COVID-19 ЎТКАЗГАН ИНСОНЛАРДА НЕЙРОМЕДИАТОР ТИЗИМЛАРИ ЗАРАРЛАНИШИНИ НЕЙРОТРОП АУТОАНТИТАНАЛАР ЁРДАМИДА ЭРТА ТАШХИСЛАШ
##article.subject##:
COVID-19, асаб тизими, нейротроп аутоантитаналар, эрта ташхислаш##article.abstract##
COVID-19 инсоният тарихидаги янги касаллик бўлишига қарамай, бу касаллик қўзғатувчиси SARS-CoV-2 нинг нейротроп хусусиятга эгалиги шубҳага ўрин қолдирмайди. Маълумки, айрим нейротроп вируслар инфицирланишдан бир неча йил ўтиб нерв тизими касаллигини келтириб чиқаради, бу коронавирус инфекциясига ҳам тегишли бўлиши эҳтимоли мавжуд. Пандемия ҳолатини ҳисобга олсак, бу келгусида неврологик бузилишлари бор беморлар сонининг кўпайиши каби жиддий оқибатга олиб келиши мумкин. Профессор Полетаев А.Б. томонидан ишлаб чиқилган ЭЛИ-Нейро-Тест иммунокимёвий таҳлил усули нейромедиатор тизимлари ҳолатини комплекс баҳолаш ва неврологик симптомлар кузатилишидан олдин юқори эҳтимоллик билан марказий асаб тизими касаллигини, хусусан COVID-19 билан ассоцирланган ҳолатларда прогнозлаш имконини беради. Бу усул ёрдамида асаб тизимининг 12 хил аутогенига қарши қаратилган ва IgG синфига мансуб бўлган аутоантитаналар нисбий миқдорларининг ўзгаришига боғлиқ ҳолда қон зардоби иммунореактивлигининг индивидуал профили таҳлил қилинади. Бизнинг кичик текширувимизда COVID-19 ўтказган одамлар қон зардобида ГАМКэргик (58,6%), опиоид (37,9%), серотонинергик (20,7%), холинергик (13,8%) нейромедиатор тизимлари зарарланишининг иммунокимёвий белгилари, шунингдек аксонал зарарланиш (20,7%), демиелинизация (10,3%) ва реактив астроглиоз (24,1%) маркерлари аниқланди, бу кўрсаткичларга қараб SARS-CoV-2 инфекциясини ўтказган инсонларда келгусида кузатилиши мумкин бўлган неврологик дефицит клиник манзарасини тасаввур қилишимиз мумкин.
Библиографические ссылки
Niazkar, H. R., Zibaee, B., Nasimi, A., and Bahri, N. (2020). The neurological manifestations of COVID-19: a review article. Neurol. Sci. 41, 1667–1671. doi: 10.1007/s10072-020-04486-3.
Hoffmann, M., Kleine-Weber, H., Schroeder, S., Krüger, N., Herrler, T., Erichsen, S., et al. (2020). SARS-CoV-2 Cell Entry Depends on ACE2 and TMPRSS2 and Is Blocked by a Clinically Proven Protease Inhibitor. Cell 181, 271–280. doi: 10.1016/j.cell.2020.02.052.
Chen, R., Yu, J., Wang, K., Chen, Z., Wen, C., and Xu, Z. (2020). The spatial and cell-type distribution of SARS-CoV-2 receptor ACE2 in human and mouse brain. bioRxiv.
Puelles, V. G., Lütgehetmann, M., Lindenmeyer, M. T., Sperhake, J. P., Wong, M. N., Allweiss, L., et al. (2020). Multiorgan and Renal Tropism of SARS-CoV-2. N. Engl. J. Med. 383, 590–592. doi: 10.1056/nejmc2011400.
Moriguchi, T., Harii, N., Goto, J., Harada, D., Sugawara, H., Takamino, J., et al. (2020). A first case of meningitis/encephalitis associated with SARS-Coronavirus-2. Int. J. Infect. Dis. 94, 55–58.
Virhammar, J., Kumlien, E., Fällmar, D., Frithiof, R., Jackmann, S., Sköld, M. K., et al. (2020). Acute necrotizing encephalopathy with SARS-CoV-2 RNA confirmed in cerebrospinal fluid. Neurology 95:445. doi: 10.1212/wnl.0000000000010250.
Bullen, C. K., Hogberg, H. T., Bahadirli-Talbott, A., Bishai, W. R., Hartung, T., Keuthan, C., et al. (2020). Infectability of human Brain Sphere neurons suggests neurotropism of SARS-CoV-2. Altex 37, 665–671.
Song, E., Zhang, C., Israelow, B., Lu-Culligan, A., Prado, A. V., Skriabine, S., et al. (2020). Neuroinvasion of SARS-CoV-2 in human and mouse brain. bioRxiv [Preprint]. doi: 10.1101/2020.06.25.169946.
Tavčar P, Potokar M, Kolenc M, Korva M, Avšič-Županc T, Zorec R and Jorgačevski J (2021) Neurotropic Viruses, Astrocytes, and COVID-19. Front. Cell. Neurosci. 15:662578. doi: 10.3389/fncel.2021.662578.
Jurayev A.M., Khalimov R.J. New methods for surgical Treatment of Perthes Disease in children International Journal of Psychosocial Rehabilitation, Vol 24, Issue 02, 2020. Р.301-307
Shan L, Zhang T, Fan K, Cai W and Liu H (2021) Astrocyte-Neuron Signaling in Synaptogenesis. Front. Cell Dev. Biol. 9:680301. doi: 10.3389/fcell.2021.680301.
Chen Y, Park YB, Patel E, Silverman GJ. IgM antibodies to apoptosis-associated determinants recruit C1q and enhance dendritic cell phagocytosis of apoptotic cells. J Immunol (2009) 182:6031–43. doi:10.4049/jimmunol.0804191.
Nagele EP, Han M, Acharya NK, DeMarshall C, Kosciuk MC, Nagele RG. Natural IgG autoantibodies are abundant and ubiquitous in human sera, and their number is influenced by age, gender, and disease. PLoS One (2013) 8:e60726. doi:10.1371/journal.pone.0060726.
Poletaev, A. B., Stepanjulk, V. L., & Gershwin, M. V. (2008). Integrating Immunity: the Immunculus and Self-reactivity. Journal of Autoimmunity, 30(1-2), 68-73.
R.Dj. Khalimov, A.M. Djurayev, Kh.R. Rakhmatullayev. Rehabilitation Program For Children Withperthes Disease. Turkish Journal of Physiotherapy. and Rehabilitation. 32(3).2021. Р.18403 – 18406
Matzinger P (2002). "The Danger Model: A Renewed Sense of Self" (PDF). Science. 296 (5566): 301–305. Bibcode: 2002Sci. 296 301M. Cite Seer X 10.1.1.127.558. doi:10.1126/science.1071059. PMID 11951032. S2CID 13615808.
Fu M, Fan PS, Li W, Li CX, Xing Y, et al. (2007) Identification of poly-reactive natural IgM antibody that recognizes late apoptotic cells and promotes phagocytosis of the cells. Apoptosis 12: 355–362.
Han M, Nagele E, DeMarshall C, Acharya N, Nagele R (2012) Diagnosis of Parkinson's disease based on disease-specific autoantibody profiles in human sera. PLoS One 7: e32383.
A.M. Jurayev, R.J. Khalimov New methods for surgical Treatment of Perthes disease in children International Journal of Psychosocial Rehabilitation, Vol 24, Issue 02, 2020 ISSN: 1475 -7192. 301-307.
Allen, N. J. (2014). Astrocyte regulation of synaptic behavior. Annu. Rev. Cell Dev. Biol. 30, 439–463. doi: 10.1146/annurev-cellbio-100913-013053.
Kumar S, Veldhuis A and Malhotra T (2021) Neuropsychiatric and Cognitive Sequelae of COVID-19. Front. Psychol. 12:577529. doi: 10.3389/fpsyg.2021.577529.
Lippi, A., Domingues, R., Setz, C., Outeiro, T. F., and Krisko, A. (2020). SARS-CoV-2: at the crossroad between aging and Neurodegeneration. Mov. Disord. 35, 716–720. doi: 10.1002/mds.28084.
Lee, M. H., Perl, D. P., Nair, G., Li, W., Maric, D., Murray, H., et al. (2020). Microvascular Injury in the Brains of Patients with Covid-19. N. Engl. J. Med. 384, 481–483. doi: 10.1056/nejmc2033369.
Kanberg, N., Ashton, N., Andersson, L.-M., Yilmaz, A., Lindh, M., Nilsson, S., et al. (2020). Neurochemical evidence of astrocytic and neuronal injury commonly found in COVID-19. Neurology 95, e1754–e1759. doi: 10.1212/WNL.0000000000010111.
Arnaud, S., Budowski, C., Ng Wing Tin, S., and Degos, B. (2020). Post SARS-CoV-2 Guillain-Barre syndrome. Clin. Neurophysiol. 131, 1652–1654. doi: 10.1016/j.clinph.2020.05.003.