ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИДА ҚАЛҚОНСИМОН БЕЗ САРАТОНИНИНГ ЭПИДЕМИОЛОГИК АСПЕКТЛАРИ, ТАШХИСЛАШ ВА ДАВОЛАШДАГИ МУАММОЛАРИ
##article.subject##:
қалқонсимон без, саратон, хавф, карцинома, касаллик##article.abstract##
Бугунги кунда қалқонсимон без тугунли касалликлари кенг тарқалган бўлиб ултратовуш текшируви ёрдамида энг кичкина тугунларни хам аниқлаш имконияти мавжудлиги сабабли унинг тарқалганлик даражаси катта ёшдаги аҳоли ўртасида 60 % дан 70 % ни ташкил этиб, аёлларда ва кексаларда кўпроқ учрайди. ҚБ тугунларининг клиник жихатдан ахамиятли тарафи уларнинг 5% ни ҚБ саратони ташкил этади. Бу кўрсатгич паст бўлишига қарамасдан ҚБ саратони дунё миқиёсида йилдан йилга ошиб бормоқда, ва бу хар бир ҚБ тугуни аниқланган беморнинг тиббий кўриги ва назоратига жиддий ёндошиш кераклигини тақазо этади. Қалқонсимон без саратони асосан симптомсиз кечганлиги, кўпинча тиббий текширувлар ва скрининг вақтида тасодифан аниқланиши аксарият ҳолларда кеч ташхисланишга, ҳамда қайтарилмас, беморнинг ҳаётига хавф соладиган асоратларга сабаб бўлади. ҚБ саратонини эрта босқичларида аниқланиши бемор яшаш давомийлигини ошириб, метастазлари хисобига бошқа асоратлар камайишига, бемор ва давлат иқтисодиёти учун хам муҳим аҳамият касб этади. Эрта аниқланган ва даволанган қалқонсимон без саратони инсонни соғайишига ва 5 йил давомидаги яшовчанлик кўрсатгичини 99% ошишига олиб келади. Тиббий визуализация технологияларни ривожланиб бориши, скрининг текширув жараёнларини тўғри йўлга қўйилиши ва сунъий интеллектнинг тиббиётда қўлланилиши қалқонсимон без тугунлари ва саратонини эрта босқичларда аниқланиши ва ўз вақтида тўғри даволаниши учун имкониятлар яратиб берди.
Библиографические ссылки
Aashiq M, Silverman DA, Na’ara S, Takahashi H, Amit M. Radioiodine-refractory thyroid cancer: molecular basis of redifferentiation therapies, management, and novel therapies. Cancers (Basel). (2019) 11(9):1382. doi: 10.3390/cancers11091382 [PMC free article] [PubMed] [CrossRef] [Google Scholar]
Amani Alhozali. Thyroid Cancer, Risk Factors, Clinical Features, Prognosis, and its Incidence Preference in Saudi Populations: Review. Journal of Contemporary Medical Sciences | Vol. 9, No. 6, November–December 2023: 379–384
Amani Alhozali. Thyroid Cancer, Risk Factors, Clinical Features, Prognosis, and its Incidence Preference in Saudi Populations: Review. Journal of Contemporary Medical Sciences | Vol. 9, No. 6, November–December 2023: 379–384
American Thyroid Association (2022). Thyroid Cancer (Papillary and Follicular) [Brochure]. https://www.thyroid.org/wp-content/uploads/ patients/brochures/ThyroidCancer_brochure.pdf
Andresen N.S., Buatti J.M., Tewfik H.H. et al. Radioiodine Ablation following Thyroidectomy for Differentiated Thyroid Cancer: Literature Review of Utility, Dose, and Toxicity. Eur Thyroid J. 2017;6(4):187–196. DOI: 10.1159/000468927
Babiker A., Alawi A., Atawi M., Alwan I. The role of micronutrients in thyroid dysfunction. Sudanese Journal of Paediatrics . 2020;20(1):13–19. doi: 10.24911/sjp.106-1587138942. [PMC free article] [PubMed] [CrossRef] [Google Scholar
Carling T, Udelsman R. Thyroid cancer. Annu Rev Med. 2014;65:125-37. doi: 10.1146/annurev-med-061512-105739. Epub 2013 Nov 20. PMID: 24274180.
Carolina Nylén, Robert Mechera, Isabella Maréchal-Ross, Venessa Tsang, et al. Molecular Markers Guiding Thyroid Cancer Management. Cancers 2020, 12(8), 2164; https://doi.org/10.3390/cancers12082164
Elena D., Silvia R., Leonardo V., Luigino D. Estimating complete cancer prevalence in Europe: validity of alternative vs standard completeness indexes TYPE Original Research PUBLISHED 24 April 2023 DOI 10.3389/fonc.2023.1114701
Eva Kruger , Eman A. Toraih , Mohammad H. Hussein, Shaimaa A. Shehata, Amani Waheed , Manal S. Fawzy and Emad Kandil . Thyroid Carcinoma: A Review for 25 Years of Environmental Risk Factors Studies. Cancers 2022, 14, 6172. https://doi.org/10.3390/cancers14246172
Ezzat S, Sarti DA, Cain DR, Braunstein GD. Thyroid incidentalomas. Prevalence by palpation and ultrasonography. Arch Intern Med 1994;154:1838–1840.ArticlePubMed
Fabiana Franchini , Giuseppe Palatucci, Annamaria Colao , Paola Ungaro , Paolo Emidio Macchia and Immacolata Cristina Nettore. Obesity and Thyroid Cancer Risk: An Update. International Journal of Environmental Research and Public Health 2022, 19, 1116. https://doi.org/10.3390/ijerph19031116
Ferlay J., Ervik M., Lam F., Colombet M., Mery L., Piñeros M., Znaor A., Soerjomataram I., Bray F. Global Cancer Ob-ser vatory: Cancer Today. Lyon, France: International Agency for Research on Cancer. Int. Agency Res. Cancer, 2020
Freddie B., Mathieu Laversanne M., Hyuna S., Jacques F., et al. Global cancer statistics 2022: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin.2024;74:229–263 http://wileyonlinelibrary.com/journal/caac
Fugazzola L, Elisei R, Fuhrer D, Jarzab B, Leboulleux S, Newbold K, et al.. European Thyroid association guidelines for the treatment and follow-up of advanced radioiodine-refractory thyroid cancer. Eur Thyroid J (2019) 8(5):227–45. doi: 10.1159/000502229 [PMC free article] [PubMed] [CrossRef] [Google Scholar]
Haugen BR, Alexander EK, Bible KC, Doherty GM, Mandel SJ, Nikiforov YE, et al.. 2015 American Thyroid association management guidelines for adult patients with thyroid nodules and differentiated thyroid cancer: the American thyroid association guidelines task force on thyroid nodules and differentiated thyroid cancer. Thyroid (2016) 26(1):1–133. doi: 10.1089/thy.2015.0020 [PMC free article] [PubMed] [CrossRef] [Google Scholar]
Hosu K., SoYoung P., Jaehoon J., Jung-Han K., SooYeon H. , Jung Hee Sh., Improved survival after early detection of asymptomatic distant metastasis in patients with thyroid cancer. Scientific Reports | (2019) 9:18745 | https://doi.org/10.1038/s41598-019-55370-w
Institute NC . Surveillance, epidemiology, and end results program. In: Cancer stat facts: thyroid cancer (2022). Available at: https://seer.cancer.gov/statfacts/html/thyro.html. [Google Scholar]
Iyshwarya B.K., Ganesan S., Ramakrishnan V. Identification of crucial genes involved in thyroid cancer development. Journal of the Egyptian National Canser Institute. (2023) 35:15. https://doi.org/10.1186/s43046-023-00177-0
Iyshwarya Bhaskar Kalarani , Ganesan Sivamani and Ramakrishnan Veerabathiran. Identifcation of crucial genes involved in thyroid cancer development. Journal of the Egyptian National Cancer Institute (2023) 35:15 https://doi.org/10.1186/s43046-023-00177-0
Jegerlehner S, Bulliard J-L, Aujesky D, Rodondi N, Germann S, Konzelmann I, et al. Overdiagnosis and overtreatment of thyroid cancer: A population-based temporal trend study. PloS One (2017) 12:e0179387. doi: 10.1371/journal.pone.0179387
Jessica B. Shank1 · Chandrakanth Are1 · Chelsea D. Wenos1. Thyroid Cancer: Global Burden and Trends. Indian Journal of Surgical Oncology (March 2022) 13(1):40–45 https://doi.org/10.1007/s13193-021-01429-y
Kemp M Anderson, MDThyroid Cancer Guidelines. Apr 17, 2024
Larson-Meyer D. E., Woolf K., Burke L. Assessment of nutrient status in athletes and the need for supplementation. International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism . 2018;28(2):139–158. doi: 10.1123/ijsnem.2017-0338. [PubMed] [CrossRef] [Google Scholar]
Maria F., Gea O., Rosario C., Antonino B., Pietro Z., Livia C., Matteo A. and Margherita F. Role of Emerging Environmental Risk Factors in Thyroid Cancer: A Brief Review. International Journal of Environmental Research and Public Health. Public Health 2019, 16, 1185; doi:10.3390/ijerph16071185
McHenry C.R., Phitayakorn R. Follicular adenoma and carcinoma of the thyroid gland. Oncologist. 2011;16(5):585–593. DOI: 10.1634/theoncologist.2010-0405.
NCI (National Cancer Institute. Physician Data Query (PDQ). Thyroid Cancer Treatment. 02/06/2019. Accessed at https://www.cancer.gov/types/thyroid/hp/thyroid-treatment-pdq#_313_toc. on February 20, 2019.
Pellegriti G, Frasca F, Regalbuto C, Squatrito S, Vigneri R. Worldwide increasing incidence of thyroid cancer: update on epidemiology and risk factors. J Cancer Epidemiol. 2013;2013:965212. 10.1155/2013/965212 [PMC free article] [PubMed] [CrossRef] [Google Scholar]
Pizzato M, Li M, Vignat J, Laversanne M, Singh D, La Vecchia C, Vaccarella S. The epidemiological landscape of thyroid cancer worldwide: GLOBOCAN estimates for incidence and mortality rates in 2020. Lancet Diabetes Endocrinol. 2022;10(4):264–72.
Punit Gupta, Furqan Rustam, Khadija Kanwal, Wajdi Aljedaani, Sultan Alfarhood, Mejdl Safran, Imran Ashraf. Detecting Thyroid Disease Using Optimized Machine Learning Model BasedonDifferential Evolution. International Journal of Computational Intelligence Systems. (2024) 17:3 https://doi.org/10.1007/s44196-023-00388-2.
Rahman S, McLeod D, Pandeya N, Neale R, Bain C, Baade P, et al. Understanding Pathways to the Diagnosis of Thyroid Cancer: Are There Ways We Can Reduce Over-Diagnosis? Thyroid: Off J Am Thyroid Assoc (2019) 29:341–8. doi: 10.1089/thy.2018.0570
Ritchie H., Roser M. Micronutrient deficiency. 2017. Published online at http://OurWorldInData.org.)
Yassine Habchi, Yassine Himeur 2 , Hamza Kheddar 3, Abdelkrim Boukabou 4, Shadi Atalla. AI in Thyroid Cancer Diagnosis: Techniques, Trends, and Future Directions. Systems 2023, 11, 519. https://doi.org/10.3390/systems11100519
Yildirim Simsir I, Cetinkalp S, Kabalak T. Review of Factors Contributing to Nodular Goiter and Thyroid Carcinoma. Med Princ Pract. 2020;29(1):1-5. [PMC free article] [PubMed]
Zaichick V, Tsyb AF, Vtyurin BM. Trace elements and thyroid cancer. Analyst (1995) 120(3):817–21. doi: 10.1039/an9952000817)
Заретдинов Д.А., Алимджонов Н.А., Нурмухамедов Д.Б. ЗАБОЛЕВАЕМОСТЬ ДИФФЕРЕНЦИРОВАННЫМ РАКОМ ЩИТОВИДНОЙ ЖЕЛЕЗЫ В РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН ПО ПОЛОВЫМ И ВОЗРАСТНЫМ ГРУППАМ. Центрально Азиатский Эндокринологический Журнал. Том 2. №1. 91-92 с. http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.7007210
Иванов В.К., Горский А.И., Полькин В.В., и с.а. ДИНАМИКА ЗАБОЛЕВАЕМОСТИ РАКОМ ЩИТОВИДНОЙ ЖЕЛЕЗЫ НАСЕЛЕНИЯ РОССИИ: ОСНОВНЫЕ ФАКТОРЫ РИСКА. Журналь радиация и риск. 2022г Том 3, №4. 6-18 С.
Исмаилов С.И., Рашитов М.М., Прогресс в области профилактики йододефицитных заболеваний в республике Узбекистан (1998-2016)Клиническая и экспериментальная тиреоидология 2016. Том 12 №3. 20-24 с.
Маргарита П., Мэнмэн Ли, Жером В., Матье Л., Дипендра С.. Эпидемиологическая картина рака щитовидной железы во всем мире: оценка GLOBOCAN по заболеваемости и смертности в 2020 году. Lancet Diabetes Endocrinol. 7 марта 2022г. :
Мустафа К., Гюльшах Э., Ирфан Н., Ахмет С., Халил О. Папиллярный рак щитовидной железы также чаще встречается в зоне йододефицита: обследование 2748 пациентов. 25-й Европейский конгресс эндокринологов Стамбул, Турция. 13 мая 2023 г. - 16 мая 2023 г.
Пиццато М., Ли М., Винья Дж., Лаверсанн М., Сингх Д., Ла Веккья К., Ваккарелла С. Эпидемиологическая картина рака щитовидной железы во всем мире: оценки GLOBOCAN по показателям заболеваемости и смертности в 2020 году. Журнал Lancet Diabetes Эндокринол. 2022 год; 10 : 264–272. дои: 10.1016/S2213-8587(22)00035-3. [ PubMed ] [ CrossRef ] [ Академия Google ]
Чжэн Р., Цзэн Х., Чжан С., Чэнь В. Оценки заболеваемости и смертности от рака в Китае, 2013. Чин Дж. 2017; 36:66. 10.1186/s40880-017-0234-3 [PMC бесплатная статья] [PubMed] [CrossRef] [Google Scholar]