O‘ZBEK TILIDA SO‘ZLARNING TOVUSH ALMASHISHI NATIJASIDA SODDALASHISHGA UCHRAGAN BIRLIKLAR
##article.subject##:
morfema, soddalashish, metateza, fonetik hodisa, o‘zak, qo‘shimcha, tovush almashishish, tub so‘z, yasama so‘z,lug‘aviy birlik, fonetik struktura, etimologiya##article.abstract##
Maqolada hozirgi o‘zbek lug‘at tarkibidagi fonetik strukturasi murakkablashgan, bir bo‘g‘inlilikdan ko‘p bo‘g‘inlikka o‘zgargan, lekin morfem strukturasi soddalashishga uchragan (yaxlitlashishgan, turli sabablarga ko‘ra asos bilan qo‘shimcha singishib ketgan) so‘zlarning struktursemantik, fonetik-derivatsion taraqqiyoti ochib berilgan. Hozirgi o‘zbek tilida tub so‘z sifatida qat’iy o‘rin olgan va o‘zining hozirgi shaklida qayd etilayotgan ko‘pgina so‘zlar tovushlarning o‘rin almashinishi natijasida soddalashishga uchragan, ularning soddalashishiga shu tovush o‘rin almashishi natijasida asos morfemaning o‘z ma’no mohiyatini yo‘qotishi, asos bilan qo‘shimcha o‘rtasida chegara yo‘qolishi asosiy omil bo‘lganligi ko‘rsatib o‘tilgan.
Библиографические ссылки
Гулямов А.Г. Проблемы исторического словообразование узбекского языка. Часть I. Аффиксация. – Т., 1955. –С.7-50.
Гулямов А.Г. О суффиксе –дош в узбекском языке. Белек, С.Е.Малову // Сборник статей.– Фрунзе, 1953. – Б. 31-34. 3. Тожиев Ё. Ўзбек тилида аффиксал синонимия. – Т.: Университет, 1992. – Б.7-71.
Ўзбек тилининг изоҳли луғати. III жилд. – Тошкент: ЎзМЭ, 2007. – 687 б.
Азимов П. Префексация в туркменском языке. –Ашхабад, 1947.–С.7-17.
Поцелуевский А.П. Происхождение личных и указательных местоимений. – Ашхабад. 1947. – С.14-31.
Дмитриев Н.К. Грамматика башкирского языка. – М., – Л.: АН СССР, 1948. - С.17-46.
Тожиев Ё. Ўзбек тили морфемикаси. – Т.: Жумҳурият ўқув-услубий идораси, 1992. – Б.645.
Исхаков Ф.Г. О происхождении конечных т и д в словах аст, уст и тп // Сборник статей академика В.А. Гордлевскому к его семидесяти пятилетию. – М., 1953. – С. 124-136
Нурмонов А. Принцип экономии в фонетических изменениях узбекского языка: Автореф. дисс... канд. филол. наук. – Ташкент, 1973. – 24 с.
Ўзбек тили грамматикаси. 1-том. Морфология. – Т.: Фан, 1975. – 612 б.
Айюб Ғуломовнинг илмий мероси (1-китоб). – Тошкент: Университет, 2005. – 135 б.
Ўзбек тилининг изоҳли луғати. 1-жилд. – Москва: Русский язык, 1981. – 631. 14. Раҳматуллаев Ш. Ўзбек тилининг этимологик луғати. – Т.: Университет, 2000. – 537 б.