TURKIY VA FORSIY ADABIYOTLARDA TASAVVUFIY HIKOYATLAR (XOJA ADABIY MEROSI)

##article.abstract##

XIV asrdan keyin O‘rta Osiyoda mashhur bo‘lgan naqshbandiylik tariqati g‘oyalari to hanuz o‘zining ahamiyatini saqlab qolgan. Ahmad Yassaviy asos solgan Yassaviyya tariqatida to‘rtta bosqich mavjudligi hammaga ayon. Xoja Bahouddin Muhammad asos solgan Naqshbandiya tariqatida esa sakkiz bosqich, ya’ni rashha amal qiladi. Bular: - Birinchi rashha – “Xush dar dam”, ikkinchisi- “Nazar bar qadam”, uсhinchisi-“Safar dar vatan”, to‘rtinchisi- “Xilvat dar Anjuman”, beshinchisi –“Yodkard”, oltinchisi –“Bozgasht”, ettinchisi- “Nigohdosht”, sakkizinchisi- “Yoddosht”. Ushbu rashhalarning har birida ma’lum vazifalar, shartlar belgilab qo‘yilgan bo‘lib, tariqat yo‘liga kirgan solik shu bosqich talablaridan o‘tishi lozim. Islom dinining muqaddas manbalari – Qur’oni karim va Hadisi shariflar asosida yuzaga kelgan naqshbandiylik tariqati rashhalari faqatgina diniy doirada, diniy shaklda qolib ketmaydi. Bu tariqatning juda ko‘p g‘oyalari badiiy adabiyotda ham aks eta boshlaydi.