COVID-19 ДАН СУНГ БЕМОРЛАРДА УГЛЕВОД АЛМАШИНУВИ БУЗИЛИШЛАРИНИНГ ТАРҚАЛИШИ
##article.subject##:
COVID-19, 1 тур қандли диабет, 2 тур қандли диабет, коронавирус##article.abstract##
Асослаш. COVID-19 пандемияси даврида қандли диабет (КД) ва 2019 йилги COVID-19 коронавирус касаллиги ўртасида икки томонлама ўзаро таъсир мавжудлиги кўрсатилди. Бир томондан, қандли диабет билан оғриган беморларда ўлим хавфи ёки реанимация бўлимида COVID-19ни даволашда асоратлар, шунингдек, диабетсиз одамларга нисбатан COVID-19 билан боғлиқ асоратлар юқори. Бошқа томондан, ҳозирги вақтда клиник маълумотлар шуни кўрсатадики, коронавируёснинг оғир ўткир респиратор синдроми метаболизмнинг дисрегулятсиясига ва глюкоза гомеостазининг бузилишига олиб келиши мумкин.
Мақсад. COVID-19 билан касалланган беморларда қандли диабетнинг янги ҳолатларининг таҳлил қилиш, қандли диабет билан касалланган ва диабет бўлмаган беморларда клиник натижалар ва қўшма касалликларни таққослаш.
Усуллари. моноцентрал кузатув тадкикотида 267 киши иштирок этди, улар гурухларга булинди: янги аникланган диабетга чалинган беморлар, 1 ва 2 тур диабетга чалинган беморлар, углевод алмашинувининг бузилиши булмаган беморлар. Беморларнинг ўрта yoshi 51,3 ёшни ташкил етди. Углевод алмашинувининг бузилишини текшириш учун барча беморлар қонида глюкоза текширувидан ўтдилар. Шунингдек, касалликларни баҳолаш учун анамнез, клиник текширув, қон босими, юрак уриш тезлиги, БМИ параметрларини ўлчаш ҳам ўтказилди.
Натижалар. 267 бемордан 44,9% беморларда углевод алмашинувининг бузилиши аниқланган, 23,9% янги аникланган диабет, 18,7% кандли диабет 2 тур, 2,2% кандли диабет 1 турга чалинган. Маълумотларни таҳлил қилгандан сўнг, углевод алмашинуви бузилган беморларда касалликнинг прогнози ва натижалари ёмонроқ еканлиги аниқланди.
Хулоса. COVID-19 глюкоза гомеостазини дисрегуляцияга олиб келади, бу еса гипергликемия ва қандли диабет ривожланишига олиб келади. Углевод алмашинуви бузилган беморларда CОВИД-19 нинг натижалари оғиррок. Вазиятнинг оғирлиги, реанимация бўлимида касалхонага ётқизиш каби кўрсаткичлар қандли диабет ва қўшма касалликлар билан оғриган беморларда енг юқори кўрсаткичдир
Библиографические ссылки
Alhumaid S, Al Mutair A, Al Alawi Z, et al. Diabetic ketoacidosis in patients with SARS- CoV-2: a systematic review and meta-analysis. Diabetol Metab Syndr. 2021;13:120.
Al-Sabah S, Al-Haddad M, Al-Youha S, Jamal M, Almazeedi S. COVID-19: Impact of obesity and diabetes on disease severity. Clin Obes. Dec 2020; 10(6): e12414.
Armeni E, Aziz U, Qamar S, Nasir S, Nethaji C, Negus R, et al. Protracted ketonaemia in hyperglycaemic emergencies in COVID-19: a retrospective case series. Lancet Diabetes Endocrinol. 2020; 8:660–3.
Barron E, Bakhai C, Kar P, Weaver A, Bradley D, Ismail H, et al. Associations of Type 1 and Type 2 Diabetes With COVID-19-Related Mortality in England: A Whole-Population Study. Lancet Diabetes Endocrinol.2020;8(10):813–22.
Cariou B, Hadjadj S, Wargny M, Pichelin M, Al-Salameh A, Allix I, et al. Phenotypic Characteristics and Prognosis of Inpatients With COVID-19 and Diabetes: The CORONADO Study. Diabetologia.2020; 63(8):1500–15.
Cariou B, Hadjadj S, Wargny M, Pichelin M, Al-Salameh A, Allix I, et al. Phenotypic characteristics and prognosis of inpatients with COVID-19 and diabetes: the CORONADO study. Diabetologia Springer. 2020;63:1500–15.
Caussy C, Pattou F, Wallet F, Simon C, Chalopin S, Telliam C,et al. Prevalence of obesity among adult inpatients with COVID-19 in France. Lancet Diabetes Endocrinol [Internet]. Elsevier.2020 [cited 2022 November 19]; Available from: https:// linki nghub.elsevier.com/ retrieve/pii/ S2213 85872 03016 01
Chow N, Fleming-Dutra K, Gierke R, Hall A, Hughes M, Pilishvili T, et al. Preliminary Estimates of the Prevalence of Selected Underlying Health Conditions Among Patients With COVID-19 MMWR Morb Mortal Wkly Rep.2020; 69(13):382–6.
Coppelli A, Giannarelli R, Aragona M, Penno G, Falcone M, Tiseo G, Ghiadoni L, Barbieri G, Monzani F, Virdis A, Menichetti F, Del Prato S; Pisa COVID-19 Study Group. Hyperglycemia at Hospital Admission Is Associated With Severity of the Prognosis in Patients Hospitalized for COVID-19: The Pisa COVID-19 Study. Diabetes Care. Oct 2020; 43(10): 2345-2348.
Hill MA, Mantzoros C, Sowers JR. Commentary: COVID-19 in Patients With Diabetes. Metab Clin Exp. 2020;107:154217.
Holman N, Knighton P, Kar P, O’Keefe J, Curley M, Weaver A, Barron E, Bakhai C, Khunti K, Wareham NJ, Sattar N, Young B, Valabhji J. Risk factors for COVID-19-related mortality in people with type 1 and type 2 diabetes in England: a population-based cohort study.Lancet Diabetes Endocrinol. Oct 2020; 8(10): 823-833.
Holman N, Knighton P, Kar P, O’Keefe J, Curley M, Weaver A, et al. Risk Factors for COVID- 19-Related Mortality in People With Type 1 and Type 2 Diabetes in England: A Population- Based Cohort Study. Lancet Diabetes. Endocrinol. 2020;8(10):823–33.
Klonoff DC, Umpierrez GE. Letter to the Editor: COVID-19 in Patients With Diabetes: Risk Factors That Increase Morbidity. Metab Clin Exp.2020;108:154224.
Lazarus G, Audrey J, Wangsaputra VK, Tamara A, Tahapary DL. High admission blood glucose independently predicts poor prognosis in COVID-19 patients: a systematic review and dose-response meta-analysis. Diabetes Res Clin Pract. 2021; 171:108561.
Li B, Yang J, Zhao F, Zhi L, Wang X, Liu L, et al. Prevalence and Impact of Cardiovascular Metabolic Diseases on COVID-19 in China. Clin Res Cardiol. 2020;109(5):531–8.
McGurnaghan SJ, Weir A, Bishop J, Kennedy S, Blackbourn LAK, McAllister DA, et al. Risks of and Risk Factors for COVID-19 Disease in People With Diabetes: A Cohort Study of the Total Population of Scotland. Lancet Diabetes Endocrinol.2021;9(2):82–93.
Richardson S, Hirsch JS, Narasimhan M, Crawford JM, McGinn T, Davidson KW, et al. Presenting Characteristics, Comorbidities, and Outcomes Among 5700 Patients Hospitalized With COVID-19 in the New York City Area. JAMA. 2020;323(20):2052–9.
Sathish T, Cao Y. Is newly diagnosed diabetes as frequent as preexisting diabetes in COVID- 19 patients? Diabetes Metab Syndr 2021;15(1):147
Sathish T, Kapoor N, Cao Y, Tapp RJ, Zimmet P. Proportion of newly diagnosed diabetes in COVID-19 patients: a systematic review and meta-analysis. Diabetes Obes Metab. 2021;23(3):870–4.
Shrestha DB, Budhathoki P, Raut S, Adhikari S, Ghimire P, Thapaliya S, et al. New-onset diabetes in COVID-19 and clinical outcomes: a systematic review and meta-analysis. World J Virol 2021;10(5):275–87.
Simonnet A, Chetboun M, Poissy J, Raverdy V, Noulette J,Duhamel A, et al. High prevalence of obesity in severe acute respiratory syndrome coronavirus-2 (SARS-CoV-2) requiring invasive mechanical ventilation. Obesity. 2020;0–1.
South AM, Diz DI, Chappell MC. COVID-19, ACE2, and the cardiovascular consequences. Am J Physiol Heart Circ Physiol.2020;318:H1084.
Wang S, Ma P, Zhang S, Song S, Wang Z, Ma Y, et al. Fasting blood glucose at admission is an independent predictor for 28-day mortality in patients with COVID-19 without previous diagnosis of diabetes: a multi-centre retrospective study. Diabetologia 2020;63(10):2102–11.
Wu Z, McGoogan JM. Characteristics of and Important Lessons From the Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) Outbreak in China: Summary of a Report of 72 314 Cases From the Chinese Center for Disease Control and Prevention.JAMA.2020;323(13):1239–42.
Yang J-K, Jin J-M, Liu S, Bai P, He W, Wu F, et al. New onset COVID-19–related diabetes: an indicator of mortality. medRxiv. 2020.
Yang X, Yu Y, Xu J, Shu H, Xia J, Liu H, et al. Clinical Course and Outcomes of Critically Ill Patients With SARS-CoV-2 Pneumonia in Wuhan, China: A Single-Centered, Retrospective, Observational Study. Lancet Respir Med.2020; 8(5):475–81.
Zhang Y, Li H, Zhang J, Cao Y, Zhao X, Yu N, Gao Y, Ma J, Zhang H, Zhang J, Guo X, Liu
X. The clinical characteristics and outcomes of patients with diabetes and secondary hyperglycaemia with coronavirus disease 2019: A single-centre, retrospective, observational study in Wuhan. Diabetes Obes Metab. Aug. 2020;22(8): 1443-1454.
Zheng Z, Peng F, Xu B, Zhao J, Liu H, Peng J, et al. Risk factors of critical & mortal COVID- 19 cases: A systematic literature review and meta-analysis. J Infect. 2020;81(2):e16–25.