ERGATIV KONSTRUKSIYALAR SINTAKSISI VA SEMANTIKASI
##article.subject##:
ergativ tuzilmalar, ingliz sintaksisi, sabablilik, agent-pasient rollari, tranzitivlik, intranzitivlik, unakkuzativ fe’llar, sintaktik moslashuvchanlik##article.abstract##
Ushbu maqola ergativ tuzilmalarni sintaktik va semantik jihatdan kompleks tahlil qilishni taklif etadi hamda ularning ingliz tili grammatikasidagi o‘ziga xos o‘rnini yoritadi. Asosiy tilshunoslik nazariyalari va ilmiy muhokamalarga chuqur kirib boorish orqali, maqola ergativ fe’llarning jumla tuzilmasidagi vazifalarini, o‘timli va o‘timsiz shakllar orasida hech bir qiyinchiliksiz o‘tish xususiyatlarini o‘rganadi. Tadqiqot ergativ fe’llarning ikki tomonlama xatti- harakatlarini, ya’ni sababli harakatlarni ham, obyektlarning ta’sirlanishini ham bir til tizimi doirasida ifodalash qobiliyatini ta’kidlaydi. Bu dualizm orqali ergativ tuzilmalar an’anaviy subyekt-obyekt o‘zaro bog‘liqliklarini shubha ostiga qo‘yib, agent-patsiyent (ega-to‘ldiruvchi) rollari, sabablilik va sintaktik moslashuvchanlik haqida yangi bilimlar taqdim etadi.
Bundan tashqari, tadqiqot ergativ tuzilmalarni tilning ma’no, agentlik va hodisa tuzilmasini qanday ifodalashini kengroq tushunishda muhim ahamiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi. Ushbu natijalar nafaqat ingliz tilidagi ergativlik andozalarini aniqlashtiradi, balki tilshunoslikning kross- lingvistik sintaktik va semantik prinsiplari bo‘yicha davom etayotgan munozaralarga ham hissa qo‘shadi.
Ergativ konstruksiyalarni bunday o‘rganish grammatika tadqiqotlarini boyitadi va lingvistik nazariya hamda til o‘rgatishda, xusussan, chet tili o‘rganuvchilar duch keladigan murakkabliklarni bartaraf etishda amaliy qo‘llanmalarni taqdim etadi.
Библиографические ссылки
Anderson, S. R. (2005). Ergativity and language universals. Language typology and syntactic description (pp. 83-105). Cambridge University Press.
Qarshiyeva Sh.X. (2024). Navigating the complexity of ergative verbs in the English language. NamDU ilmiy axborotnomasi, 2024/11, pp. 567-570. https://journal.namdu.uz/file/2024121113095912.pdf
Dixon, R. M. W. (1994). Ergativity. Cambridge University Press, pp. 1-46, 74-105.
Qarshiyeva Sh.X. (2024). The dynamic verbs in English and their ergative features. Ilm sarchashmalari, 2024-12/2, pp. 180-183. https://ilmsarchashmalari.uz/year/2024
Jones, C. (2010). Grammar Teaching and the Ergative Construction. Englush Language Teaching Journal, 64(3), 322-331.
Levin, B., & Rappaport Hovav, M. (1995). Unaccusativity: At the syntax-lexical semantics interface. MIT Press, pp. 1-36, 92-130
Qarshiyeva Sh.X. (2024). Tilshunoslikda tadqiqot obyekti sifatida ingliz tili ergativ fe’llarining o‘rganilish tarixi, 2024/6, pp. 392-395. https://journal.namdu.uz/file/2024092316462209.pdf
Karshieva, S. K. kizi. (2024). The Concept of pragmatics in linguistics. American Journal of Language, Literacy and Learning in STEM Education (2993-2769), 2(2), 544–548. Retrieved from https://grnjournal.us/index.php/STEM/article/view/3427
Shokhista, K. (2024). National-Cultural Specificity of Phraseological Units. International Journal of Formal Education, 3(3), 177–180. Retrieved from http://journals.academiczone.net/index.php/ijfe/article/view/2354
Qarshiyeva , S. K. (2024). Ingliz tilida ergativ fe’llarning o‘rganish masalalari. Молодые ученые, 2(5), 30–32. извлечено от https://www.in-academy.uz/index.php/yo/article/view/27494
