«БОБУРНОМА» АСАРИДА ҚЎЛЛАНИЛГАН ҲАРБИЙ ТЕРМИНЛАР ХУСУСИДА
##article.subject##:
“Бобурнома”, ҳарбий термин, тарих, этнография, тилшунослик, адабиётшунослик, ҳарб илми, таржима, лашкар, қанот, қўшин##article.abstract##
Бугунги кунда соҳага оид адабиёт, ҳужжат ва кодексларда ёхуд луғатлардагина эмас, балки аждодларимиз томонидан ёзилган илмий, тарихий ва бадиий асарларнинг чет тиллар, хусусан, инглиз тилига ўгирилган нусхаларида ҳам ҳарбий терминларни учратиш мумкин. Ўз даврида ҳақиқий солнома ҳисобланган, ҳозирги кунга келиб ҳам ўзининг илмий-адабий қимматини йўқотмаган Заҳириддин Муҳаммад Бобурнинг “Бобурнома” қомусий асари бир қатор таржимонлар томонидан инглиз тилига таржима қилинган. Жумладан, Жон Лейдн (1826), Ф.Г. Талбот (1909), Уилям Эрскин, Аннетта Сюзанна Бевридж (1921)лар шулар жумласидан. Ушбу мақолада “Бобурнома” асарини Уилер Тэкстон ва Салман Ружди томонидан инглиз тилига қилинган таржимасида қўлланилган ҳарбий терминларни асл тилда берилган терминларга мувофиқлигини қиёслаб кўриб чиқилган.
Библиографические ссылки
А.Матғозиев. Ҳарбий терминлар тарихига доир // Ўзбек тили ва адабиёти. 1974. 1-сон. 47– 50-б.; Б.Аҳмедов. Тарихдан сабоқлар. Т.: Ўқитувчи, 1994.; Б.Аҳмедов. Тавочи ва жарчи терминлари ҳақида // Ўзбек тили ва адабиёти, 1973. 4-сон. 73–76-б.; Б.Ахмедов, Р.Мукминова. Тюрко-монгольские заимствования персоязычных хроник XV–XVIII вв.// Советская тюркология. 1987.№6. С. 37–45.; З.Чориев. Тарих атамаларининг изоҳли луғати. Т.: Шарқ, 1999.; Ҳ.Дадабоев. Тарихий ҳарбий терминлар луғати. Т.: Университет, 2003; Военная лексика в староузбекском языке. Автореф.дис...канд.филол.наук. Т., 1981. Общественно-политический и социально-экономическая терминология в тюркоязычных письменных памятниках XI–XIV вв. Т.: Ёзувчи, 1991. С.186.
Бобур Заҳириддин Муҳаммад. Бобурнома. Нашрга тайёрловчи П.Шамсиев; Муҳаррир А.Ўктам. Т.: Юлдузча, 1989, 80 б.
The Bābur-nāma in English (Memoirs of Bābur). Translated from the original Turki Text of Zahiru’d-dīn Muḥammad Bābur Pādshāh Ghāzī by Annette Susannah Beveridge. Issued in Four Fasciculi: - Farghana 1912 – Kabul 1914 – Hindustan 1917 – Preface, Indices, etc. 1921. Vol. I. Sold by LUZAC & CO., 46, Great Russel Street, London. 1922, P. 139.
Бобур Заҳириддин Муҳаммад. Бобурнома. Нашрга тайёрловчи П.Шамсиев; Муҳаррир А.Ўктам. Т.: Юлдузча, 1989, 64-65-бет.
Ҳ.Дадабоев. Амир Темурнинг ҳарбий маҳорати. Тошкент: Ёзувчи, 1996., 41 б.
Древнетюркский словарь. «Наука». Ленинград, 1969. С. 111, 139.
Collins Cobuild Advanced Learner’s English Dictionary. New Digital Edition 2008 © HarperCollins Publishers 2008.
Oxford Dictionary of English, 3rd Edition © Oxford University Press, 2010.
Қаранг: https://www.etymonline.com/word/overrun.
ABBY Lingvo. Электронный словарь. Выпуск: 16.1.3.70.
Б.В.Киселев. Англо-русский словарь военной и сопутствующей лексики. Москва: АСТ: Восток-Запад, 2005. C.100.
Англо-русский военный словарь. В двух томах. Под редакцией д-ра филол. наук В.Н. Шевчука и канд. филол. наук В.М. Полюхина. Издание третье, переработанное и дополненное. Том 2. Москва. Военное издательство, 1987. C. 258.
Судзиловский Г.А., Полюхин В.М., Шевчук В.Н. и др. Англо-русский военный словарь, C.149.