ТИЛ КОРПУСИЛАРИ ВА МИЛЛИЙ КОРПУСНИ ЯРАТИШ ХУСУСИДА

##article.authors##

  • Гули Тоирова Ибрагимовна

##article.subject##:

корпус, cунъий интеллект, лексик маълумот, морфологик белги, сўз, гап, миллий корпус, таълимий корпус, параллел корпус, абзац, матн, разметка, интерфейс

##article.abstract##

Мақолада корпуснинг кўп қиррали лингвистик манба сифатидаги асосий аҳамияти, корпус асосан икки турдаги маълумотга эга эканлиги ҳамда унинг турлари таҳлил қилинган. Мақолада матн таҳлили жараёнига сарфланадиган вақтнинг тежалиши, тил бирликларининг нутқ таркибидаги хусусиятларини минглаб мисоллар билан кўрсата олиш корпуснинг асосий самарали имкониятлари сифатида эътироф этилган. Компьютер лингвистикаси соҳасида миллий корпус, таълимий корпус, параллел корпус ҳақида маълумот берилган. Уларни лингвистик, экстралингвистик теглаш, корпус тузиш алгоритмини ишлаб чиқиш, корпус учун лингвистик таъминот яратиш ижтимоий зарурат эканлиги таъкидланган. Унда ўзбек тили корпусларини яратишнинг асосларини ишлаб чиқиш, компьютер лингвистикаси йўналишида тадқиқотларни амалга ошириш илмий-назарий манба сифатида долзарблиги эътироф этилган.

Библиографические ссылки

Бритвин В.Г. Прикладное моделирование синтагматической семантики научно-технического текста (на примере автоматического индексирования). КД.- М.: МГУ, 1983.

Блумфилд Л. Язык. – М.: «Прогресс», 1968. – М., 1967.

Беляева Л.И., Чижаковский В.А. Тезаурус в системах автоматической переработки текста. – Кишинев, 1983.

Захаров В.П. Корпусная лингвистика: учебник для студентов гуманитарных вузов. – Иркутск, 2011. – 161 с.

Недошивина Е.В. Программы для работы с корпусами текстов: обзор основных корпусных менежеров. Учебно-методическое пособие. – Санкт-Петербург. − 2006. 26 с.

Рыков В.В. Курс лекций по корпусной лингвистике. URL: http://rykov-cl.narod.ru/c.html; Плунгян В. Зачем мы делаем Национальный корпус русского языка? [Электрон ресурс] «Отечественные записки» 2005, –№2. http://magazines. russ.ru/oz/ 2005/2/2005_2_20-pr.html

Синклер Д. Предисловие к книге «Как использовать корпуса в преподавании иностранного языка»/ Д.Синклер [Электронный ресурс]. – Режим доступа: http://www/ruscorpora.ru/corpora-infro.html, свободный;

Кутузов А.Б. Корпусная лингвистика. – [Электрон ресурс]: Лицензия Creative commons Attribution Share-Alike 3.0 Unported [Электрон ресурс] – //lab314.brsu.by/kmp-lite/kmp-video/CL/CorporeLingva.pdf;

Котов Р.Г. Лингвистические аспекты автоматизированных систем управления. – Москва: Наука, 1977.;

Каримов Р. Ўзбек ва инглиз тили параллел корпусини тузишнинг лингвистик ва дастурий масалалари Филол.фан.бўйича фалсафа доктори (PhD)…дис. автореф. –Бухоро, 2021. –151 б.

Мельчук И.А. Порядок слов при автоматическом синтезе русского слова (предварительные сообщения) // Научно –техническая информация. 1985, №12. – С.12-36.

Менглиев Б. Ўзбек тили корпуси яратиляптими? “Маърифат” газетаси. 2018 йил, 3 апрель . http://marifat.uz/marifat/v_pomosh_uchitelu-marifat/savol/1142.htm

Менглиев Б., Бобожонов С., Ҳамроева Ш. Ўзбек тили миллий корпуси. 2018 йил, 26 апрель, http://marifat.uz/marifat/ruknlar/fan/1241.htm

Пўлатов, А. Қ. Компьютер лингвистикаси /Масъул муҳаррирлар: А.А.Абдуазизов, М.М.Орипов. – Т.: Akademnashr, 2011. – 520 б. –Б. 7.

Эшмуминов А. Ўзбек тили миллий корпусининг синоним сўзлар базаси. Филол.фан.бўйича фалсафа доктори (PhD)…дис.. – Тошкент, 2019.–Б.50-51.

Холиёров Ў. Ўзбек тили таълимий корпусини тузишнинг лингвистик асослари. Филол.фан.бўйича фалсафа доктори (PhD)…дис. автореф. –Термиз, 2021. – 52 б.

Ҳамроева Ш. Ўзбек тили муаллифлик корпусини тузишнинг лингвистик асослари: Филол.фан.бўйича фалсафа доктори (PhD)…дис. афтореф. – Тошкент, 2018.

Bongers H. The history and principles of Vocabulary control. – Woerden: WOCOPI, 1947

Mohamed Zakaria Kurdi. Natural Language Processing and Computational Linguistics: Speech, Morphology and Syntax, Great Britain, USA: Wiley-ISTE, 2016, 300 р.

Toirova G. About the technological process of creating a national corps. // Foreign languages in Uzbekistan. Electronic scientific-methodical journal. - Tashkent. 2020, № 2 (31), –B.57– 64. https://journal.fledu.uz/uz/ 2-31-2020

Toirova G. The importance of the interface in the creation of the corpus. Ínternatíonal Scíentífíc Journal «Ínternauka», // Mejdunarodnyy nauchnyy zhurnal «Internauka». - 2020. - №7. Online magazine. https://doi.org/10.25313/2520-2057-2020-7-5944

13. Toirova G. The Role Of Setting In Linguistic Modeling. // International Multilingual Journal of Science and Technology. ISSN: 2528-9810 Vol. 4 Issue 9, September - 2019, -P.722-723 http://imjst.org/index.php/vol-4-issue-9-september-2019/

Charlez Meyer English corpus linguistics: An introduction. Cambridge University Press, 2004. 168 p.

Сhоmskу N., The logical basis for linguistic theory, Proc. IXth Int. Cong, of Linguists, 1962.

Leech G. The State of Art in Corpus Linguistics // English Corpus Linguistics / Aimer K., Altenberg K.(eds.) – London, 1991. – P. 8-29.

Fries Ch.C. The structure of English. An introduction to the construction of English sentences. – L.,1969.

Загрузки

##submissions.published##

2022-01-16