ИРРИГАЦИЯ ЭРОЗИЯCИГА УЧРАГАН ТУПРОҚЛАРДА ЎҒИТЛАШ МЕЪЁРЛАРИ
##article.subject##:
Ирригация эрозия, типик бўз тупроқ, суғориш, суғориладиган майдон, сув ўлчаш мосламаси, кузги буғдой, ғўза, такрўрий экин##article.abstract##
Ушбу маколада ирригация эроциясига учраган типик бўз тупроқларда буғдой ғўза ва такрорий экинларнинг айрим навлари бўйича ўғитлаш меъёрлари ҳамда сув ўлчаш мосламалари келтирилган. Бугунги кунда дунёда экин экиладиган майдонларнинг 12,3% и суғориладиган ерлардан иборат бўлиб, озиқ-овқат маҳсулотларининг асосий қисми шу ерларда етиштирилади. Ҳозирда дунё бўйича 1,094 млн. гектар ёки 56% майдон ирригация эрозиясига учраган.Эрозияга учраган майдонларнинг асосий қисми Осиё, Африка, Жанубий Америка давлатларига тўғри келади[1]. Жумладан Австралияда 81%, Марказий Америкада 74%, Шимолий Америкада 63%, Жанубий Америкада 50,6% Европада 52 ,3% Осиёда 59,0% Африкада эса 46,0% экин майдонлари зарар кўрмоқда. Шунингдек, дунё бўйича ирригация эрозияси туфайли қишлоқ хўжалигида ҳар йили 75 млрд. тонна тупроқнинг устки унумдор қатлами йўқотилмоқда[2]. Республикамизда эрозияга учраган ер майдонлари 1772,3 минг гектарни ёки ҳайдаладиган ерлар умумий майдониниг 40 % ини ташкил этади. Бу майдонларда пахта, кузги буғдой ва бошқа экинлар ҳосилдорлиги эрозияга учрамаган ерлардагига нисбатан 20-30 % га кам ва етиштирилган хом ашё сифати паст бўлади
Библиографические ссылки
Жўраев А.Н.” Ирригация эрозиясига учраган тупроқлар шароитида кузги буғдойдан юқори ҳосил етиштириш агротехнологияси элементлари” қ.х.ф.д. Диссертация.Тошкент. 2018. Б.5.
Мўминова З.К. “Эрозиясига учраган типик тупроқларда кузги буғдой ўстириш агротехнологиясининг айрим элементлари” қ.х.ф.н. Диссертация.Самарқанд. 2004. Б.6.
Мирзиёев Ш.М. Ўзбекистоннни ривожлантиришнинг бешта йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегияси.Ўзбекистон, 2017 й.my.gov.uz.
Қ.Мирзажонов, А. Арифжанов, Р.Раҳмонов Т. Юсупалиева “Эгатлаб сўғоришда эрозияни камайтириш усули”. Агро илм.4(36)2015. Б.78-79.
Т.Ражабов, Т.Ражабов “Ирригация эрозиясига чалинган майдонларда ғўза билан бирга ҳамкор экинлар экишнинг аҳамияти”. Агро илм.3(53)2018. Б.71-72.
Деҳқонов.А.М. “Ирригация эрозиясига чалинган типик бўз тупроқлар шароитида унга қарши кураш элементлари асосида кузги буғдойни табақалаб ўғитлаш” қ.х.ф.н. Диссертация.Тошкент. 2006. Б.19.Б.95-96.
Ҳошимов И.Н. “Ирригация эрозиясига чалинган типик бўз тупроқларда юқори ва сифатли дон ҳосили олиш технологияси элементлари” қ.х.ф.н. Диссертация.Тошкент. 2004. Б.28.Б.107.
Раҳмонов Р.У. “Ирригация эрозиясига қарши курашда эгатларда сув сарфи миқдорини ўлчаш мосламаси самарадорлигини аниқлаш” қ.х.ф.д. Диссертация.Тошкент. 2018. Б.29.
Қ.Мирзажонов, Ш. Аҳмедов, Р.Раҳмонов “Тупроқ эрозиясига қарши чоралар”. Агро-илм.2(40)2016.Б.51-53.