobin darajasi, insulin dozalari dastlab (2019 yil yanvar) va analog insulinlarga o'tgandan keyin 6 va 12 oy o'tgach tahlil qilindi. Dastlab, bolalar va o'smirlar Insulatard va Aktrapid inson insulinlarini oldilar. Glargin 100 U va Glulizin analog insulinlariga o'tish o'rganilgan parametrlarni dastlabki baholash va o'z-o'zini nazorat qilish bo'yicha takroriy treningdan so'ng amalga oshirildi. 18 yoshgacha bo’lgan 1-toifa qandli diabet bilan kasallangan jami 235 nafar bemor tekshirildi.
Natijalar. Dinamikada tana massasi indeksining statistik jihatdan sezilarli o'sishi kuzatildi, bu o'sishning normal dinamikasiga va vazn ko'rsatkichlariga mos keladi.
Bolalar va o'smirlarda HbA1c ning o'rtacha darajasi dastlab 8,46 ± 2,23% ni tashkil etdi; 6 oylik analog insulinlarni qabul qilgandan so'ng, biz glyukozalangan gemoglobin darajasining statistik jihatdan sezilarli darajada pasayishini 7,64 ± 1,18% ga kuzatdik, bu esa ochlik plazmasidagi glyukoza va ovqatdan keyingi glikemiya ko’rsatkichlarini birgalikda pastlashiga olib keldi.
Glikemik o'zgaruvchanlik o'lchovlari nuqtai nazaridan, biz 6 oydan keyin ham glikemiya o'zgaruvchanligining aniq pasayishini kuzatdik.
Munozara. Bizning tadqiqotimizda, bolalar va o'smirlar inson insulinlaridan analoglarga o'tkazilgandan 6 oy o'tgach, biz uzoq muddatli glikemik nazoratning statistik jihatdan sezilarli yaxshilanishini kuzatdik - maqsadli ko'rsatkichlarga erishgan shaxslar sonining ko'payishi bilan glyukozalangan gemoglobin ISPAD tomonidan tavsiya etilgan, shuningdek, 1-toifa diabet bilan og'rigan bolalar va o'smirlar va ularnining ota-onalariga o’takizilgan terapevtik ta’lim va analog insulinlariga o'tgandan so'ng 12 oy o'tgach, glikemiya o'zgaruvchanligining ko’rsatkichini standart og'ishining maqsadli qiymatlariga erishish imkoniyatini ko'rsatdi, shu bilan birga glikemik o'zgaruvchanlikning standart og'ishi 6 oydan keyin statistik jihatdan sezilarli darajada kamaygani kuzatildi.
Xulosa. 1-toifa diabetga chalingan bolalar va o'smirlarda analog insulinlardan foydalanish glikemik nazoratning maqsadli darajalariga erishish va bolalarning hayot sifatini yaxshilashning kalitidir.
Библиографические ссылки
Алиева А.В., Алимова Н.У. первый опыт применения инсулина Деглюдек в Узбекистане. Ж.Теор. Клин. Мед. №2, 2021. – С.76-78.
Е.Е. Петряйкина1 , Д.Н. Лаптев2 , И.Г. Воронцова1 , Н.А. Демидов3 *, Ю.А. Ряполова4Сахарный диабет 1 типа у детей и подростков г. москвы. данные московского сегмента федерального регистра больных сахарным диабетом 2015–2020 гг. Проблемы эндокринологии 2021;67(6):113-123
И.И. Дедов, М.В. Шестакова, О.К. Викулова*, А.В. Железнякова, М.А. Исаков. Эпидемиологические характеристики сахарного диабета в российской федерации: клинико-статистический анализ по данным федерального регистра сахарного диабета на 01.01.2021. Сахарный диабет. 2021;24(3):204-221
Климонтов В.В., Мякина Н.Е. Вариабельность гликемии при сахарном диабете: инструмент для оценки качества гликемического контроля и риска осложнений. Новые показатели Сахарный диабет , 2014, 2.76-82
Петеркова В.А., Шестакова М.В., Безлепкина О.Б., и др. Сахарный диабет 1 типа у детей // Сахарный диабет. — 2020. — Т. 23. — №1S. — С. 4-40.
Battelino T., Danne T., Bergenstal R.M. Clinical Targets for Continuous Glucose Monitoring Data Interpretation: Recommendations From the International сonsensus on Time in Range // Diab. Care. – 2019. – Vol. 42. – Р. 1593-1603.
Beck et al. Validation of time in range as an outcome measure for diabetes clinical trials // Diab. Care. – 2019. – Vol. 42, №3. – Р. 400-405.
DiMeglio L.A. et al. ISPAD Clinical Practice Consensus Guidelines 2018: Glycemic control targets and glucose monitoring for children, adolescents, and young adults with diabetes // Pediatr. Diab. – 2018. – Vol. 19 (Suppl. 27). – Р. 105-114.
Frier B.M. Hypoglycaemia in diabetes mellitus: epidemiology and clinical implications // Nat. Rev. Endocrinol. – 2014. – Vol. 10. – Р. 711-722.5
IDF DIABETES ATLAS 9-th edition 2019. Chapter 3. Global picture. Diabetes incidence and prevalence in children and adolescents. Available from: https://diabetesatlas.org/en/
