TABIIY TILNI QAYTA ISHLASHDA (NLP) OKKAZIONALIZMLARNING MORFEM TAHLILI
##article.subject##:
ma’lumot bazasi, okkazionalizm, morfem tahlil, o‘zbek tili korpusi##article.abstract##
Ushbu maqolada o‘zbekcha matlarni qayta ishlashda okkazionalizmlarning morfem tahlili haqidagi nazariy fikrlar tahlilga tortilgan. Asosan badiiy matnda uchraydigan okkazionalizmlar misolida morfem tahlilni amalga oshirishda so‘z va qo‘shimchalar bazasi muhim ahamiyatga egaligi ko‘rsatib berilgan. Shuningdek, so‘z yasovchi morfemalardan hosil bo‘lgan okkazionalizmlarni ma’lumotlar bazasiga kiritish va uni kompyuter yordamida analiz qilishda affikslarning so‘z yasovchi va shakl yasovchi modellari tajribalar asosida statistik jihatdan o‘rganilgan. So‘z yasovchi qo‘shimchalar yordamida hosil bo‘lgan so‘zlarni morfem qismlarga ajratishda ularning morfologik ma’lumotlaridan foydalanish yoki so‘z asoslarining matndagi boshqa so‘zlar bilan grammatik munosabatiga ko‘ra aniqlashga doir mulohazalar o‘z ifodasini topgan. O‘zbek tilining morfem bazasi nafaqat lingvistik resurs, balki til o‘rganuvchilar uchun so‘z hosil qilish manbai sifatida muhim ahamiyatga egaligi ta’kidlangan.
Библиографические ссылки
N. Z. Abdurakhmonova, A. S. Ismailov and D. Mengliev, "Developing NLP Tool for Linguistic Analysis of Turkic Languages," 2022 IEEE International Multi-Conference on Engineering, Computer and Information Sciences (SIBIRCON), Yekaterinburg, Russian Federation, 2022, pp. 1790-1793, doi: 10.1109/SIBIRCON56155.2022.10017049.
N. Abdurakhmonova, I. Alisher and R. Sayfulleyeva, "MorphUz: Morphological Analyzer for the Uzbek Language," 2022 7th International Conference on Computer Science and Engineering (UBMK), Diyarbakir, Turkey, 2022, pp. 61-66, doi: 10.1109/UBMK55850.2022.9919579.
Mengliev, D.; Barakhnin, V.; Abdurakhmonova, N. Development of Intellectual Web System for Morph Analyzing of Uzbek Words. Appl. Sci. 2021, 11, 9117. https://doi.org/ 10.3390/app11199117
D. Sulevmanov, A. Gatiatullin, N. Prokopyev and N. Abdurakhmonova, "Turkic Morpheme Web Portal as a Platform for Turkology Research," 2020 International Conference on Information Science and Communications Technologies (ICISCT), Tashkent, Uzbekistan, 2020, pp. 1-5, doi: 10.1109/ICISCT50599.2020.9351500.
Koskenniemi, K. (1983). Two-Level Model for Morphological Analysis. International Joint Conference on Artificial Intelligence.
Hozirgi o‘zbek tili faol so‘zlarining izohli lug‘ati/ A. Hojiyev, A. Nurmonov, S. Zaynobiddinov va boshq. – T.: 2001
А.В. Чемышев Динамический лексикон: компьютерное представление моделей словообразования // Turklang, 2017 (II). – P.224.
Yuldashev J. Usmon Nosir she’riyati lingvopoetikasi : Filol. fan. falsafa doktori (PhD) diss. avtoreferati 2023.
Abduraxmonova, N. Z. "Linguistic support of the program for translating English texts into Uzbek (on the example of simple sentences): Doctor of Philosophy (PhD) il dis. aftoref." (2018).
Alessandro Agostini, Timur Usmanov, Ulugbek Khamdamov, Nilufar Abdurakhmonova, and Mukhammadsaid Mamasaidov. 2021. UZWORDNET: A Lexical-Semantic Database for the Uzbek Language. In Proceedings of the 11th Global Wordnet Conference, pages 8–19, University of South Africa (UNISA). Global Wordnet Association.
Abdurakhmonova N, Tuliyev U. Morphological analysis by finite state transducer for Uzbek- English machine translation/Foreign Philology: Language. Literature, Education. 2018(3):68.
Abdurakhmonova N, Urdishev K. Corpus based teaching Uzbek as a foreign language. Journal of Foreign Language Teaching and Applied Linguistics (J-FLTAL). 2019;6(1-2019):131-7.
Abdurakhmonov N. Modeling Analytic Forms of Verb in Uzbek as Stage of Morphological Analysis in Machine Translation. Journal of Social Sciences and Humanities Research. 2017;5(03):89-100.