“ТАРКИБАДАХШОН” ДОСТОНИ СЮЖЕТИНИНГ ГЕНЕЗИСИ ВА БАДИИЙ ЭВОЛЮЦИЯСИ
##article.subject##:
достон, сюжет, генезис, дуалистик қараш, шомонлик, образ, мотив, бахши, бадиий эволюция##article.abstract##
Ушбу мақолада “Таркибадахшон” достони сюжетининг генези, тарихий асослари, мотив ва образларининг келиб чиқиши билан боғлиқ масалалар, эпик жараёнда ижро этилиши ва бадиий эволюциясига доир назарий қарашлар ҳақида фикр билдирилган. “Таркибадахшон” сюжетининг генезиси халқ дунёқараши асосида шаклланганлиги, образ ва мотивларнинг кенг планда халқ тақдири билан боғланиш масалалари асарда поэтиклаштирилган кўринишда тасвирланганлиги билан алоҳида ажралиб туради. “Таркибадахшон” сюжети генезисининг шаклланиши ва поэтик тараққиётида мифологик тасаввурлар, айниқса, шомонлик элементларининг ўрни катта бўлса, иккинчидан, достонда қўлланувчи баъзи мотив ва образларнинг исломий эътиқодга алоқадорлик масаласи ҳам борки, булар эпик куйчи ва у ижод этган достончилик мактаби бахши-шоирларининг дунёқараши ва яшаган даврдаги эпик муҳитнинг уйғунлашувидаги ҳолатлар билан баҳоланади. Бу каби хусусиятлар эса алоҳида тадқиқот ва изланишларни юзага келтиради.
Библиографические ссылки
Таркибадахшон. Достон. Айтувчи Чори бахши Умиров. Ёзиб олувчилар А. Қаҳҳоров, А. Эргашев. Қўлёзма ҚарДУ Фольклор архивида сақланади. Мисолларни ушбу қўлёзмадан оламиз ва саҳифасини келтирамиз.
Жирмунский В.М., Зарифов Х. Узбекский народный героический эпос. –М., 1947. -Стр.13.
Турдимов Ш. “Гўрўғли” достонларининг генезиси ва тадрижий босқичлари. –Т.: Фан, 2011. –Б. 37.
Потанин Г.Н. Примечания // Никифоров Н. Я. Аносский сборник. –Омск.,1915. –Стр. 224.
Жураев М. Эпический сюжет: истоки и эволюция. Монография. –Ташкент: Фирдавс-шоҳ, 2021. – Стр. 5.
Путилов Б. Н. Героический эпос и действительность. –Л.: Наука, 1988. –Стр.224.
Саримсоқов Б. Эпик жанрлар диффузияси // Ўзбек фольклорининг эпик жанрлари. –Тошкент: Фан, 1981. –Б.126.
Мирзаев Т. “Гўрўғли” туркуми достонларининг ўрганилиши, яратилиш даври ва дастлабки нашри ҳақида // Ўзбек фольклоршунослиги масалалари. VII китоб. –Тошкент: Фан, 2018. –Б.94.
Ochilova, M. (2021). ЭЛЕКТРОН ЛУҒАТ–ЛЕКСИКОГРАФИЯ РИВОЖИНИНГ ЯНГИ БОСҚИЧИ МАҲСУЛИ. ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz), 8(8).
Турсунов, С. Н., Пардаев, Т. Р., Турсунова, Н. М., & Муртазоев, Б. (2015). ЎЗБЕКИСТОНДА БАХШИЧИЛИК САНЪАТИНИНГ ШАКИЛЛАНИШИ ВА ТАРАҚҚИЁТИ ТАРИХИ.